हनूमता महाबलेन महेन्द्रपर्वतः बलात् पीड्यमानः, मदोन्मत्तगज इव जलं स्रवयामास। तेन वानरश्रेष्ठेन पीडितः स पर्वतः सुवर्णस्य, मैषस्य, रजतस्य च स्रोतांसि ससर्ज। तदा स पर्वतः महान् महाशिलाखण्डान् मुमोच, मध्यदेशे ज्वलनदीप्त्या शोभमानः धूमरेखाभिः सह अग्निरिव ददृशे। वानरेण पीड्यमाने पर्वते गुहासु निलीनानि सर्वाणि भूतानि विचित्रैः स्वरैः ननादुः। तेन पर्वतपीडनजनितेन महाप्रतिघोषेण पृथिवी, दिशः, वनानि च व्याप्तानि। तत्र विशालमस्तकाः सर्पाः स्वस्तिकचिह्नैः सुस्पष्टैः युक्ताः, तीव्रं विषम् उगलन्तः, शिलाखण्डान् दंष्ट्राभिः ददंशुः। तैः कोपसमाविष्टैः विषयुक्तैः सर्पैः दष्टाः ते शिलाखण्डाः ज्वलिताग्निवत् दीप्ताः सहस्रशः विदारिताः। तस्मिन्पर्वते यः औषधिगणः विषनाशकः अपि, तेषां सर्पविषं न शमयितुं शक्तम्। तदा मुनयः, "देवैरयं पर्वतः विदार्यते" इति मन्यमानाः, भीता स्त्रीगणैः सह पलायिताः। ते मद्यपानस्थले सुवर्णपात्राणि, रत्नभाण्डानि, सुवर्णकुम्भांश्च परित्यज्य, विविधान्नपक्वान्नानि, मांसानि, वृषचर्माणि, सुवर्णमयखड्गांश्च त्यक्त्वा, भूषणैः अलङ्कृता, मत्ताः, रक्तमाल्यगन्धानुलेपनैः समलङ्कृताः, रक्तलोचनाः, पद्मलोचनाः च, आकाशमारुह्य तत्र स्थिताः। स्त्रियः हारनूपुरकङ्कणाभरणधारिण्यः, प्रियतमैः सह आकाशे तिष्ठन्त्यः सस्मिताः विस्मिताश्च आसन्। विद्याधराणां महर्षयः, स्वबलप्रदर्शनाय आकाशे समवस्थिताः, तं पर्वतं निरीक्षन्तः दृष्टवन्तः। तेषां तदा शुद्धात्मनां मुनीनां च, चारणसिद्धानां च, आकाशे स्थितानां वाचः श्रुताः—"स वायुपुत्रो हनूमान् पर्वतसन्निभः, अतुलवेगेन वरुणालयं समुद्रं तीर्तुमिच्छति। रामस्य च वानराणां च कृते दुःसाध्यं कार्यं साधयितुम्, स सागरपारं गन्तुम् इच्छति।" इति। एतानि विद्याधरमुनिवचनानि श्रुत्वा, ते हनूमन्तं पर्वते स्थितं अतुलपराक्रमं वानरश्रेष्ठं ददृशुः। स हनूमान् रोमाञ्चितः, अग्निवत् कम्पमानः, मेघनादसमनादेन महान् निनादं ननाद। तस्य पुच्छं रोमशालं, परम्परया वक्रं, उत्प्लवनाय समुत्सुकस्य, सर्पधरं गरुडस्य इव, विक्षिप्तम्। वेगेन सञ्चलमानस्य तद् पुच्छं पृष्ठतः गाढमावृत्य, महोरगमिव गरुडेन नीयमानम् इव ददृशे। स वानरः, महायष्टिकायोरिव बाहू समीपं कट्याः संहृत्य, जङ्घे च संकुच्य, बलमाविशत्। बाहून्, कण्ठं च, सम्यक् संहृत्य, तेजसा बलवत्त्वा च पूर्णः, आत्मन्येव बलं वीर्यं च संप्रविष्टः। स दूरदर्शी, मार्गं सुदूरं निरीक्ष्य, उर्ध्वदृष्टिः, हृदि प्राणं संनियच्छन्, गगनं पश्यन् स्थितः। पादौ सुसंस्थाप्य, महाबलः स हनूमान्, कर्णौ संपीड्य, उत्प्लवनाय उद्यतः। तदा स वानरश्रेष्ठः अन्यवानरान् इदं वचनम् उवाच—"यथा राघवेण मुक्तः बाणः वातवेगसमः सन् धावति, तथा अहम् अपि रावणपालितां लङ्कां यास्यामि। यदि तत्र लङ्कायां जानकिं न पश्येयम्, तर्हि तेनैव वेगेन स्वर्गलोकमपि गमिष्यामि, यद्यपि प्रयत्नशेषः स्यात्। अथवा राक्षसराजं बद्ध्वा रावणं आनयिष्यामि; सर्वथा कार्यसिद्ध्या सीतया सह प्रत्यागमिष्यामि। अथवा लङ्कां रावणसहितां समूलां उद्धृत्य आनयिष्ये" इति। एवं उक्त्वा स हनूमान्, दृढनिश्चयः, महावेगेन उत्पपात, आत्मानं गरुडमिव मनसा चिन्तयन्। तस्य वेगेन उत्प्लुतस्य पर्वते स्थितवृक्षा, शाखाः संहृत्य, सर्वतः सहोत्प्लुताः। पुष्पैः पूर्णैः, मधुमत्तद्विजैः सह, स हनूमान् विशुद्धाकाशे तीव्रवेगेन प्रस्थितः। तस्य जङ्घावेगेन समुत्पाटिताः वृक्षाः, क्षणमिव तं अनुयायिनः, दीर्घयात्रायां बान्धवाः बान्धवमिव। ते महावृक्षा, जङ्घावेगेन समुत्क्षिप्ताः, हनूमन्तं स्वराजानमिव सेनया अनुयायिनः। पुष्पिताग्रवृक्षैः परिवृतः, पर्वतसन्निभः हनूमान् अद्भुतदर्शनीयः बभूव। ते वृक्षाः दृढमूलाः, सागरसलिलेषु निमग्नाः, भीताः इव, महेन्द्रपर्वताः वरुणालये निमग्ना इव। स वानरः, विविधैः पुष्पैः, नवपल्लवैश्च आच्छादितः, अग्निशिखाभिः शोभमानः मेघ इव आकाशे दीप्तिमान् बभासे। तस्य वेगेन मुक्ताः वृक्षाः स्वपुष्पाणि क्षिपन्तः, सलिले च व्यसृजन्, यथा स्नेहपूर्णाः मित्राणि गन्तव्यानन्तरं वियुज्यन्ति। तद् वृक्षोत्पन्नं विचित्रं पुष्पसमूहं वानरवेगेन सञ्चालितं, लघु सलिलेषु पतितं, महोदधिं तारकाकीर्णमिव आकाशं शोभयामास।