ते तु स्वकार्यसिद्ध्यनुष्ठाननिश्चयेन, मुनिप्रसादेन वानरवर्यवरिष्ठैश्च मन्त्रिताः, पुण्यकर्माणि समारभन्त। तेषां वृद्धानां प्रसादेन त्वं विशालं सागरं तरितुमर्हसि; वयं च तव प्रत्यागमनपर्यन्तं एकपादेन स्थित्वा प्रतीक्षामहे। सर्वेषां तु वने वसतां प्राणाः तव आगमनमपेक्षन्ते; तदा वानरश्रेष्ठः स तेषां वनवासिनां मध्ये व्याजहार। स जगद्व्यापिनि प्लवने मम वेगं प्रतिवर्तयितुं न कश्चन समर्थः; एते शिलाशिलासमाकीर्णाः शिखरिणः, स्थिरा महेन्द्रशिखराणि, यत्राहं वेगं प्रयोजयिष्यामि, तेषु महेन्द्रशिखरेषु। नानावृक्षसमाकीर्णानि, धातुभिरभिसंप्रभानि, एतानि महाशिखराणि मम वेगं धारयिष्यन्ति। यदा अहं प्लवमानः स्याम्, तदा एते महाशिखराः शतयोजनपर्यन्तं मम वेगं धारयिष्यन्ति। ततः वायुप्रतिमः वानरः, वायुपुत्रः, रिपुघातकः, महेन्द्रं पर्वतराजं आरोहति स्म। स महेन्द्रः नानापुष्पविचित्रितः, मृगसंघैः रमणीयकुजन्यः, लतानां पुष्पाणां च समाकीर्णः, नित्यपुष्पफलवृक्षैः शोभितः। सिंहव्याघ्रैः सह, मदोन्मत्तगजसंघैः, उत्सुकपक्षिसमूहैः, जलप्रवाहैः च निनादितः। तं महेन्द्रं, उच्चशिखरिणं, महाबलवान् वानरश्रेष्ठः, महेन्द्रसमवीर्यः, विचचार। तस्य महात्मनः पादप्रहारात् स महाबलः पर्वतः सिंहैः ताडितः मदगज इव निनादम् अकरोत्। निर्गच्छद्भिः जलप्रवाहैः, विकीर्णशिलाशिखरः, भीतैः हरिणगजैः, कम्पितमहावृक्षः सञ्जातः। नानाविधैः गन्धर्वयुगलैः, मदमत्तैः, पक्षिसमूहैः, विद्यार्धरगणैः च समाकीर्णः। तस्य विस्तीर्णं शिखरं परित्यक्तं, महानागैः छन्नं, शिखरशिलाः तदा समुत्पाटिताः। तेषां नागानां श्वासैः, अर्धोत्थितैः, पर्वतः पताकाभिरलङ्कृत इव बभौ। भीतैः कम्पितैः मुनिभिः परित्यक्तः, पतितशिलाशिखरः, स पर्वतः प्रपञ्चे अपथिक इव स्वजनविहीनः अपतत्। स त्वरितः, वेगैकचित्तः, वीर्यवान् वानरः, रिपुवीरनिःसङ्घातकः, महात्मा, चित्तं संधाय, लङ्कां मनसा गतवान्। श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे प्रथमोऽध्याय आरभ्यते। कठिनमकर्तव्यं कर्तुमुद्यतः स वानरः, उन्नतशिरः ककुद्मानिव बभौ। स बलवान् स्थिरचित्तश्च हरिः, हरितप्रांशुविषये स्फटिकमणिप्रभे, जलोपमस्थले च, विहरन् विचचार। पक्षिणः विक्षोभ्य, वक्षसा वृक्षान् भञ्जन्, बहून् मृगान् अपातयन्, स बुद्धिमान् वयःप्राप्तसिंह इव व्यचरत्। नीलरक्तमञ्जिष्ठपद्मरागवर्णैः शुद्धैः श्वेतकृष्णैश्च धातुभिः, स्वाभाविकैः निर्मलैश्च शोभितः। निरन्तरं रूपिणां गणैः—यक्षकिन्नरगन्धर्वदेवैः, नागैश्च—निवासितः। तत्र तस्य पर्वतराजस्य मूलदेशे, नागश्रेष्ठैः परिवृतः, स वानरवर्यः, सरःस्थनाग इव बभूव। स सूर्याय, इन्द्राय, वायवे, स्वयम्भुवे, भूतगणाय च, साष्टाङ्गं प्रणिपत्य, प्रस्थानाय चित्तं दधौ। पूर्वदिशं प्रेक्ष्य, वायवे स्वयम्भुवे च नमस्कृत्य, दक्षिणां दिशं प्रति गन्तुमुद्यतः। वानरश्रेष्ठैः दृष्टः, प्लवने संनद्धः, रामकार्यार्थं समुद्र इव पूर्णचन्द्रेण वर्धमानः, स आकारेण महत्तरः बभूव। अप्रमेयकायः स वानरः, एकेनैव प्लवनेन सागरं तरितुमिच्छन्, बाहुपादाभ्यां पर्वतं सम्यक् अतिक्राम्य तस्थौ। तेन वानरेण पीडितः पर्वतः क्षणमात्रं कम्पितः, सर्वाणि च सुमनोहराणि वृक्षशिखराणि पुष्पाणि मुमुचुः। तैः पुष्पप्रवर्षैः समन्तात् आच्छादितः, स पर्वतः स्फटिकमणिमय इव बभौ। स परमबलवता तेन पीडितः पर्वतः जलप्रवाहान् मुमोच, मदगज इव। महाबलिनाऽपि तेन वानरेण पीडितः, महेन्द्रः पर्वतः सुवर्णस्य, अञ्जनस्य, रजतस्य च धाराः स्रावयामास। पर्वतः महाशिलासमूहान् अपि मुमोच; मध्यदेशे ज्वलनदीप्तः धूमपङ्क्तिसमायुक्त इव बभौ। स वानरपीडितः, सर्वे गुहावासिनः प्राणी, विचित्रैः शब्दैः विक्रोशन्ति स्म। तेन पर्वतपीडनजनितेन प्राणिसमूहेन महान् शब्दः पृथिवीं, दिशः, वनानि च व्याप्तवान्। विस्तीर्णमस्तकाः, स्वस्तिकचिह्नाङ्किताः, सर्पाः तीक्ष्णं ज्वलनं निष्पिपेदुः, शिलाश्च दन्तैः दष्टवन्तः। तेषां क्रुद्धविषपूर्णानां सर्पाणां दष्टाः शिलाखण्डाः अग्निना ज्वलन्तः, सहस्रशः विदारिताः। तस्मिन्पर्वते याः औषधयः, विषनाशन्यः अपि, ताः सर्पविषं शमयितुं न अशक्नुवन्। 'दैवतैरयं पर्वतः विदारितः' इति मुनयः, भीताः, स्त्रीगणैः सह पलायितवन्तः। मद्यपानभूमिषु सुवर्णकलशान्, रत्नकुम्भान्, सुवर्णपात्राणि च परित्यज्य, तत्रैव सन्त्यक्तवन्तः।