हरषेण विस्मयेन च वानराः तं त्रिविक्रमं हनूमन्तं परितः निरीक्ष्य सन्तः, उत्साहपूर्वकं, नारायणमिव जनाः पश्यन्ति स्म। सर्वैः प्रशंसितः महाबलः हनूमान् प्रमुदितः स्वपुच्छं संकुर्वन् हर्षेण बलं समवाप। तस्य वानरवर्यैः वरिष्ठैः स्तूयमानस्य हनूमतः रूपं तेजसा पूर्णं सर्वोत्कृष्टं बभूव। स यथा सिंहः विस्तीर्णे गिरिगुहे स्वदेहं प्रसारयति, तथा स वायुसूनुः स्वदेहं व्यप्य प्रसारयामास। तस्य वर्धमानस्य मुखं दीप्तिमत् बभूव, प्राज्ञस्य तेजस्विनः, अम्बरीषस्येव, धूमरहितस्य वह्नेः इव। वानरमध्यात् उत्थाय, प्रमोदेन रोमाञ्चितशरीरः हनूमान् वरिष्ठवानरान् विनयेन संबोधितवान्। स उवाच—"वायुः महाबलः, अग्निसखः, अपरिमेयः, गिरिशिखराणि आरोहति, आकाशे सञ्चरति। अहं तस्य वायोः जातः पुत्रः, शीघ्रता च महाबलः; तेन तुल्यः प्लवने। अहं मेरुं पर्वतं सहस्रशः परिक्रमितुं समर्थोऽस्मि, न स्पृशन् इव व्योम्नि रेखामिव। मम बाहुबलेन प्रवाहितः समुद्रः सर्वं जगत्, पर्वतान्, नदीन्, सरांसि च आप्लावयितुं शक्नोमि। मम ऊरुबलात् वरुणालयः सागरः महाग्राह इवोत्थाय समुत्पतिष्यति। अहं पक्षिसंघैः परिवृतं व्योम्नि विहरन्तं सर्पाहारिणं गरुडं सहस्रशः परिक्रमितुं समर्थः। उदितं वा, अनास्तमितं वा, सवितरं ज्वलन्तं, किरणमालिनं प्राप्नुयाम्। भूमिं अनस्पृशन् पुनः शीघ्रवेगेन प्रतियास्यामि, हे वानरश्रेष्ठाः। सर्वे व्योमचराः प्राणिनः मम वेगं न अतिक्रमिष्यन्ति; अहं सागरान् शोषयिष्यामि, भूमिं विदारयिष्यामि। प्लवमानः पर्वतान् विदारयिष्यामि, प्लवमानः महावेगेन सागरमपि वहिष्यामि। अद्य प्लवमानस्य मम पृष्ठतः लतानां वृक्षाणां पुष्पाणि पतिष्यन्ति। मम मार्गः वायोः मार्ग इव भविष्यति, भयङ्करे व्योम्नि सञ्चरन्तं मां सर्वे द्रक्ष्यन्ति। अहं व्योम्नि पतन्तं मम रूपं मेरुं पर्वतं इव द्रक्ष्यथ। व्योम्नि गच्छन्, नभः इव गिलन्, मेघान् विक्षिपन्, पर्वतान् कम्पयन्, निश्चयेन प्लुत्वा सागरं शोषयिष्यामि। गरुडं पक्षिराजं वा, महाबलमपि वायुम् विना, अन्यः कोऽपि मां अनुयातुं न शक्नोति। निमेषमात्रेण, अनावृतव्योम्नि, मेघात् विद्युत् इव पतिष्यामि। प्लवनकाले मम रूपं विष्णोः त्रिविक्रमस्य रूपमिव भविष्यति। बुद्ध्या अहं पश्यामि, मनसा निश्चितवानस्मि; वैदेहीं द्रक्ष्यामि—आनन्द्यन्तां वानराः। वेगेन वायोः तुल्यः अस्मि, गरुडस्य समीपवेगेन; दशसहस्रयोजनपर्यन्तं गन्तुम् निश्चयं कृतवानस्मि। इन्द्रः वज्रधारी, स्वयम्भूः ब्रह्मा वा, तेषां हस्तात् अमृतं बलात् हरेयं। लङ्कां अपि उत्थाप्य नेतुं समर्थोऽस्मि—इति अमेयतेजाः वानरश्रेष्ठः गर्जितवान्। तेन वानराः हृष्टाः विस्मिताः तम् अपश्यन्; तस्य वचांसि स्वबान्धवानां शोकं निवर्तयन्ति। तदा प्रहृष्टः जाम्बवान् वानराधिपः हर्षेण प्रोवाच—"हे केशरीपुत्र वीर, शीघ्रगामिन्, वायुसूनो! त्वया स्वजनानां महद् दुःखं निवारितम्; शुभलक्षणाः वानरश्रेष्ठाः तव कृते समागताः। कार्यसिद्धये ते शुभानि कर्माणि साधयिष्यन्ति; मुनिप्रसादेन, वरिष्ठवानरमतेन च। वरिष्ठैः अनुमोदितः त्वं विस्तीर्णं सागरं तरितुम् अर्हसि; वयं तव आगमनपर्यन्तं एकपादेन स्थित्वा प्रतीक्षामः। सर्वेषां वनवासिनां प्राणाः तव आगमनपर्यन्तं प्रवर्तिष्यन्ति।" ततः वानरसिंहः तान् वनवासिनः उवाच—"मम प्लवनवेगं लोके कश्चित् न स्थातुं शक्नोति; एते शिलाशिलासम्पूर्णाः शिखरिणः। स्थिरा महेन्द्रशिखराणि, यत्र अहं वेगं प्रयोजयिष्यामि, महेन्द्रशिखरेषु। नानावृक्षसमाकीर्णानि, रत्नदीप्तानि, एते महाशिखराणि मम वेगं धारयिष्यन्ति। प्लवनकाले एते महाशिखराणि शतयोजनपर्यन्तं मम वेगं धारयिष्यन्ति।" इति वायुवत्समः वायुपुत्रः महेन्द्रं पर्वतराजं शत्रुसूदनः आरोहन्। स महेन्द्रः नानापुष्पैः आवृतः, हरिणसंघैः रमणीयः, लतानां पुष्पैः साकुलः, सदा पुष्पफलवृक्षैः शोभितः। सिंहव्याघ्रैः सहितः, मदोन्मत्तद्विपैः सेवितः, पक्षिसंघैः शब्दितः, जलस्रोतसां निकरैः पूरितः। स महाबलः उच्चशिखरमहेंद्रः वानरश्रेष्ठः महेन्द्रसमविक्रमः तत्र विचचार।