सर्वतः सुरभिपुष्पवृष्ट्या विटपिभ्यः स्रवमाणया संवृतः स महेन्द्रगिरिः साक्षात् पुष्पमय इव विराजमानः दृष्टः। तं महाबलिनामेकं कपिमभिपीडयन्तं दृष्ट्वा स गिरिः मदोन्मत्तगज इव जलमस्रावयत्। तस्य कपिश्रेष्ठस्य बलसंनिपातेन महेन्द्रः पर्वतः सुवर्णस्य च सिसिरस्य च राजतानां च धाराः स्रावयामास। स पर्वतः महतीः समाः शिलाः मुमोच, मध्ये दीप्त्या शोभमानः, धूमरेखाभिः समलङ्कृतः वह्निरिव बभासे। कपिना सम्यक् पीड्यमानः, गुहासु निलीनाः सर्वे प्राणी विचित्रैः स्वरैः कूजन्तः निष्पेतुः। पर्वतस्य तेन पीडनेन उत्पन्नः स प्राणिसंरम्भः पृथिवीं दिशः वनानि च व्याप्तवान्। तत्र विशालशिरसः नागाः, स्वस्तिकचिह्नैः सुशोभिताः, तीव्रं विषं स्रवत् ज्वालाः स्रवयन्तः शिलाः दंष्ट्राभिः दष्टवन्तः। ताः शिलाः, तैः कोपविषपूर्णैः नागैः दष्टाः, दीप्तज्वालाः सन्तः, सहस्रधा भग्नाः। तत्र तस्मिन् पर्वते यानि औषधिगणाः वर्धन्ते, ये विषनाशनाः अपि, तेषां नागविषं निग्रहीतुं न शक्ताः। तदा मुनयः, 'देवैरयं पर्वतः भिद्यते' इति चिन्तयन्तः, भीताः, स्त्रीगणैः सह पलायितवन्तः। ते मद्यपानस्थले सुवर्णपात्राणि, रत्नमयान् पानपात्रांश्च, सुवर्णकुम्भांश्च परित्यज्य, नानारसान्नपाकम्, विविधमांसानि, वृषत्वचः, सुवर्णमयान् खड्गांश्च परित्यज्य जग्मुः। भूषणैः विभूषिताः, मदमत्ताः, रक्तमाल्यलेपनैः समलङ्कृताः, रक्तलोचनाः, पद्मलोचनाः च, विहायसा व्योम्नि समुत्पेतुः। स्त्रियः हारनूपुरकङ्कणाभरणधारिण्यः, प्रियैः सहिताः, अम्बरे तिष्ठन्त्यः, विस्मिताः स्मितपूर्वकं विलोकयन्त्यः। विद्याधरमुनयः, महात्मानः, दिव्यबलसम्पन्नाः, समागताः, व्योम्नि स्थित्वा पर्वतमवलोकयन्तः। तदा तैः शुद्धात्मभिः मुनिभिः, चारणैः सिद्धैः च, व्योम्नि स्थितैः, शब्दः श्रुतः। 'अयं हनुमान् वातात्मजः, पर्वतसन्निभः, अतुलवेगेन, वरुणालयं समुद्रं तीर्तुं इच्छति। रामस्य च वानराणां च कृते दुष्करं कार्यमुद्दिश्य, सागरस्य पारं गन्तुम् इच्छति, यं प्राप्तुं कठिनम्।' एवं विद्याधरमुनिवचनानि श्रुत्वा, ते पर्वते तं कपिश्रेष्ठं, अपरिमितवपुषं, दृष्टवन्तः। स तदा रोमाञ्चितः, कम्पमानः, अग्निरिव, मेघनादसमः, महान् शब्दं मुमोच। तस्य पुच्छं, रोमशं, परम्परया वक्रं, उत्प्लवनाय संयोज्य, स गृध्रराज इव सर्पं वहन् इव, विचलन् दृष्टः। वेगेन सञ्चलमानस्य तस्य पुच्छं पृष्ठतः वलयितं, महाव्यालमिव गरुडेन नीयमानम् अदृश्यत। स कपिः बाहू, महायष्टिकसन्निभौ, कटिसमीपं नीत्वा, पादौ च सङ्कोच्य, स्थितः। स बाहू समाकुञ्च्य, कण्ठं च तथैव, तेजसा बलवीर्येण च पूर्णः, आत्मन्येव प्रविवेश। स दूराद् मार्गं निरीक्ष्य, दृष्टीं व्योम्नि स्थापयन्, प्राणं हृदि निगृह्य, गगनं पश्यन् स्थितः। तदा स महाबलः हनुमान्, वानरसत्तमः, पादौ स्थिरं स्थाप्य, कर्णौ अपिपीड्य, उत्प्लवाय व्यवस्थितः। स वानरश्रेष्ठः अन्येषां वानराणां प्रति इदं वचनं अब्रवीत्— 'यथा राघवेन मुक्तः बाणः, वातवेगसमः, शीघ्रं धावति, तथा अहं रावणपालितां लङ्कां गमिष्यामि। यदि तत्र लङ्कायां जानकिं न पश्येयम्, ततः तेनैव वेगेन, स्वर्गलोकं यास्यामि, यद्यपि प्रयत्नः क्षीणः। अथवा राक्षसराजं बद्ध्वा रावणं आनयिष्यामि, सर्वथा कार्यसिद्ध्या सीतया सह प्रत्यागमिष्यामि। अथवा लङ्कां रावणेन सहोत्पाट्य, इहैव आनयिष्यामि।' एवं उक्त्वा, हनुमान् वानरश्रेष्ठः, महावेगेन, धृतनिश्चयः, उत्पपात; स कपिश्रेष्ठः आत्मानं गरुडमिव चिन्तयामास। तस्य वेगेन उत्प्लुतस्य, पर्वतस्य वृक्षाः, शाखाः आकुञ्च्य, सर्वतः उत्पेतुः। स पुष्पितैः वृक्षैः, मदोन्मत्तपक्षिसङ्घैः सहितः, अम्बरे महावेगेन व्यचरत्। वृक्षाः, तस्य जङ्घावेगेन उद्धूताः, तम् किञ्चित् कालं अन्वयुः, यथा बान्धवाः दीर्घयात्रिकं स्वजनं अनुगच्छन्ति। ते महावृक्षाः, जङ्घावेगेनोद्धूताः, हनूमन्तं स्वराजानमिव सेनायाः अन्वगच्छन्। स हनुमान्, पुष्पशिखरैः वृक्षैः परिवृतः, पर्वताकारः, अद्भुतदर्शनः अभवत्। तदनन्तरं, स्थूलमूलवृक्षाः, सागरसलिलं प्रविश्य, भीताः इव, महेन्द्रगिरिपर्वताः वरुणालयं यथा, निमग्नाः। स कपिः, नानावर्णपुष्पैः नवान्कुरैश्च आवृतः, व्योम्नि, जुगुप्सितैः पतङ्गैः भूषितमेघ इव, विराजमानः बभौ। तस्य वेगेन विमुक्ताः ते वृक्षाः, पुष्पाणि जलानि पतयन्ति स्म, यथा सखायः स्वजनं दृष्ट्वा निवर्तन्ति। एवं स महाकपिः, पर्वतस्य शोभां, प्राणिसंरम्भं, दिव्यगणानां विस्मयं, स्वबलं च दर्शयन्, लङ्कायाः प्रति गन्तुं समुद्रं उत्पपात।