स तु महाकपिः, रक्तस्फिग्भागेन महता, विभक्तशिलाभूतः लोहितगेरुकाभिलिप्तः पर्वत इव शोभते स्म। कपिमृगेश्वरः सागरं प्रलङ्घयन् यथा मेघगर्जनं वायुः तस्य पार्श्वयोः मध्ये प्रवहन् निनादं जनयामास। उत्तरेण दिशि पतितं धूमकेतुमिव दीप्तिमान् महाकपिः प्रकटितपथः दृश्यते स्म। स कपिः दीप्तः दीर्घः च, यथा पतमानः शलभः, महान् गजः सन्नद्धः पार्श्वबन्धेन शोभते स्म। तस्य शरीरस्य छायया च, समुद्रे वातनियोजितः नौका इव, कपिः तत्र निमग्नः दृश्यते स्म। यत्र यत्र स महाकपिः सागरस्य देशं स्पृशति, तत्र तत्र सागरः तस्य बाहुबलवेगेन प्रमत्तः इव प्रतीतिः। महाकपिः पर्वताभमूलान् तरङ्गान् वेगात् लङ्घयन् अतीव शीघ्रं गतवान्। कपिवायुवेगः मेघवायुः च मिलित्वा सागरं कम्पयन्ति स्म, तत्र भीमः निनादः अभवत्। स कपिमृगेश्वरः लवणोदके महातरङ्गजालानि आकर्षन्, आकाशं पृथिवीं च विक्षिपन् इव, लङ्घयति स्म। स महाकपिः मेरुमन्दरसदृशान् सागरतरङ्गान् वेगात् गण्यन् इव अतीव शीघ्रं लङ्घयामास। तस्य वेगनिनादेन जलं मेघपूरितं आकाशे शरद्वत् मेघसमुच्चयः शोभते स्म। तत्र जलमध्ये शुष्काः शार्दूलाः, मकराः, मत्स्याः, कूर्माः च, तेषां शरीराणि विवृतानि इव दृश्यन्ति स्म। सागरनिलयाः नागाः तं कपिमृगेश्वरं गगने गरुडमिव आगच्छन्तं दृष्ट्वा, मन्यन्ते स्म। कपिसिंहस्य छाया शीघ्रगामिन्या दशयोजनविस्तीर्णा त्रिंशद्योजनदीर्घा शोभमानाऽभवत्। कपिपुत्रस्य छाया लवणोदके घनश्वेतरेखेव शोभते स्म। महाकायः महाकपिः वातमार्गे निर्भरः विहायसि पक्षिवत् पर्वत इव दीप्तिमान् शोभते स्म। कपिगजः वेगेन गच्छन् तेन मार्गेण सागरः कुपः इव कृतेन प्रतीतिः। पक्षिसङ्घेषु पतन् हनुमान् पक्षिराज इव मेघसमूहान् वातेन विक्षिपन् यत्र तत्र गतवान्। महान्तः मेघाः श्वेताः रक्ताः नीलाः गेरुकवर्णाः कपिना आकर्षिताः शोभन्ति स्म। मेघसमूहेषु प्रविश्य पुनः पुनः निर्गच्छन् स चन्द्रमाः इव तिरोऽभवत् प्रकटितः च। तं शीघ्रगामिनं कपिं दृष्ट्वा देवाः गन्धर्वाः चारणाः पुष्पवृष्टिं तत्र अकुरुत। सूर्यः कपिप्रभुं लङ्घन्तं न तापयामास, वायुः रामस्य कार्यसिद्धये तं सेवितवान्। ऋषयः तं व्योमगामिनं स्तुत्वा, देवगन्धर्वाः वनवासिनं गीतैः स्तुत्वा प्रशंसन्ति स्म। नागाः यक्षाः विविधाः राक्षसाः तं कपिश्रेष्ठं आलोक्य, अक्लान्तं दृष्ट्वा प्रशंसन्ति स्म। हनुमान् कपिसिंहः लङ्घमानः समुद्रः इक्ष्वाकुवंशस्य सम्मानाय चिन्तयामास। यद्यहं कपिप्रभुं न सहायं करिष्यामि, तर्हि सर्वैः भाषमाणैः निन्दायोग्यः भविष्यामि। अहं सागरः इक्ष्वाकुश्रेष्ठेन वृद्धः, एषः अपि तस्य मन्त्रिणः; अतः मया न बाधनीयः। अतः मया एवं कर्तव्यं यथा कपिः विश्राम्येत्, विश्राम्य च सुखेन शेषं पारं गच्छेत्। एवं बुद्ध्या निर्णीय, सा समुद्रः मैनाकं पर्वतश्रेष्ठं, यो लवणोदके निहितः, सुवर्णनाभिः, उवाच। अत्र त्वं, महात्मना देवेशेन, अधस्तात् असुरगणानां द्वाररक्षणाय स्थितः। तव वीर्यं तत्र प्रसिद्धं, अयमपि अनन्तं अधोभुवि द्वारं स्थगयित्वा स्थितः। तव बलं सर्वदिशेषु, ऊर्ध्वं, अधः, पार्श्वतः च व्याप्नोति; अतः पर्वतश्रेष्ठ, त्वं उत्तिष्ठ। स वीर्यवान् हनुमान् कपिसिंहः रामस्य कार्याय व्योममार्गे लङ्घमानः तव समीपं आगच्छति। मम कर्तव्यं तस्य सहायं कर्तुं; इक्ष्वाकवः पूज्याः मया, त्वया च अतिपूज्याः। अस्माकं कार्यं न विघ्नं गच्छेत्, सहायं कुरु; कर्तव्यं अकृतं साधूनां कोपं जनयति। जलात् उत्थाय, कपिम् अतिथिं मान्यं, श्रेष्ठं प्लवगानां, स्थितं कुरु। हे मैनाक, सुवर्णशिखरयुक्त, देवगन्धर्वसेवित, कपिम् विश्राम्य स्थापित्वा, पुनः मार्गं ददातु। काकुत्स्थस्य करुणां सीतायाः वनवासं, कपिप्रभोः श्रमं च चिन्तयित्वा त्वया उत्तिष्ठितव्यम्। इत्युक्त्वा, मैनाकः सुवर्णशिखरः, शीघ्रं लवणोदकात् उत्थाय, महद्रुमलतान्वितः अभवत्। ततः स समुद्रजलं विदार्य, सूर्यः मेघान् विदारयन् इव, उत्तुङ्गः स्थितः।