हरिवर्य, वानरजगत्सर्वविद्याविदां श्रेष्ठ, त्वं किमर्थं, हनुमन्, पृथक् एकान्ते उपविश्य, मौनं धारयसि? हनुमन्, त्वं खलु सुग्रीवस्य वानरराजस्य तुल्यः, तेजसा च बलश्च रामलक्ष्मणयोः अपि समः। यथा अरिष्टनेमिसुतः गरुडः विख्यातः पक्षिणां मध्ये महाबलः, तथा त्वं अपि महान्। अहं तं महावीर्यं पक्षिराजं वारिधौ सर्पानुत्क्षिपन्तं पुनः पुनः दृष्टवान्, स बलवान् महाशक्तिमान्। यस्य पक्षयोः बलं, तव भुजयोः अपि तत्समं; धैर्यं वेगश्च तव तस्मात् न हीयते। वानरश्रेष्ठ, तव बलं बुद्धिः तेजः उत्साहश्च सर्वेषां जीविनां अधिकमस्ति—किं त्वं न प्रयत्नं करोति? अप्सरसां मध्ये पुण्जिकस्थला नाम ख्यातिः, सा एव अञ्जना इति विख्याता, केसरिवानरपत्नी। सा त्रिषु लोकेषु अनुपमया रूपलावण्यया भूयसीं कीर्तिं प्राप्तवती; किन्तु, हे प्रिय, शापेन वानरी जाता, स्वेच्छया रूपमन्तरं गन्तुं समर्था। सा महात्मनः वानरराजस्य कुञ्जरस्य कन्या, मानुषरूपधारिणी, यौवनशोभिता, अलङ्कृतमालाभरणधरा, कदाचित् शुभवस्त्रवसनाभरणा, मेघसदृशा गिरीन्द्रशिखरे विचरन्ती। सा गिरीन्द्रशिखरे तिष्ठन्ती, पीतवस्त्रं रक्तचिह्नितं, मारुतेन समुत्क्षिप्तम्। तदा वायुः तां दृष्ट्वा—सुश्रोणिं, सुसंहतोरुं, पूर्णस्तनां, सुन्दरवदनाम्। सा विस्तीर्णजघनां, तन्व्यां कटिं, सर्वाङ्गसुशोभितां दृष्ट्वा, वायुः कामेन हृतचित्तः, तां स्प्रष्टुमिच्छन्, बाहुभ्यां समालिङ्गयत्। तत्र तया साभ्युदिता धर्मनिष्ठया स्त्री, “कोऽयं एकपत्निव्रतं हर्तुमिच्छति?” इति। अञ्जनाया वचनं श्रुत्वा, वायुदेवः प्रत्युवाच—“नाहं त्वां हिंसितवान्, सुभ्रु, मा ते भयमस्तु। केवलं मनसा त्वां सम्प्राप्तवान्, आलिङ्गितवान्, तव पुत्रः बलबुद्धिसम्पन्नः भविष्यति। स महोत्साही, महातेजाः, महाबलवीर्ययुक्तः, उत्प्लवने पतने च मम तुल्यः।" इति उक्त्वा तव माता हृष्टा, गुहायां त्वां जनयामास, महाबाहो वानरर्षभ। ततः, बाल्ये, महावने सूर्यस्योदयमवलोक्य, त्वं फलं इव तम् आदाय इच्छन्, गगनं प्रतिपेदे। त्रिशतयोजनानि व्यतीयाय, तव वीर्येण न क्लान्तिमन्वगाः। त्वं शीघ्रं गगनं प्राप्तवान्, महाबल, तदा इन्द्रः क्रुद्धः तेजस्वी वज्रं त्वयि क्षिप्तवान्। तदा पर्वतशिखरे तव वामहनुः भग्ना, ततो हनुमानिति ख्यातिं प्राप्तवान्। तदा तव पतनं दृष्ट्वा वायुदेवः कोपात् त्रिषु लोकेषु वातं न प्रववाहित। त्रीणि लोकानि विक्षिप्तानि, सर्वे देवाः संत्रस्ताः, जगदधीशाः वायोः शमाय यत्नं कृतवन्तः। वायौ प्रशमिते ब्रह्मा तुभ्यं वरं दत्तवान्—“रणे शस्त्रैः त्वं न हन्यसे।” वज्राघातेन त्वयि न क्षते दृष्ट्वा, सहस्राक्षः इन्द्रः तुष्टः सन्, तुभ्यं परं वरं दत्तवान्—“स्वेच्छया ते मृत्युर्भविष्यति, वानरर्षभ।” एवं त्वं केसरिपुत्रः, क्षेत्रेजः, भीमवीर्यवान्। त्वं वायोः सुतः, तेन सदृशः तेजसा; वायोः एव आत्मजः, उत्प्लवने तस्य समः। अद्य, अस्माकं जीवितं व्यर्थम्, त्वं तु अस्माकं मध्ये, कौशलवीर्ययुक्तः, वानरराजसमः। “त्रिभिः पादैः अहं पृथिवीं पर्वतवननिकरां एकविंशतिवारं दक्षिणेन प्रदक्षिणीकृतवान्।” “तथैव, देवाज्ञया, औषधीन् संहित्य, येन अमृतमथनं कृतम्, ततः वयं बलवन्तः जाताः।” “अद्य तु वृद्धः अस्मि, वीर्यं हीनम्; त्वमेव सर्वगुणोपेतः अस्माकं नाथः।” इदानीं, त्वं स्वबलं दर्शय, उत्प्लवनेषु श्रेष्ठः; सर्वे वानराः तव बलेन द्रष्टुमिच्छन्ति। उत्तिष्ठ, वानरसिंह, महोदधिं लंघय; हनुमन्, तव गतिः सर्वसत्त्वातिक्रान्ता। सर्वे वानराः विषण्णाः, हनुमन्, त्वं किमर्थं विलम्बसे? अतिवेगेन गच्छ, विष्णोः त्रिपदगतिं यथा। एवमुक्तः वानराधिपेन, मारुतात्मजः, आत्मवेगे विश्वस्तः, वानरवीरगणं प्रमुदितवान्, महद्रूपं धारयामास। स सप्तषष्टितमे सर्गे, श्रोतव्यं इति निर्दिष्टम्। स तु वानरश्रेष्ठः, योजनशतं लंघयितुं विस्तारं कुर्वन्, त्वरया गगनं पूरयन्, दृष्टः। तं दृष्ट्वा, शोकार्ताः सर्वे वानराः, हृष्टाः सन्तः, हनूमन्तं महाबलिनं प्रशशंसुः, स्तुतिपूर्वकं निनदन्।