हरिवर्यः स हनूमान्, कपिसिंहः, सागरं लंघयन् यदा समारभत, तदा तस्य पार्श्वयोः वायुः मेघनिनादसदृशं रवं कुर्वन् प्रवहमानः श्रूयते स्म। स महाकपिः, यथा दिवि उत्तरदिक्प्रदेशात् पतनं कुर्वन्नुल्का दृश्यते, तथा दीप्तिमान् द्रुतगतिः प्रकटितः। दीप्तः स महाकपिः दीर्घतनुः, द्योतमानः, पतमानशिखासदृशः, महागज इव महान्, पार्श्वयोः पाशबद्धः इव दृश्यते स्म। तस्य शरीरेण, तस्य छायया च, स कपिः वायुनिर्वाहितनौवद्, सागरमग्नः इव बभूव। यं यं सागरप्रदेशं स महाकपिः प्राप्नोति स्म, तं तं देशं तस्य बाहुबलवेगेन प्रमत्तमिव सागरं बभूव। महाबलवान् स कपिः शीघ्रवेगेन सागरतरङ्गशिखराणि, पर्वतशिखराणि इव, उल्लंघयन् जगाम। कपिवायुः मेघवायुश्च संयुक्त्य सागरं कम्पयन्तौ, भीषणनिनादं कुर्वन्तौ, तं सागरं चालयन्तौ। स कपिसिंहः, सागरसलिलेषु महातरङ्गजालानि आकृष्य, स्वगमनवेगेन नभसि पृथिवीं च विखण्डयन् इव बभूव। स महाकपिः शीघ्रवेगेन, मेरुमन्दरसमुच्चितान् सागरतरङ्गान् इव गण्यन्, सागरं तीर्त्वा जगाम। तदा तस्य वेगेन सलिलं मेघयुक्तं, नभसि शरद्भ्रदिव, व्यभात्। तत्र तत्र जलचराः—शङ्खाः, मकराः, मीनाः, कूर्माश्च—अपावृताङ्गाः इव प्रकटिताः दृष्टाः। स कपिसिंहं तं समागच्छन्तं दृष्ट्वा, ये सागरनिवासिनः सर्पाः, तम् आकाशे गरुडमिव मेनिरे। तस्य हनूमतः छाया शीघ्रगामिनी, दशयोजनविस्तीर्णा, त्रिंशद्योजनदीर्घा, शोभनापि बभूव। सा छाया, वायुपुत्रानुगामिनी, सागरसलिलेषु श्वेतघनरेखेव व्यभात्। स महाकपिः, दीप्तिमान्, विशालतनुः, वायुमार्गे निर्भरः, पतङ्गगिरिरिव व्यभात्। स कपिगजः बलवान् शीघ्रं ययौ, तेन मार्गेण सागरः कूपवत् अभवत्। स पक्षिसंघान् भिन्दन्, विहायसा गच्छन्, पक्षिराज इव, मेघसमूहान् वातेन इव सञ्जहार। श्वेतरक्तनीलकपिशवर्णाः महाघनाः तेन कपिना आकृष्टाः शोभन्ते स्म। स पुनः पुनः मेघसमूहान् प्रविश्य निष्क्रम्य च, चन्द्रमाः इव, कदाचित् प्रकटः कदाचित् अप्रकटः इव बभूव। तं शीघ्रगामिनं कपिम् आलोक्य, देवाः, गन्धर्वाः, चारणाश्च तत्र पुष्पवर्षं चक्रुः। तदा स कपिस्वामि सूर्येण न ताप्यते स्म, वायुः च तस्य रामकार्यार्थे सेवां चकार। तं गगनमार्गे पतन्तं मुनयः स्तुत्वा, देवगन्धर्वाः च वनेचरं गीतैः प्रशशंसुः। नागयक्षराक्षसाश्च सर्वे स कपिवरं, तं श्रान्तिवर्जितं दृष्ट्वा, प्रशशंसुः। हनूमान् कपिसिंहः यदा प्लवत्, तदा सागरः, इक्ष्वाकुवंशस्य मान्यतां चिन्तयन्, मनसा विचारयामास। यदि अहं हनूमन्तं न सहाय्येयं, तर्हि सर्वैः वक्तृभिः निन्द्यः स्याम्। मया सगर इक्ष्वाकुवंशाधिपतिना वर्धितः, अयं च तेषां मन्त्रधारकः; अतः मया तस्य विघ्नः न कर्तव्यः। तस्मात् मया किञ्चित् कर्तव्यम्, यथा स कपिः मयि स्थित्वा विश्राम्य, शेषं सुखेन अतीत्य गच्छेत्। एवं धियं कृत्वा, स सागरः स्वर्णनाभिं सागरतलनिहितां पर्वतराजं मैनाकं इदं वचनम् अब्रवीत्— हे मैनाक, त्वं सुरेन्द्रेण असुरगणानाम् अधःस्थितानां प्रतिघाताय अत्र स्थापितः। त्वं तेषां मध्ये प्रथितबलः, अतः असुराणाम् उत्पत्तिद्वारं तिष्ठसि। त्वदीयं बलं सर्वदिक् व्याप्नोति—ऊर्ध्वं चाधः च तिर्यक् च; अतः त्वं पर्वतराज, उत्थाय कार्यं कुरु। स वीर्यवान् हनूमान्, कपिसिंहः, रामकार्यार्थे गगनं प्लवमानः, त्वाम् उपगच्छति। मया तस्य सहाय्यं कर्तव्यम्, इक्ष्वाकवः मम पूज्याः, तवापि तेषां परमपूजा। अस्माकं कार्ये विघ्नः मा भूयात्, सहाय्यं कुरु; कृत्यस्य अकृतिः साधूनां कोपाय भवति। उदकात् समुत्थाय, एष कपिः त्वयि तिष्ठतु, स हि अतिथिः, पूजार्हः, प्लवतां श्रेष्ठः। हे मैनाक, स्वर्णशिखरयुक्तः, देवगन्धर्वसेवितः, हनूमन्तं विश्रामय, ततो गन्तासि। ककुत्स्थस्य दयां, सीतायाः वनवासं, कपिश्रेष्ठस्य श्रमं च चिन्तयन्, त्वं समुत्थातुम् अर्हसि। तद् वचनं श्रुत्वा, मैनाकः स्वर्णशृङ्गः शीघ्रं सागरसलिलात् समुत्थाय, महान् वृक्षलतावृतः अभवत्। ततः स सागरसलिलं विदार्य, सूर्य इव मेघान् भित्त्वा, उन्नतशृङ्गः स्थितवान्। स महापर्वतः सलिलेन आच्छादितः, सागरस्याज्ञया क्षणेन शिखराणि प्रकटयामास।