हनुमान् तदा सर्वेभ्यः वानरश्रेष्ठेभ्यः सम्बोध्य महता उत्साहेन व्याहरति—"सर्वाणि भूतानि मां पतन्तं द्रक्ष्यन्ति, यूयं च मां मेरुसमं महाबलिनं पश्यथ। अहं गच्छन् नभः आच्छाद्य, आकाशमिव निगीलयन्, मेघान् विक्षिप्य, शैलान् कम्पयन्, दृढनिश्चयेन प्लवमानः सागरं शोषयिष्यामि। गरुडात् पक्षिराजात् अथवा वायोः महाबलात् ऋते, मम अनुयायी कोऽपि न दृश्यते। निमेषमात्रेणैव, अनवस्थिते नभसि, विद्युतिव मेघात् निर्गच्छन्त्याः सदृशः, सहसा पतिष्यामि। अहं यदा सागरं तरिष्यामि, तदा मम रूपं विष्णोः त्रैविक्रमस्य सदृशं भविष्यति। बुद्ध्या अहं पश्यामि, मनः अपि निश्चितम्—वैदेहीं द्रक्ष्यामि, वानराः हृष्यन्तु। वायोः समवेगः अस्मि, गरुडस्य समजवः, मम निश्चयः दशसहस्रयोजनविस्तीर्णं सागरं लङ्घयितुम्। यदि वज्रधारी इन्द्रः वा स्वयंभूः ब्रह्मा वा, तेषां हस्तात् अमृतं बलात् आप्तुं समर्थः अहम्। लङ्कामपि उद्धृत्य नेतुं समर्थः अस्मि—इति स महावीर्यवान् वानरश्रेष्ठः गर्जति।" तेन एवम् उक्ते, वानराः हृष्टाः विस्मयेन तम् अपश्यन्, तस्य वचनानि श्रुत्वा स्वजनशोकं अपाकरोति। तदा जाम्बवान् वानराधिपः हर्षेण प्रोवाच—"केशरीसूनो वीर, मारुतात्मज, त्वया स्वजनदुःखं निवारितम्। वानरश्रेष्ठाः शुभलक्षणाः तव कृते समागताः। कार्यसिद्ध्यर्थं ते शुभानि कर्माणि करिष्यन्ति, ऋषीणां प्रसादेन, वृद्धवानराणां मन्त्रेण च। वृद्धानुग्रहात् त्वं विस्तीर्णं सागरं लङ्घयितुम् अर्हसि; वयं चैकपदस्थाः तव प्रतिप्रत्यागमं स्थास्यामः। सर्वे वनौकसां प्राणा तव आगमनाधीनाः," इति। तदनन्तरं स वानरसिंहः स्वबान्धवान् प्रति अब्रवीत्—"मम वेगेन प्लवमानस्य कोऽपि स्थातुं न शक्नोति; एते शिखरिणः, शिलासंकुलाः, महेन्द्रस्य स्थिरमहतः शिखराणि, तत्र अहं वेगं प्रयोजयिष्यामि। विविधवृक्षैः समाकीर्णानि, रत्नमयैः शोभमानानि, एतानि महाशिखराणि मम वेगं धारयिष्यन्ति। अहं यदा प्लविष्यामि, शतम् योजनानां पर्यन्तं एते महाशिखराणि मम वेगं धारयिष्यन्ति।" ततः स वायुसमः वानरः, पितरं मारुतं स्मरन्, शत्रुसूदनः महेन्द्रं पर्वतराजं आरोहत्। स पर्वतः, विविधैः पुष्पैः आवृतः, हरिणैः चरितः, लतानां पुष्पैः, सदा पुष्पफलवृक्षैः, सिंहव्याघ्रैः सह, मदोन्मत्तैः गजेन्द्रैः, पक्षिसंघैः कलकलायमानः, निर्झरैः समृद्धः च आसीत्। तत्र महेन्द्रे, महाबलः वानरश्रेष्ठः, महेन्द्रसमवीर्यः, विचरन् ददर्श। तस्य महात्मनः पादाघातेन पर्वतः सिंहैः ताडित इव गर्जनं चकार, मदोन्मत्तगज इव। निर्झराः स्रवन्, शिलासंहतयः विक्षिप्ताः, हरिणगजानां भयात् पलायनम्, महावृक्षाः कम्पिताः। गन्धर्वयुगलैः, सुरापानसंकीर्णैः, पक्षिसंघैः, विद्याधरगणैः च सह, पर्वतः कम्पितः। तस्य विस्तीर्णे स्थले, महानागाः गूढाः, शिखरशिलाः च व्याकुलाः; तदा पर्वतः ध्वजैरिव नागैः अर्धनिष्क्रान्तैः शोभमानः आसीत्। मुनिभिः भीतैः त्यक्तः, शिलाभङ्गात् व्यथितः, प्रवणे पतितः इव यात्रिकः संघविहीनः सः पर्वतः अभवत्। स हनुमान्, मनसा वेगं संयोगयन्, शत्रुसैन्यविनाशनः, महात्मा, लङ्कां प्रति ध्यायन्, चित्तं एकाग्रं कृत्वा, प्रस्थितः। एवं श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे प्रथमोऽध्यायः आरभ्यते। तदा दुष्करं कर्म कर्तुम् इच्छन्, वानरः शिरः कण्ठं चोद्धृत्य, गवां पतिरिव बभौ। स महाबलः, स्थिरचेताः, हरितकुञ्जेषु, वैदूर्यसदृशेषु स्थलेषु, सलिलोपमेषु च, विहृत्य बभ्राम। पक्षिणः उत्पाटयन्, वक्षसा वृक्षान् भञ्जन्, पशून् बहून् पातयन्, स सिंहवत् विचरन् आसीत्। नीललोहितमञ्जिष्ठपद्मवर्णैः, श्वेतकृष्णैः, स्वाभाविकैः निर्मलैः रत्नैः स शोभितः। तत्र तस्य पर्वतराजस्य मूलदेशे, नागश्रेष्ठैः परिवृतः, वानरश्रेष्ठः, सरःनाग इव तस्थौ। स हनुमान्, आदित्यं, इन्द्रं, मारुतं, स्वयंभुवं, भूतानि च, अञ्जलिं कृत्वा प्रणम्य, प्रस्थानाय मनः कृतवान्। पूर्वदिशं प्रेक्ष्य, अञ्जलिं बध्वा, पवनं स्वयंभुवं च, दक्षिणदिशं प्रति गतिम् आकाङ्क्षन्, दक्षिणाभिमुखः स्थितः। तं वानरश्रेष्ठं, प्लवगमनसंस्थितम्, रामस्य कार्यसिद्ध्यर्थं, महात्मानं, सागरस्य तटस्थं दृष्ट्वा, वानराः विस्मिताः। स तदा, एका एव लङ्घनाय, अपरिमितं रूपं धारयन्, सागरस्य तटे, बाहुभ्यां पादाभ्यां च पर्वतम् अपीडयत्। एवं हनुमतः महाप्रस्थानस्य अद्भुतं दृश्यं तत्र समुपस्थितम्।