हनुमान्, कपिसत्तमः, तदा गर्वेण लङ्कां सह रावणेनोत्पाट्यानेतुम् इच्छन्, इदं वचनम् उच्चैः प्रोक्तवान्। ततः धृतनिश्चयः स महाकपिः वेगेन प्रजगाम, आत्मानं गरुडमिव मनसा चिन्तयन्। तस्य वेगेनोत्पततः पर्वतस्थाः तरवः स्वशाखासंहत्य सर्वतः ससञ्जग्मुः। स पुष्पितैः तरुभिः मधुमत्तद्विजसंघैः सहितः, स्फटिकमिव नभः वेगेन जगाम। तस्य जङ्घाबलोत्क्षिप्ताः तरवः क्षणं कपिं अनुययुः, यथा दूरदेशं प्रयान्तं बान्धवाः स्वजनम्। ते महावृक्षा हनूमन्तम् अनुययुः, यथा सैन्यं स्वराजानम्। पुष्पैः सुसज्जितैः तरुभिः सहितः पर्वताकारः स कपिः अद्भुतदर्शनः बभूव। ततः ते दृढमूलाः वृक्षा लवणाम्भसि निमग्नाः, भयादिव महेन्द्राचलाः वरुणालयमिव प्राविशत्। स कपिः नानावर्णपुष्पैः नवकिसलयैः च्छन्नः, नभसि दीप्यते यथा शरद्भ्रमेघः शलभैः भूषितः। तस्य वेगेन मुक्ताः वृक्षाः पुष्पाणि स्रवयन्तः जले प्रसृतानि, यथा सखायः स्वागतम् कृत्वा निर्गच्छेयुः। तदद्भुतं नानाविधं पुष्पसमूहं कपिवातेन क्षिप्तं लघुतया सागरे पतितम्, महोदधिं तारागणयुक्तमिव व्यरोचयत्। स कपिः गन्धपुष्पवर्षेण स्नातः, विविधवर्णैः पुष्पैः दीप्तमानः, उदितमेकमेघमिव विद्युत्पुञ्जैः भूषितं बभासे। तस्य वेगेन स्रवितानि पुष्पाणि जलमधि प्रसृतानि, तारा इव, दिप्तमानानि आकाशदीपवद् बभूवुः। तस्य व्याप्तबाहू आकाशे पञ्चमुखौ नागाविव शिखरात् निष्क्रान्तौ इव दृष्टौ। स महाकपिः तरङ्गयुक्तं महोदधिं पिबन्निव बभूव, आकाशम् अपि पातुमिच्छन्निव ददृशे। तस्य वातपथानुगतानि विद्युत्समप्रभाणि नेत्रे पर्वतस्थदीपाग्निवत् प्रज्वलिते। पिङ्गाक्षस्य तस्य कपिश्रेष्ठस्य वृतं वर्त्म, चन्द्रसूर्याविव स्थितौ, दीप्तमानं बभूव। तस्य रक्तनासिकं मुखं सन्ध्यायाम् स्पृष्टार्कमण्डलमिव रक्तं व्यरोचत्। तस्योत्क्षिप्तपुच्छं आकाशे इन्द्रध्वजमिव व्यरोचत्। वातात्मजस्य हनूमतः वलयितपुच्छस्य शुक्लदंष्ट्रस्य च तेजसा सूर्यः प्रभामण्डलवद् बभूव। स महाकपिः रक्तस्फिग्देशः विदलितगिरिं गेरुकाभिप्रक्षितमिव बभासे। कपिसिंहो हनुमान् समुद्रं लङ्घमानः, तस्य पार्श्वयोः वातः मेघगर्जनमिव निनादम् अजनयत्। यथा उल्कापातः उत्तरदिशि दीप्तमानः दृश्यते, तथा स महाकपिः प्रजगाम। दीप्तमानः कपिः दीर्घः ज्वलनशिखेव बभूव, महागजः बन्धनपाशेन परिपीडित इव ददृशे। तस्य शरीरेण च छायया च आकाशे वितते, स कपिः वातवेगप्रेरितनौवद् सागरे निमग्नः इव बभूव। यत्र यत्र स कपिः सागरस्यान्तं गच्छति, तत्र तत्र सागरोऽपि तस्याङ्गबलसंरम्भेण मदमत्त इव बभूव। स महाकपिः वेगेन सागरतरङ्गशिखराणि पर्वतानि इव लङ्घयन् जगाम। कपिवातेन च मेघवातेन च महोदधिः कम्पितः घोरनिनादं चकार। लवणाम्भसि महातरङ्गजालानि आकृष्य, कपिसिंहः यथा द्यावापृथिव्यौ विक्षिपन् इव प्रमुमोद। वेगेन महोदधेः मेरुमन्दरसमुत्थितान् तरङ्गान् गण्यमानः स लङ्घयामास। तदा तस्य वेगेन जलं मेघसमाकुलं नभसि शरद्भ्रमेघवद् व्यरोचत्। तत्र प्रकटिताः शङ्काः, मकराः, मत्स्याः, कूर्माश्च, आवरणविहीनदेहाः इव दृश्यन्ते स्म। सागरनिवासिनः सर्पाः तं कपिसिंहं गगनगं गरुडमिव मत्वा सस्मरुः। तस्य कपिसिंहस्य छाया वेगेन दशयोजनविस्तीर्णा त्रिंशद्योजनदीर्घा च शोभाम् अवहत्। स वातात्मजस्य छाया लवणाम्भसि शुभ्रा घनपङ्क्तिवद् व्यभासत। स महाकपिः दीप्तमान्, महाकायः, वातपथे निर्भरः, पतगगिरिरिव बभूव। कपिगजो बलवान् यया गत्या जगाम, तया मार्गे सागरः क्षणेन खण्डमिव जातः। पक्षिसंघान् विविश्य निष्क्रम्य च, हनुमान् पक्षिराज इव मेघसमूहान् वातेन क्षिपन्निव गच्छति स्म। श्वेतरक्तनीलकपिलवर्णाः महाघनाः तेन कपिना आकृष्टाः शोभन्ते स्म। स मेघसमूहान् प्रविश्य निष्क्रम्य च पुनः पुनः, चन्द्रमाः यथा नभसि आवृतः प्रकटश्च दृश्यते, तथा बभूव।