शृणु, धर्मनिष्ठं रम्यं च कथाम्। अञ्जना नाम वानरस्त्री शैलशृङ्गे स्थित्वा, तस्याः पीतवस्त्रम् रक्तचिह्नितं सुचिरं वायुः शनैः समुत्क्षिप्य निर्गच्छति स्म। तदा वायुः तां ददर्श—सुशोभितोरु, सुसंहतस्तनयुग्मा, सुन्दरमुखी च सा। तस्याः विस्तीर्णश्रोणीं, सुकुमारकटीं, सर्वाङ्गसुशोभितां, तेजस्विनीं, दोषरहितां दृष्ट्वा वायुः कामेन अभिभूतः तया आकृष्टः अभवत्। तदा कामावेशेन वायुः तां निर्दोषां दीर्घबाहुभिः आलिङ्गनं कृतवान्। तस्याः आकस्मात्स्पर्शात् अञ्जना धर्मपत्नी विस्मिता इदं वाक्यम् उवाच—“कः एकपतिव्रतधर्मं नष्टुम् इच्छति?” अञ्जनायाः वचः श्रुत्वा वायुदेवः प्रत्युवाच—“सुश्रोणि, अहं त्वां न हिंसितवान्; तव मनसि किञ्चिदपि भयम् मा अस्तु। केवलं मनसा त्वां उपगम्य आलिङ्गनं कृतवान्, दीप्तिमती; तव पुत्रः बलबुद्धियुक्तः भविष्यति। स महात्मा, महातेजाः, महाबलपराक्रमी च भविष्यति; लङ्घनगमनयोः मम तुल्यः भविष्यति।” एवं उक्त्वा तव माता, वीर्यवान् वानरश्रेष्ठ, गुहायां त्वां प्रसूतवती, बलवन्तं कपिसिंहम्। ततः त्वं बालः महावने सूर्यस्य उदयम् दृष्ट्वा, तं फलवत् ग्रहीतुं इच्छन्, आकाशे उत्प्लुत्य लङ्घितवान्। त्रिशतयोजनानि यावत् त्वं यत्नेन गतवान्, उत्साहेन न शोकितः। त्वं शीघ्रं आकाशं प्राप्तः, तदा इन्द्रः, क्रोधदीप्तः, वज्रं त्वयि प्रक्षिप्य अघातयत्। पर्वतशृङ्गे तव वामजिह्वा भग्ना अभवत्; तस्मात् त्वं “हनुमान्” इति प्रसिद्धः अभवः। इन्द्रेण तव ताडनं दृष्ट्वा वायुदेवः क्रुद्धः, त्रिलोक्ये वायुः प्रवाहितुं न विरमितवान्। त्रीणि लोकानि विक्षिप्तानि, सर्वदेवाः उद्विग्नाः अभवन्; लोकनाथाः वायुदेवम् शमयितुं यत्नं कृतवन्तः। वायौ शमिते, ब्रह्मा त्वां वरं दत्तवान्—“सत्यवीर्य, युध्ये शस्त्रैः न वधः ते भविष्यति।” वज्राघातेन त्वं निर्हितः दृष्ट्वा, सहस्रनेत्रः इन्द्रः हृष्टः, उत्तमं वरं दत्तवान्—“स्वेच्छया मृत्युर्भविष्यति, प्रभो।” एवं त्वं क्षेत्रे केसरिपुत्रः, घोरवीर्यवान् अभवः। वायुपुत्रः त्वं सत्यजन्मा, तस्य तेजः समोऽसि; वायोः पुत्रः त्वं, लङ्घनं तस्य तुल्यं। अद्य अस्माकं आयुः समाप्तः, त्वं तु अस्माकं मध्ये, कौशलपराक्रमसम्पन्नः, अन्यः कपिराज इव स्थितः। “त्रिभिः पादैः अहं भूमिं, पर्वतानि, वनानि, उपवनानि, एकविंशतिवारं दक्षिणावर्तेन परिक्रमितवान्।” “देवानां आज्ञया अपि, अमृतं मन्थितं, औषधीनि संगृहीत्वा, महाबलं प्राप्तवन्तः।” “अद्य तु वृद्धः, वीर्यं क्षीणम्; त्वमेव सर्वगुणसम्पन्नः, अस्माकं आशा।” अद्य स्वबलं दर्शय, त्वं उत्तमः लङ्घनशीलानां; सर्वे कपिसंघाः तव वीर्यं द्रष्टुम् इच्छन्ति। उत्तिष्ठ, कपिसिंह, महाब्धिं लङ्घय; हनुमन्, तव मार्गः सर्वेषां जीवितानां अतीव। सर्वे कपयो विषण्णाः, हनुमन्, किम् विलम्बसे? शीघ्रं गच्छ, विष्णोः त्रिपदवत्। कपिसंघनायकस्य प्रेरणया, वायुपुत्रः आत्मविश्वासेन, कपिवीर्यसमूहं हर्षयन्, महद् रूपं धारयन् अभवत्। एवं चतुर्विंशतितमं सप्तषष्टितमं अध्यायं श्रोतुम् अर्हति। हनुमान्, शतयोजनलङ्घनाय आत्मनं विस्तारयन्, शीघ्रं व्योमं पूरयन्, कपिश्रेष्ठः दृष्टः। तदा दुःखं त्यक्त्वा, हर्षपूर्णाः, बलिनं हनुमन्तं उच्चैः स्तुतवन्तः। हृष्टाः विस्मयिताः, त्रिपदगमनं कर्तारं, सर्वतः दृष्टवन्तः, नारायणं यथा जनाः। सर्वैः स्तुतः, हनुमान् महाबलः, रूपं विस्तारयन्, प्रसन्नः, पुच्छं आकुञ्च्य, हर्षेण बलं प्राप्तवान्। कपिप्रमुखैः स्तुतः, तेजसा पूर्णः, तस्य रूपं अतुलं अभवत्। सिंहः यथा पर्वतगुहायां विस्तारयति, तथा वायुपुत्रः तं स्वं रूपं विस्तारयन् तिष्ठति। तस्य मुखं, विस्तारयतः, दीप्तं, प्रज्ञायुक्तं, अम्बरीषस्य सदृशं, धूमरहितस्य अग्नेः इव शोभते। कपिसंघमध्ये, हर्षोत्कम्पिताङ्गः, हनुमान् वृद्धकपीन् नम्रतया संबोधितवान्। वायुः, बलवान्, अपरिमितः, अग्निसखा, पर्वतशृङ्गेषु आरोहति, व्योमं विचरति। अहं वायोः पुत्रः, शीघ्रबलसम्पन्नः; लङ्घने तस्य तुल्यः। मेरुं सहस्रशः परिक्रमितुं समर्थः, स्पर्शं विना व्योममध्ये यथा। बाहुबलेन जगत्, पर्वतानि, नदीनदि, सरांसि च, समुद्रेण आपूरयितुं समर्थः। एवं धर्मनिष्ठं हनुमदुत्पत्तिं, तस्य वीर्यं, कपिसंघस्य आशां, हनुमतः महाबलप्रदर्शनं च, रम्यं कथा प्रवहति।