हनुमान् वातात्मजः स्वपुच्छमण्डलवेष्टितः शुक्लदंष्ट्राभिः विराजमानः सवितेव प्रभया मण्डलितः प्रकटितः। तस्य महाकपेर् अतिरक्तस्फिक् प्रदेशः रक्ताङ्गाररचितः विदारितगिरिसमः शोभां दधौ। स कपिसिंहः यदा सागरमुत्पत्य लंघयामास तदा तस्य पार्श्वयोः सञ्चरन् वायुः मेघनादवत् गर्जनं चकार। यथा दिवि उत्तरदिशि उल्कापातः स्वपृष्ठच्छायया दृश्यते तथा स महाकपिः समुत्पत्य प्रकाशते स्म। दीप्तशिखासमः स कपिः प्रसारितदेहः महागज इव वलयेन पाशबद्धः दृश्यते स्म। तस्य शरीरेण सायाम्भसि पतमानः छायया च व्याप्तः स कपिः वातवेगनियोजितनाव इव सागरे निमग्नः प्रतीतः। यत्र यत्र स महाकपिः सागरस्य देशं प्राप्नोति तत्र तत्र सागरः तस्य भुजबलवेगेन प्रमत्त इव बभूव। स महाबलवान् कपिः वेगेन सागरतरङ्गशिखराणि पर्वतसमानि अतिक्रम्य जगाम। कपिवातेन च मेघवातेन च सागरः कम्पितः घोरनादं चकार। स सागरसलिलमध्ये महावेलानां जालानि आकृष्य कपिसिंहः नभसि च पृथिव्याम् इव विक्षिपन् लंघयामास। स तु महाकपिः वेगेन सागरतरङ्गान् मेरुमन्दरसमुच्छ्रायान् इव गणयन् अतिक्रम्य जगाम। तदा तस्य वेगनिपातकृतजलरवः मेघसंयुक्तः व्योम्नि प्रसारितशरद्भ्रदिव दीप्तिमान् बभूव। तत्र खलु मत्स्यशशककच्छपगोधा इव स्वच्छवपुषः प्रकाशमाना दृश्यन्ते स्म। तमग्रे पतन्तं दृष्ट्वा सागरनिवासिनः सर्पाः तम् कपिसिंहं गगनचरं गरुडमिव मेनिरे। तस्य कपिसिंहस्य छाया वेगेन दशयोजनविस्तीर्णा त्रिंशद्योजनदिर्घा रमणीयता मावहत्। तस्य वातात्मजस्य छाया सागरसलिले श्वेतघनपङ्क्तिमिव दीप्तिमती बभूव। स महाकपिः विशालशरीरः तेजस्वी वातमार्गे निर्भरः पक्षिराजगिरिरिव बभूव। कपिगजश्रेष्ठः तेन गत्यानिलेन सागरः क्षणेन कूपवत् प्रतीतः। स कपिराजः पक्षिसंघान् व्योम्नि व्याप्य पतन् मेघगणान् वात इव विक्षिपन् ययौ। श्वेतारुणनीलमञ्जिष्ठवर्णाः महाघनाः स कपिना प्रलम्बमानाः शोभन्ते स्म। स मेघसमूहान् प्रविश्य पुनः पुनः निष्क्रामन् चन्द्रमाः इव कदाचित् प्रकटः कदाचित् तिरस्कृतः प्रकाशते स्म। तम् वेगेन प्लवमानं दृष्ट्वा देवाः गन्धर्वाः चारणाश्च तत्र पुष्पवृष्टिं कृतवन्तः। स कपिप्रवरः प्लवमानः सूर्येण न दग्धः, वायुः च तदा रामकार्यार्थे तं सेवाम् अकरोत्। ऋषयः तं स्तुत्वा व्योम्नि प्रशंसां चक्रुः, देवगन्धर्वाः वनचरं गीतैः स्तुत्वा ननृतुः। नागयक्षराक्षसाश्च तं कपिश्रेष्ठं आकस्मात् अक्लान्तं दृष्ट्वा प्रशशंसुः। हनुमान् कपिसिंहः प्लवमानः सागरः च इक्ष्वाकुवंशस्य मान्यतां चिन्तयामास। यदि अहं हनूमन्तं कपिप्रभुं नोपकुर्याम्, तर्हि सर्वैः वक्तृभिः निन्दायाम् पतिष्यामि। अहं सागरेण इक्ष्वाकुप्रभुणा वर्धितः, अयं च इक्ष्वाकूनां मन्त्रधारः, तस्मात् मया न विघ्नः कर्तव्यः। एवं मया करणीयं यत् कपिः विश्राम्येत, विश्रान्तः च मयि सुखेन शेषं समतिक्रमेत। इति निश्चित्य सा सागरः सुवर्णनाभं महागिरिं मैनाकं सलिलान्तर्गतम् अब्रवीत्। हे गिरिश्रेष्ठ! अत्र त्वं इन्द्रेण महात्मना अधस्तात् असुरगणानां प्रतिबन्धार्थम् स्थापितः। त्वं तेषां मध्ये विख्यातबलः, अपरिमितपातालद्वारं प्रतिषेधसि, येन ते पुनरुत्थानं न स्यात्। त्वद्वीर्यं सर्वतो व्याप्तम्—ऊर्ध्वं च अधः च तस्मात् उठ त्वं, गिरिश्रेष्ठ!। स हनुमान् कपिसिंहः रामकार्यार्थे महाक्रतुः त्वाम् उपैति। अहम् अस्य सहाय्यं कर्तव्यम्, इक्ष्वाकवः पूज्या मया, त्वया च परमपूज्याः। अस्मदर्थे सहाय्यं कुरु, यथा कार्यविघ्नः न स्यात्; कृत्यस्य अकार्यत्वम् साधूनाम् क्रोधाय भवति। सलिलात् समुत्थाय एष कपिः त्वयि तिष्ठतु; अयं अतिथिः पूज्यश्च सर्वोत्तमः प्लवमानाम्। हे मैनाक! सुवर्णशिखर यः त्वं देवगन्धर्वसेवितः, हनूमन्तं विश्रामय, ततः स पुनर्यायात्। काकुत्स्थस्य दयां सीतायाश्च वनवासं कपिप्रभोः श्रमं च चिन्तयित्वा त्वया समुत्थातव्यम्। इति श्रुत्वा स मैनाकः सुवर्णशिखरः शीघ्रं सागरसलिलात् समुत्थाय महद्रुमलतान्वितः बभूव।