महान्यरण्ये सूर्यस्योदयम् दृष्ट्वा, बाल्ये त्वं फलमिव तं ग्रहीतुं कामयमानः आकाशे प्लुतवान्। त्वदीयेन तेजसा प्रेरितः, त्वं महाबलवान् कपिश्रेष्ठ, त्रिशतयोजनानि व्यपेत्य न कदाचित् खिन्नः अभवः। त्वं शीघ्रं नभः प्राप्य, इन्द्रः क्रोधेन च तेजसा च पूर्णः, वज्रायुधं त्वयि चिक्षेप। ततः पर्वतस्य शिखरे तव वामहनुः भग्नः, तस्मात् त्वं “हनुमान्” इति ख्यातिं प्राप्तवान्। तदा त्वां पतितं दृष्ट्वा, स्वयमेव पवनदेवः कोपितः, त्रिषु लोकेषु वातं न प्रववौ। त्रीणि लोकानि विचलितानि, सर्वे देवाः संकुलितचित्ताः, लोकपालाः कोपितं पवनं प्रशमयितुं ययुः। वायौ प्रसन्ने, ब्रह्मा त्वां वरं दत्तवान्—“रणे शस्त्रैः न वध्यः स्याः, वीर्यवान् त्वम्।” वज्राहते त्वयि अक्लिष्टे दृष्ट्वा, सहस्राक्षः इन्द्रः प्रसन्नचित्तः परमं वरं दत्तवान्—“स्वेच्छया एव मृत्युः ते स्यात्, नान्यथा, हे प्रभो।” तस्मात् त्वं केसरीपुत्रः, क्षेत्रजः, घोरपराक्रमः। त्वं पवनस्य साक्षात् पुत्रः, तस्य तेजसा तुल्यः; त्वं वातात्मजः, तस्यैव प्लवने समः। अद्य अस्माकं आयुः समाप्तम् इव, त्वं तु कौशलवीर्यसम्पन्नः अस्माकं मध्ये वर्तसे, अन्यः कपिराज इव। “त्रिभिः पादैः, हे वत्स, अहं स्वयं पृथिवीं स पर्वतवनकाननां एकविंशति वारं दक्षिणेन प्रदक्षिणीकृतवान्। तथैव, देवाज्ञया, वयं औषधीन् संचित्य, येन अमृतं मथितम्, महाबलिनः अभवाम। अधुना तु अहं वृद्धः, वीर्यं मम क्षीणम्; अस्मिन्काले त्वं सर्वगुणसम्पन्नः अस्माकं आश्रयः। अद्य त्वं स्वं बलं दर्शय, त्वं प्लवमानानां श्रेष्ठः; सर्वे कपयः तव वीर्यदर्शनं इच्छन्ति। उत्तिष्ठ, कपिसिंह, महोदधिं प्लवस्व; हनुमन्, तव मार्गः सर्वभूतानां अतिवर्तते। सर्वे कपयः विषण्णाः, हनुमन्, किमर्थं विलम्बसे? महावेगेन गच्छ, विष्णोः त्रिविक्रम इव।” एवं कपिश्रेष्ठेन प्रेरितः, वातात्मजः, स्ववेगमाविश्य, कपिसैन्यं हृष्टं कृत्वा महद्रूपं धारयामास। अथ सप्तषष्टितमं सर्गं शृणुत। सः महाकपिः, योजनशतं तीर्तुम् उद्यतः, वेगेन आकाशं पूरयन्, रूपं विस्तारयामास। तस्य दुःखं त्यक्त्वा, हर्षपूर्णाः कपयः हनुमन्तं स्तौतुम् आरब्धाः। हर्षविस्मिताः सर्वतो दृष्ट्वा, त्रिविक्रमं तम् उत्साहेन पश्यन्ति, नारायणं जनाः इव। सर्वैः स्तूयमानः, महाबलः हनुमान्, हर्षेण पुच्छं संकुच्य, तेजसा बभूव। वृद्धकपिभिः प्रशंसितः, तेजसा पूर्णः, तस्य रूपं अतुलं बभूव। सिंहः यथा गह्वरमध्यम् उत्क्षिप्य तिष्ठति, तथा वातसुतः स्वं रूपं विस्तारयामास। तस्य वर्धमानस्य मुखं प्रज्वलमानं, बुद्धिमान्, अम्बरीषस्य सदृशं, धूमरहिताग्नेः इव, बभासे। कपिमध्यात् उत्थाय, हर्षसंपूर्णशरीरः, हनुमान् वृद्धकपीन् प्रणम्य अब्रवीत्—“वायुः, महाबलः, अग्निसखः, पर्वतान् आरोहति, आकाशे विचरति। अहं तस्य पुत्रः, शीघ्रः च महाबलः; प्लवने तस्य तुल्यः। अहं मेरुं सहस्रशः, न स्पृशन्, आकाशमिव परिवेष्टुं समर्थः। मम बाहुवेगेन, पर्वतसरित्सरोवरयुतां पृथिवीं सागरेण प्लावयितुं समर्थः। मम जंघावेगेन, सागरः, वरुणालयः, महाग्राहेण उत्प्लुतः इव, उत्तिष्ठेत्। अहं गारुडं, पक्षिसंयुक्तं, आकाशे विहायसम्, सहस्रशः परिवेष्टुं समर्थः। उदयमानं वा, अनस्तमितं वा, सूर्यं तेजसा दीप्तं प्राप्नुयाम्। पृथिवीं अनास्पृश्य पुनः शीघ्रवेगेन प्रतिनिवर्तितुं शक्नोमि, हे कपिश्रेष्ठ। सर्वे व्योमचराः भूताः मया अतिवर्तिष्यन्ते; सागरान् शोषयिष्यामि, पृथिवीं विदारयिष्यामि। प्लवमानः पर्वतान् द्रंस्यामि; प्लवमानः महावेगेन सागरं नेष्यामि। अद्य प्लवमानस्य मम पृष्ठतः लतानां पुष्पाणि, वृक्षाणां च पुष्पाणि पतिष्यन्ति। मम मार्गः आकाशे वातपथवत् भविष्यति; अहं भयंकरं व्योममधिकृत्य प्लविष्यामि। सर्वे भूतानि, हे कपयः, मां पतन्तं द्रक्ष्यन्ति, यूयं च मां मेरुसमं वीर्यवन्तं पश्यथ।” एवं हनुमतः अद्भुतवीर्यं, तेजसा च पूर्णं, कपिसैन्यं हर्षेण पूरितम्। हनुमान्, वातात्मजः, सर्वेषां कपीनां आशा, स्ववीर्यं दर्शयितुं उद्यतः।