तदा तपस्विनः, पर्वतस्य दैवीभिः शक्तिभिः भग्नत्वं चिन्तयन्तः, भीताः स्वसङ्गिन्यः स्त्रीगणैः सह पलायितवन्तः। तैः सुरापानस्थलेषु सुवर्णपात्राणि, मूल्यवतीः पानकुम्भ्यः, सुवर्णकलशाश्च परित्यक्ताः। विविधानि मधुराणि भोज्यानि, नानाविधानि मांसानि, वृषचर्माणि, सुवर्णमुष्टयुक्ताः खड्गाश्च तैः त्यक्तानि। ते सुरासक्ताः, शिल्पनिर्मितहाराभूषिताः, रक्तमाल्यचन्दनलिप्ताः, रक्तलोचनाः, कमलनयनाः च, आकाशमारुह्य गतवन्तः। स्त्रियः अपि हारनूपुरकङ्कणाभरणधारिण्यः, प्रियैः सहाकाशे तिष्ठन्त्यः, विस्मिताः स्मयमानाश्च दृष्टाः। विद्यारधरमणीयमहर्षयः, स्ववीर्यप्रदर्शनं कुर्वन्तः, समवेत्याकाशे स्थित्वा पर्वतं निरीक्षन्ते स्म। तस्मिन्नन्तरे विशुद्धचित्तर्षयाणां, चारणसिद्धानां च, स्वरेषु आकाशे स्थितानां श्रुतिः अभवत्। ते श्रुण्वन्ति—"एष हनुमान् वातात्मजः, पर्वतसन्निभः, अतिवेगेन वरुणालयं समुद्रं तीर्तुमिच्छति। रामवानरार्थं दुष्करं कार्यं सम्पादयितुम्, स सागरस्य पारं प्राप्तुमिच्छति, यः दुर्गमः।" इति। विद्यारधरमुनिवचनं श्रुत्वा, ते पर्वते तं अपरिमितं वानरश्रेष्ठं दृष्टवन्तः। स तदा रोमाञ्चितः, ज्वलनसदृशकम्पमानः, घनगर्जनसदृशमहानिनादं नदन् तिष्ठति। स तु रोमशच्छत्रयुक्तं पुच्छं, सर्पवद्विनद्धं, वेगेन विक्षिपन्, गरुडः इव सर्पमादाय, प्लवनाय उद्यतः। तस्य पुच्छं, वेगेन पृष्ठे विनद्धं, महाव्याल इव गरुडेन नीयमानः इव दृश्यते। वानरः महायष्टिसदृशशक्तिबाहून् कट्याः उपनम्य, पादौ संकुच्य, तिष्ठति। स तेजस्वी बाहून् ग्रीवां च संहृत्य, आत्मशक्तिं वीर्यं बलं च प्रविश्य, परिपूर्णबलः अभवत्। स दूरं मार्गं निरीक्ष्य, दृष्टिं व्योम्नि स्थापयन्, प्राणं हृदि निगृह्य, आकाशाभिमुखं पश्यन् स्थितवान्। स तु महाबलः हनुमान्, पादौ दृढं स्थापयित्वा, कर्णौ अपि पीडयन्, प्लवनाय सज्जः अभवत्। स वानरश्रेष्ठः अन्येषां वानराणां प्रति इदं वचनं अब्रवीत्—"यथा राघवस्य बाणः वातवेगसमः प्रेषितः शीघ्रं गच्छति, तथा अहम् अपि रावणपालितां लङ्कां गमिष्यामि। यदि तत्र लङ्कायां जनकात्मजां न पश्यामि, तर्हि अनेनैव वेगेन सुरालयं गमिष्यामि, यद्यपि प्रयत्नः व्यर्थः। अथवा राक्षसराजं बद्ध्वा रावणं आनयिष्यामि; सर्वथा सीतया सह कृतार्थः प्रत्यागमिष्यामि। अथवा लङ्कां रावणसहितां समूलं उद्धृत्य आनयिष्यामि।" एवं उक्त्वा, हनुमान् वानरश्रेष्ठः, मनः संकल्प्य, महावेगेन प्लुतवान्; स गरुडमिव आत्मनं चिन्तयन्। स वेगेनोत्प्लुतः, पर्वते स्थिताः वृक्षाः सर्वतः शाखाः आकुञ्च्य, सहोत्प्लुताः। पुष्पितवृक्षैः मधुमत्तपक्षिभिः सहितः, स हनुमान् व्योम्नि अतिवेगेन जगाम। तस्य जङ्घावेगेन उत्क्षिप्ताः वृक्षाः, क्षणं वानरं अनुव्रज्य, दीर्घयात्रायां स्वजनमिव अनुसस्रुः। महान् ते वृक्षाः जङ्घावेगेन समूलोत्क्षिप्ताः, हनुमन्तं स्वराजानमिव सेना अन्वगच्छन्। स पुष्पिताग्रैः बहुभिः वृक्षैः सहितः, पर्वतसन्निभः हनुमान् अद्भुतदर्शनः अभवत्। ततः ते दृढमूलवृक्षाः, भीतवत्, लवणोदके निमग्नाः, महेन्द्रपर्वताः इव वरुणालये निमग्नाः। विविधपुष्पनवमञ्जरीभिः आवृतः स वानरः, ज्वलद्भ्रमरैः मेघ इव, आकाशे विराजते स्म। वेगेन विसृष्टैः वृक्षैः पुष्पाणि अपातन्, जलं प्रति वितीर्य, आत्मनं सन्दर्श्य, मित्राणि यात्रान्ते यथा वियुज्यन्ते। स वृक्षजातस्य अद्भुतं पुष्पसमूहं, मारुतवेगेन विक्षिप्तं, लघुत्वेन सागरं प्रति अपतत्, समुद्रं तारकाकीर्णं नभः इव शोभयन्। सुरभिवर्णपुष्पवृष्ट्या स्नातः स वानरः, विद्युत्पुञ्जैः भूषितो नवो मेघ इव बभौ। तस्य वेगेन विक्षिप्तैः पुष्पैः आवृतं जलं, ताराभिरिव, दीपैर्वा आकाशं इव, विराजते स्म। तस्य व्योम्नि प्रसारिते बाहू, शैलशिखरात् निर्गच्छन्तौ पञ्चमुखौ व्यालाविव दृष्टौ। स महावानरः, तरङ्गयुक्तं महोदधिं पिबन्निव, व्योमपिपासुः इव बभौ। तस्य नेत्रे वातमार्गानुगते, विद्युत्सदृशतेजस्विनौ, शैलस्थाग्निवत् दीप्तिमन्तौ। तस्य पिङ्गलनेत्रस्य, वृतवृत्ते लोचने, चन्द्रसूर्यवत् स्थिरे सम्यक् विराजेताम्। तस्य मुखं, रक्तघ्राणेन सह, संध्यातपस्पर्शितार्कमण्डलवत् रक्तं बभौ। प्लवमानस्य तस्योर्ध्वगं पुच्छं, इन्द्रध्वजवत् व्योम्नि शोभते स्म।