ततः बलवान् दृढनिश्चयः कपिराजः हरितप्रस्थेषु मणिवर्णेषु स्थलिषु च जलसदृशेषु मुक्तभावेन विचरन् मृगनयनमणिसदृशः दीप्तिमान् बभूव। तेन विहरता खगाः व्यथिता, वृक्षाः वक्षसा विदारिताः, बहवः पशवः निपातिताः; स बुद्धिमान् सिंहः यथा वर्धितः तद्वत् सञ्चरन् ददृशे। तस्य शरीरं नीलरक्तमञ्जिष्ठपद्मवर्णैः शुद्धैः खलु खलु, श्वेतकृष्णैः, स्वाभाविकैः निर्मलैः रत्नैः अलङ्कृतम् आसीत्। स पर्वतः निरन्तरं रूपान्तरैः यक्षकिन्नरगन्धर्वदैवतसर्पैः सह अनुचरैः वासितः आसीत्। तत्र तस्य श्रेष्ठस्य पर्वतस्य अधः, महाविष्णुगुणैः सर्पैः परिवृतः, कपिश्रेष्ठः सर्पः सरसि इव स्थितः ददृशे। स सूर्यं, इन्द्रं, वायुः, स्वयम्भुवं, पंचमहाभूतानि च, अञ्जलिपुटेन नमस्कारं कृत्वा, गमनाय चित्तं न्यवेशयत्। पूर्वदिशं प्रति मुखः, वायुः स्वयम्भुं च अञ्जलिपुटेन नमस्कृत्य, दक्षिणदिशं प्रति गन्तुं संकल्पं कृत्वा, दक्षिणदिशायाम् अभिप्रस्थितः। तं कपिश्रेष्ठं, यत्र लङ्कायां प्लवनाय निश्चितः, रामस्य कार्यसिद्ध्यर्थं, समुद्रस्य ज्वारकाले समुद्रः इव, वर्धमानं, अन्ये कपिवराः ददृशुः। अत्यन्तमहत् शरीरं कृत्वा, एकेन एव प्लवनेन समुद्रं लङ्घयितुम् इच्छन्, स कपिश्रेष्ठः पर्वतम् हस्तपादाभ्याम् अभिपीडयत्। तस्य पर्वतः कपिना पीडितः शीघ्रं कम्पितः, पुष्पितवृक्षाणां शिखराणि पुष्पैः व्यसृजन्। तद्वृक्षपुष्पसम्पातेन सर्वतः सुवासितः पर्वतः पुष्पमयः इव दीप्तिमान् बभूव। स बलात् पीडितः पर्वतः गजः मदोन्मत्तः इव जलं विसृजन् बभूव। कपिश्रेष्ठस्य पीडनात् महेन्द्रपर्वतः सुवर्णं, अञ्जनं, रजतम् च धाराभिः विसृजन् बभूव। पर्वतः महान् समवर्णान् शिलान् विसृजन्, मध्यभागे अग्निदीप्त्याः शोभितः, धूमरेखायुक्तः अग्निः इव ददृशे। कपिना पीडितः पर्वतः गुहागतम् सर्वजन्तून् विचित्रैः स्वरैः आक्रन्दयन् बभूव। पर्वतस्य पीडनात् उत्पन्नः प्रचण्डः जन्तूनां कलकलः भूमिं, दिशः, वनानि च व्याप्य स्थितः। विस्तीर्णशिरसः नागाः, स्वस्तिकचिह्नाङ्किताः, तीव्रं ज्वालां विसृज्य, शिलाः दंष्ट्राभिः ददंशुः। नागैः विषेण क्रुद्धैः दंष्ट्राभिः दत्ताः शिलाः ज्वलन्त्यः, विदारिताः, सहस्रधा भग्नाः। पर्वतस्थाः औषधिगणाः, विषनाशकाः अपि, नागविषं न शमयितुं शक्ता नासन्। "अदृश्यैः शक्तिभिः पर्वतः विदारितः" इति चिन्तयन्, भयानकाः तपस्विनः स्त्रीगणैः सह पलायन्तः। ते मद्यपीठे सुवर्णपात्राणि, रत्नपात्राणि, सुवर्णकुम्भानि च त्यक्त्वा, विविधमिष्टान्नं, मांसानि, वृषचर्म, सुवर्णपट्टयुक्तानि खड्गानि च परित्यज्य, भूषणैः अलङ्कृताः, सुरापानात् प्रमत्ताः, रक्तमाल्यलिप्ताः, रक्तलोचनाः, पद्मलोचनाः, आकाशे समारुह्य स्थिताः। स्त्रियः हार, नूपुर, कङ्कण, आभरणैः विभूषिताः, स्वैः प्रियैः सह आकाशे हसन्त्यः विस्मिता स्थिता। विद्याधरमुनयः, महाशक्तिप्रदर्शना, आकाशे समवस्थिताः, पर्वतम् आलोकयन्तः सन्निहिताः। तत्र शुद्धचित्तस्य ऋषेः, चारणसिद्धानां च, स्वच्छाकाशे स्थितानां, शब्दः श्रुतः। ते "हनुमान् वायुसुतः पर्वतसदृशः, तीव्रवेगः, वरुणालयं समुद्रम् लङ्घयितुम् इच्छति। रामकपिभ्यः कठिनं कार्यं साधयितुम् इच्छन्, दुर्लभं पारं गन्तुम् अभिलषति," इति श्रुत्वा, पर्वते तं अतुलबलं कपिश्रेष्ठं ददृशुः। स रोमाञ्चितः, अग्निवत् कम्पमानः, मेघनादसदृशं महनादं निनादन् बभूव। तस्य पुच्छं रोमशं, क्रमेण वक्रं, प्लवनाय सञ्चालयन्, पक्षिराजः सर्पं यथा वहति, तद्वत् ददृशे। वेगेन सञ्चरन्, पुच्छं पृष्ठे विन्यस्य, गरुडः महाविषं सर्पं यथा वहति, तद्वत् दीप्तिमान् बभूव। कपिश्रेष्ठः बाहू महान् लोहयष्टिसदृशौ, कटिम् उपसंहृत्य, पादौ संकुच्य, प्लवनाय सज्जः अभवत्। बाहू, कण्ठं च, समाहरन्, तेजः, बलं, पराक्रमं च, आत्मनि संनिहितम् अकरोत्। दूरदर्शी, मार्गं निरीक्ष्य, दृष्टिं आकाशे स्थापयन्, प्राणं हृदये निगृह्य, आकाशं प्रति अपश्यत्। पादौ द्रढं स्थापयन्, महाबलः हनुमान्, कपिश्रेष्ठः, कर्णौ अभिपीडयत्, प्लवनाय सज्जः अभवत्। स कपिश्रेष्ठः अन्येषां कपीनां प्रति इदं वचनं उवाच— "यथा राघवस्य बाणः वातवेगः विमुक्तः शीघ्रं गच्छति, तथा अहं लङ्कां रावणपालितां गच्छामि। यदि तत्र लङ्कायां जनकस्य कन्यां न पश्यामि, तर्हि एतेन वेगेन देवालयं गमिष्यामि, यद्यपि श्रमः व्ययः। अथवा राक्षसाधिपं बन्धित्वा रावणम् आनयिष्यामि; सर्वथा कार्यसिद्ध्यं सीतया सह कृत्वा प्रतिनिवर्तिष्ये।" इत्येवम् महाबलः हनुमान् पर्वतस्य शिखरे स्थितः, सर्वे कपिवराः, देवगणाः, ऋषयः च, तं अद्भुतकपिश्रेष्ठं ददृशुः।