तदा जाम्बवान् वानरश्रेष्ठः समागतान् वानरान् प्रति सान्त्वनपूर्वं हनूमन्तमिदम् उवाच— “अद्य अस्माकं जीवितं निरर्थकमेव, किन्तु त्वं कौशलवीर्यसम्पन्नः अस्माकं मध्ये अन्यः कश्चन वानरराज इव स्थितः। अहं हि बाल्ये त्रिभिः पादविक्षेपैः पृथिवीं पर्वतवनोपवनयुतां एकविंशतिवारं दक्षिणावर्तेन परिक्रमितवान्। तथैव देवेषु आज्ञापयत्सु, वयं दिव्यौषधीन् सञ्चिन्वन्तः अमृतमथनाय ताः समानीय महाबलिनः अभवाम। अधुना तु वृद्धत्वात् मम वीर्यं ह्रासमुपगतं; त्वं तु सर्वगुणसम्पन्नः अस्माकं आश्रयः। अतः, त्वं अद्य स्वबलं दर्शय, त्वं हि प्लवंगानां श्रेष्ठः; सर्वे वानराः तव विक्रमदर्शनकाङ्क्षिणः सन्ति। उत्तिष्ठ, प्लवंगशार्दूल, महोदधिं लङ्घय; हनूमन्, तव मार्गः सर्वभूतानां मार्गात् अधिकः। सर्वे वानराः शोकसन्तप्ताः, हनूमन्, त्वं किमर्थं विलम्बसे? शीघ्रं गच्छ, विष्णोः त्रीणि पादविक्षेपाणि यथा।" एवं वानराधिपेन प्रेरितः पवनसुतः हनुमान् स्वगौरवेण उत्साहितान् वानरवीरसमूहं प्रमुदितवान्, महद्रूपं च धारयामास। ततो वानराः तम् अतिमात्रं विस्तीर्णरूपं हनूमन्तं द्रष्टुं समुत्सुकाः सन्तः, योजने शतं लङ्घयितुं सज्जं तं दृष्ट्वा, विषण्णतां परित्यज्य, प्रमोदिताः सञ्जाताः; ते हनूमन्तं स्तुत्वा प्रशंसां चक्रुः। हर्षविस्मिताः तं त्रिविक्रमतुल्यं हनूमन्तं सर्वतो ददृशुः, यथा जनाः नारायणं पश्यन्ति। सर्वैः स्तूयमानः महाबलः हनुमान् हर्षोत्फुल्लः महद्रूपं धारयामास, लाङ्गूलं चोर्ध्वं कृत्वा प्रमुदितः तेजसा समन्वितः अभवत्। वरिष्ठैः वानरवरैः स्तूयमानः, स तेजसा पूरितः, तस्य रूपं अतुलं बभूव। यथा सिंहः पर्वतगुहायां प्रसारितः तिष्ठति, एवं पवनसुतः स्वं रूपं विस्तारयामास। तस्य वर्धमानस्य मुखं तेजसा बभौ, प्राज्ञस्याम्बरीषस्येव, धूमरहिताग्निवत्। वानरमध्यात् उत्थाय, प्रमोदोत्फुल्लगात्रः, हनुमान् वरिष्ठान् वानरान् प्रणम्य उवाच— “पवनः, महाबलः, अग्निसखः, पर्वतशिखराणि आरोहति, आकाशे च सञ्चरति। अहं तस्य पवनस्य पुत्रः, तेन तुल्यवेगः च महाबलः अस्मि; प्लवने तस्य समः। अहं मेरुं पर्वतं सहस्रशः परिक्रमितुं समर्थः, न स्पृशन्, आकाशमार्गमिव अनुचरन्। मम बाहुप्रभावेण, अहं समुद्रं सर्वपर्वतसरित्सरोवरयुतं जगत् आप्लावयितुं समर्थः। मम ऊरुबलात्, वारुणालयः समुद्रः, महाग्राह इव उदञ्चितः, उत्क्षिप्यते। अहं पक्षिसङ्घसमेतं व्योमचारी गरुडं, पन्नगाशनं, सहस्रशः परिक्रमितुं समर्थः। उदितं वा अनुदितं सूर्यं, तेजस्विनं, किरणावृतं, प्राप्नुयां समर्थः। भूमिं अनास्पृशन् पुनः शीघ्रवेगेन प्रतिनिवर्तितुं शक्नोमि, हे वानरश्रेष्ठ। व्योमगतान् सर्वभूतान् अतिक्रान्तुं समर्थः अस्मि; समुद्रान् शोषयितुं, पृथिवीं विदारयितुं च शक्नोमि। प्लवमानः पर्वतान् द्रावयामि, प्लवितः महोदधिं मम वेगेन हन्याम्। अद्य प्लवमानस्य मम पृष्ठतः लतानां पुष्पाणि, वृक्षाणां च पुष्पाणि पतिष्यन्ति। मम मार्गः आकाशे वायोः मार्गवत् भविष्यति, अहं भयङ्करे दिवि सञ्चरन् प्लविष्यामि। सर्वे भूतानि, हे वानराः, मां पतन्तं द्रक्ष्यन्ति, यूयं च मां महमेरुप्रतीकं द्रक्ष्यथ। यदा गच्छामि, आकाशं निगीर्यमाणमिव, मेघान् विक्षिप्य, पर्वतान् कम्पयित्वा, निश्चित्य प्लवमानः समुद्रं शोषयिष्यामि। गरुडं पक्षिराजं वा महाबलिनं पवनं विना, मम प्लवनं अनुगन्तुं अन्यं न पश्यामि। निमेषमात्रेण आकाशे पतित्वा, मेघात् विद्युत् इव, पतिष्यामि। अहं समुद्रं लङ्घयन् विष्णोः त्रिविक्रमस्य रूपमिव धारयिष्यामि। बुद्ध्या वेद्मि, मनसा निश्चितवान्, अहं वैदेहीं द्रक्ष्यामि— प्रमोदध्वं वानराः! वेगेन वायोः तुल्यः, गरुडस्य समः, मम निश्चयः दशसहस्रयोजनं लङ्घयितुं। वज्रधरः इन्द्रः, स्वयम्भूः ब्रह्मा वा, तयोः हस्तात् अमृतं बलात् हरितुं समर्थः अस्मि। अहं लङ्कां अपि उत्थाप्य नयितुं समर्थः इति मम निश्चयः; एवं स महाबलः वानरश्रेष्ठः निनादम् अकरोत्।" एवं तस्य वचनानि श्रुत्वा, वानराः हृष्टाः विस्मिताः तं समीक्ष्य, तस्य बन्धूनां शोकं विनिवर्तयन्ति स्म। तदा जाम्बवान् वानरेन्द्रः, अतिप्रीतः, हर्षपूर्णः, केशरिसुतं पवनात्मजं हनूमन्तं प्रति उवाच— “वीर केशरिसुत, शीघ्रवेग, पवनात्मज!