हनुमान् बलवद्भुजवेगप्रेरितः समस्तं जगद् गिरिनदीसरोवरयुतं सागरमपि पूरयितुं शक्तिमान् इति स्वशौर्यं प्रकटयन् उवाच। ऊरुवेगेन मम वरुणालयः सागरः महाग्राह इवोद्धतः स्यात्। अहं खगाधिपं सर्पभक्षं गरुडं विहङ्गैः परिवृतं सहस्रशः परिक्रमितुं समर्थः। तेजस्विनं किरणावृतं सूर्यं उदितमपि अनुदितमपि गन्तुं शक्नोमि। ततः भूमिं अनस्पृशन् वेगेन पुनः प्रत्यागन्तुं समर्थः स्मि, हे वानरश्रेष्ठ। आकाशगामिनः सर्वान् भूतान् अहं अतिक्रम्य सागरान् शोषयित्वा, पृथिवीं विदारयितुं शक्नोमि। प्लवमानः पर्वतान् निष्पेषयामि, महावेगेन सागरमपि वहामि। अद्य आकाशे प्लवमानस्य मम पृष्ठतः लतानां वृक्षाणां पुष्पाणि विविधानि पतिष्यन्ति। मम मार्गः वायुमार्गवत् भीममन्तरिक्षं व्याप्य भविष्यति। सर्वे भूतानि मां पतन्तं द्रक्ष्यन्ति, यूयं च मां मेरुसदृशं द्रक्ष्यथ। यदा गच्छामि, आकाशं निगिलन्निव, मेघान् विक्षिपन्, पर्वतान् कम्पयन्, धृतिमान् प्लवमानः सागरं शोषयिष्यामि। गरुडं विहङ्गपतिं वा बलीयांसं वातम् ऋते अन्यः कोऽपि मां अनुगन्तुं न शक्नोति। निमेषमात्रेण आकाशे पतन्, मेघात् विद्युत् इव न्यपतिष्यामि। प्लवमानस्य मम रूपं विष्णोः त्रिविक्रमस्य सदृशं भविष्यति। मम बुद्ध्या एतत् अवगतम्, चित्तं निश्चितम्—वैदेहीं द्रक्ष्यामि—मुदं कुरुत, हे वानराः। वेगेन अहं वातसमः, गरुडतुल्यवेगः, मम निश्चयः दशसहस्रयोजनपर्यन्तं लङ्घयितुम्। इन्द्रः वज्रधारी वा स्वयंभू ब्रह्मा अपि चेत्, तेषां हस्तात् अमृतं बलात् हरेयं। मम निश्चयः लङ्कामपि उद्धृत्य नेष्यामि इति। एवं तेन अप्रमेयतेजसा वानरश्रेष्ठेन नादितम्। तत्र वानराः हृष्टाः विस्मितास्तं वीक्ष्य, तस्य वचनानि श्रोतुं समागताः, येन स्वबन्धूनां शोकः अपाकृतः। तदा जाम्बवान् वानरपतिः प्रमुदितः प्रहृष्टया वाचा उवाच—"हे केशरीसुत वीर्यवन्त् मारुतात्मज! त्वया स्वबन्धूनां महद् दुःखं अपाकृतम्; त्वदर्थं शुभलक्षणाः वानरश्रेष्ठाः समागताः। लक्ष्यसिद्ध्यर्थं ते शुभानि कर्माणि करिष्यन्ति, मुनिप्रसादात् वृद्धवानरसम्मतेन च। वृद्धानुग्रहेण त्वं विस्तीर्णं सागरं लङ्घयितुं यत्नं कुरु; वयं च त्वदागमनपर्यन्तं एकपदस्थाः स्थास्यामः। सर्वेषां वनवासिनां प्राणाः त्वदागमने प्रतिष्ठिताः।" ततः स वानरव्याघ्रः तान् वनवासिनः प्रोवाच—"मम वेगं लङ्घने कोऽपि लोके न स्थातुं शक्नुयात्। अत्र शिलाशिलासम्पूर्णाः महेन्द्रगिरिशिखराणि, येषु वेगं प्रयोजयिष्यामि। विविधवृक्षोपशोभितानि, रत्नमयानि, महाशिखराणि मम वेगं धारयिष्यन्ति। यदा प्लविष्यामि, शतान्येव योजनानां एते महाशिखराः मम वेगं धारयिष्यन्ति।" एवं तु मारुतसदृशः मारुतात्मजः महेन्द्रं पर्वतराजमुत्क्रम्य स्थितवान्। स पर्वतः विविधपुष्पैः आवृतः, मृगसंघैः क्रीडितः, लतानां पुष्पैः, सदा पुष्पफलवृक्षैः शोभितः। सिंहव्याघ्रसंघैः, मदोन्मत्तगजैः, पक्षिसमूहैः निनादितः, जलाशयसम्पन्नः। स महेन्द्रः उच्चशिखरयुक्तः, महेन्द्रसदृशपराक्रमः वानरश्रेष्ठः विचचार। तस्य महात्मनः पादाघातेन पर्वतः सिंहैः ताडित इव मदोन्मत्तगजः ननाद। निर्गच्छद्भिः सलिलधाराभिः, भग्नशिलाशिखरः, भीतैः मृगगजैः, कम्पितवृक्षैः। गन्धर्वमिथुनैः, मदसंयुक्तैः, पक्षिसमूहैः, विद्यातरगणैः चाकुलितः। तस्य विस्तीर्णपृष्ठं त्यक्तम्, महाभुजङ्गाः गुहासु निरुद्धाः, पर्वतशिखराश्मनः तदा उद्धृताः। अर्धनिष्क्रान्तैः तैः सर्पैः निःश्वसद्भिः, पर्वतः पताकाभिः अलंक्रियमान इव ददर्श। भयाकुलैः मुनिभिः त्यक्तः, भग्नशिलाशिखरः, पर्वतः स महावने यात्रिक इव विहीनः सन्न्यपतत्। स वेगसंयुक्तचित्तः, शत्रुसैन्यविनाशनः, महात्मा, धृतिमान्, लङ्कां प्रत्यचिन्तयत्। श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकृते सुन्दकाण्डे प्रथमोऽध्यायः आरब्धः। तत्र दुष्करं कार्यं कर्तुं निश्चित्य स वानरः, उत्तानशिरः ककुद्मान् गवां पतिरिव बभूव।