हनूमतः तेजसा जङ्घायाः वेगेन वरुणालयः सागरो महाकच्छप इव समुत्पतिष्यति इति सः कपिश्रेष्ठः गर्वेणोवाच। अहं गगनं विहाय गरुडं, पन्नगभोजनं, पक्षिसंघैः परिवृतं, सहस्रशः परिभ्रमितुं समर्थः अस्मि। उदितं वा अनुदितं वा सूर्यं, ज्वलन्तं किरणमण्डितं, प्राप्तुं शक्तिमान् अस्मि। ततः पृथिवीं अनस्पृशन्, भीमवेगेन पुनः प्रत्यागन्तुं समर्थः अस्मि, हे कपिश्रेष्ठ। गगनचराणां सर्वेषां जीवेषां अतिवेगं गत्वा, सागरं शोषयितुं, पृथिवीं विदारयितुं च शक्नोमि। उत्प्लुत्य पर्वतान् क्रामेयम्, उत्प्लुत्य महावेगेन सागरं अपि वहामि। अद्य खगमर्गे उत्प्लुत्य, लतानां वृक्षाणां च पुष्पाणि सर्वाणि मम पृष्ठतः पतिष्यन्ति। मम मार्गः, वातस्य गगनमर्ग इव, भीमगगनं व्याप्य उत्प्लुत्य भविष्यति। सर्वे प्राणिनः, हे कपयः, पतन्तं मां द्रक्ष्यन्ति, यूयं च मां मेरुसन्निभं पश्यथ। यदा गगनं व्याप्य गच्छामि, नभः निगीलयन् इव, मेघान् विक्षिप्य, पर्वतान् कम्पयित्वा, निश्चयं कृत्वा सागरं शोषयिष्यामि। गरुडात् पक्षिराजात् वायोः च विना, मम उत्प्लवने कश्चन न अनुसरति इति पश्यामि। निमेषमात्रेण, निर्भरं गगनं पतित्वा, मेघात् विद्युत् इव पतिष्यामि। सागरं उत्प्लुत्य, मम रूपं विष्णोः त्रिविक्रमस्य इव भविष्यति। बुद्ध्या अहं पश्यामि, मनसा निश्चित्य, वैदेहीं द्रक्ष्यामि—मुदं कुरुत, हे कपयः। वेगेन वायोः तुल्योऽस्मि, गरुडस्य समः; दशसहस्रयोजनं तरिष्यामि इति मम निश्चयः। इन्द्रः वज्रधारी, ब्रह्मा स्वयंभूर्वा, तेषां हस्तात् अमृतं बलात् हरिष्यामि। लङ्कां अपि उद्धरित्वा नेष्यामि इति मम निश्चयः; एवं अनन्तवीर्यः स कपिश्रेष्ठः निनादम् अकरोत्। तत्र प्रमुदिताः कपयः विस्मयेन तम् अपश्यन्; तस्य वचांसि श्रुत्वा, बन्धूनां शोकं व्यपनीय, जाम्बवान् कपिश्रेष्ठः हृष्टः प्राह—"हे केशरीसुत वीर्यवान्, पवनसुत शीघ्रगामिन्! तव बन्धूनां महाशोकः त्वया निःसृतः; पुण्यलक्षणाः कपिश्रेष्ठाः तव हेतोः समागताः। कार्यसिद्ध्यर्थम् एकचित्ताः पुण्यकर्माणि करिष्यन्ति, मुनिप्रसादेन, वृद्धकपिसंमत्या च। वृद्धानां प्रसादेन त्वं सुमहद् सागरं तरिष्यसि; वयं तव प्रत्यागमनपर्यन्तं एकपदस्थाः स्थास्यामः। सर्वेषां वनवासिनां जीवितं तव आगमनपर्यन्तं स्थितम्।" ततः स कपिवरः तान् वनवासिनः उवाच—"मम उत्प्लववेगं लोके कश्चन न सहिष्यते; एते शिलाशिलासंयुक्ताः महेन्द्रस्य स्थिरमहतः शिखराणि। एते वृक्षविचित्रिताः, रत्नप्रभया शोभमानाः, महाशिखराः मम वेगं धारयिष्यन्ति। उत्प्लुत्य, एते शिखराः शतयोजनं यावत् मम वेगं धारयिष्यन्ति।" ततः पवनात्मजः, वायुसमः, महेन्द्रं पर्वतराजं, रिपूनां दर्पहा, आरोहत्। स पर्वतः नानापुष्पैः छन्नः, हरिणसंचरितैः काननैः, लतानां पुष्पैः, नित्यपुष्पफलवृक्षैः च समलङ्कृतः। सिंहव्याघ्रसंवृतः, मदोन्मत्तगजसंकीर्णः, पक्षिसंघघोषितः, उदकस्रोतसां समाकुलः। स महेन्द्रः, उच्चशिखरयुक्तः, हनूमता समवीर्यः, स कपिश्रेष्ठः तत्र विचचार। तेन महात्मना पदाघातेन, पर्वतः सिंहैः ताडित इव, मदगज इव, ननाद। तोयधाराः मुमुचे, शिलाशिखराणि विक्षिप्तानि; भीतानि मृगगजानि, महावृक्षा च कम्पिताः। गन्धर्वदम्पतीनां समागमात् कर्कशः, पक्षिसंघोत्क्षिप्तः, विद्यातरगणैरपि संकीर्णः। तस्य विस्तीर्णं शिखरं परित्यक्तम्, महाभुजगैः गूढम्, शिलाशिखराणि तदा विक्षिप्तानि। तैः सर्पैः श्वासदानेन, अर्धनिष्क्रान्तैः, पर्वतः पताकाभिरिव भूषितः। भीतैः मुनिभिः परित्यक्तः, शिलाशिखराणि पतितानि, स पर्वतः विपिने पन्थानमिव विहीनः पतितः। स पवनसुतः, मनसा वेगं संयोग्य, शत्रुसैन्यविनाशकः, महात्मा, चित्तं स्थिरं कृत्वा, लङ्कां प्रति मनसा जगाम। श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे सुन्दरकाण्डे प्रथमोऽध्यायः आरभ्यते। दुष्करं कर्म कर्तुम् इच्छन्, स कपिः उच्चशिरस्कन्धः गवेश्वर इव बभूव। ततः स बलवान् धृतिमान्, हरितशाद्वलानि, वैदूर्यसदृशानि स्थानानि, सलिलोपमानि च, सुखेन विचचार।