स पुष्पगन्धवर्णवर्षेण स्नातः कपिः, इव नवजलदः विद्युद्भिरलङ्कृतः, दिवि सञ्जज्ञे। तेन विक्षिप्तानि पुष्पाणि वारिणि तारेव, दीपाः इव नभः प्रबभासिरे। तस्य व्योम्नि प्रसारिते भुजौ, पर्वताग्रात् निष्क्रान्तौ पञ्चमुखौ भुजङ्गाविव दृष्टौ। स महाकपिः, इव महारणवम् उन्मज्जयन्, व्योमपिपासुरिव बभासे। तस्य वातमार्गानुगतानि नेत्रे, विद्युत्प्रभे, पर्वतस्थाग्निवत् दीप्तिमानौ अभूताम्। तस्य पिङ्गलनेत्रस्य, बृहद्वृत्ताक्ष्याः, चन्द्रसूर्यसमौ स्थिरौ बभूवतुः। तस्य रक्तनासिकया मुखमण्डले, सन्ध्यायामिव सूर्यबिम्बम्, रक्ताभम् बभासे। तस्य लीलात्प्रसारितः पुच्छः, व्योम्नि इन्द्रध्वज इव शोभां प्राप। वातात्मजस्य हनूमतः, वलयितपुच्छस्य शुक्लदंष्ट्रस्य च, सौरमण्डलवद् प्रभा आसीत्। तस्य स्फिग्देशः अतीव रक्तः, रक्तशिलायामिव विदारिते पर्वते बभासे। यदा स सागरं प्लवत्, तदा तस्य पार्श्वयोः वातः मेघगर्जनवत् निनदति स्म। उत्तरदिग्भ्यः पतन् उल्कापात इव स महाकपिः दृश्यते स्म। स दीप्तशरीरः कपिः, दीर्घः ज्वलनशिखेव, दृढबन्धनयुक्तमहागज इव बभूव। तस्य छायया सह शरीरेण, स कपिः वातवेगनियोजितनौः इव सागरे निमग्नः अभवत्। यत्र यत्र स सागरं प्राप, तत्र तत्र सागरः तस्य भुजबलवेगेन उन्मत्त इव बभूव। स महाकपिः, पर्वतसमुत्क्षिप्तजलतरङ्गान् वेगेन अतीत्य, महाजवेन ययौ। कपिवायुः मेघवायुश्च, समं समुद्रं कम्पयन्तौ, घोरनिनादं जनयतुः। स सागरसलिलस्य महातरङ्गजालानि आकृष्य, कपिसिंहः, नभः पृथिवीं च विक्षिपन्निव प्रधावति स्म। वेगेन स सागरतरङ्गान्, मेरुमन्दरकल्पान्, गण्यन्निव अतीत्य जगाम। तस्य बलवेगेन, मेघैः पूरितं जलम्, व्योम्नि प्रसृतशरद्भ्रदिव बभासे। तत्र जलमग्नाः शर्कराः, मकराः, मीनाः, कूर्माश्च, आवरणविहीनदेहाः इव दृश्यन्ते स्म। तम् आगच्छन्तं दृष्ट्वा, सागरनिवासिनः सर्पाः, तं कपिसिंहं गारुडमिव मेनिरे। तस्य कपिसिंहस्य छाया, वेगेन दशयोजनविस्तीर्णा, त्रिंशद्योजनदीर्घा, शोभमानाऽभवत्। स वातात्मजगम्यम् छायालक्ष्म्या, सागरसलिले, श्वेतघनरेखेव बभासे। स महाकायः, तेजस्वी महाकपिः, वातपथे, अनाश्रितः, पक्षिराजपर्वत इव बभूव। कपिगजः, वेगेन यतः ययौ, तस्मिन्नेव मार्गे सागरः कूपवद् अभवत्। पतत्रिसङ्घान् व्याप्नन्, हनूमानिव विहङ्गराजः, मेघमालाः वात इव व्यधमयत्। श्वेतरक्तनीलमञ्जिष्ठवर्णाः महाघनाः तेन कपिना आकृष्यमाणाः बभासिरे। स मेघगणेषु प्रविश्य निष्क्रम्य च, चन्द्रमाः इव, कदाचित् प्रकाशितः कदाचित् तिरस्कृतः अभवत्। तं वेगवन्तं कपिम् आलोक्य, देवाः गन्धर्वाः चारणाश्च तत्र पुष्पवर्षं चक्रुः। स कपिपुङ्गवः प्लवमानः, सूर्यः तं न दहति स्म, वायुः तस्य रामकार्यार्थं सेवां चकार। तं व्योम्नि गच्छन्तं मुनयः स्तौः, देवगन्धर्वाः वनचरं गीतैः कीर्तयन्ति स्म। नागयक्षराक्षसाः अपि तम् अचिन्त्यपरिश्रान्तं कपिवरं प्रशशंसुः। यदा हनूमान् कपिसिंहः प्लवते स्म, तदा सागरः इक्ष्वाकुवंशस्य सम्मानाय चिन्तयामास। यदि अहं कपिप्रवरे न सहायः स्याम्, तर्हि सर्वैः निन्द्यः स्यामिति सागरः विचिन्त्य। सगर इक्ष्वाकुकुलपतिना मया वर्धितः, अयं च तेषां मन्त्रधारकः, तस्मात् मया बाधनीयः न स्यात्। एवं कर्तव्यं यथा कपिः विश्राम्यति, मयि विश्रान्त्वा चान्यं शेषं सुखेन अतिक्रामेत्। एवं निश्चित्य, सागरः सुवर्णनाभं महासलिलान्तर्गतम्, पर्वतराजं मैनाकं इत्युक्तवान्। त्रिदशपतिना त्वं अत्र, असुरगणानां पातालवासिनां प्रतिघाताय, स्थितः। तव बलं तेषु प्रसिद्धम्; त्वं पातालद्वारं निरुद्ध्य, तान् पुनः नोत्थापयेत् इति स्थितः।