ततः जाम्बवता कथितं श्रुत्वा, वीरः वालिपुत्रोऽङ्गदः तं पुनः इदं वचनम् उवाच— "यदि अहम् अपि न गच्छेयम्, नापि अन्यः कश्चन वानरश्रेष्ठः गच्छेत्, तर्हि अस्माकं कार्यसिद्धये एकमेव उपायः अवशिष्यते—सर्वे वयं प्राणत्यागव्रतम् उपवसेम। यतः प्राज्ञस्य वानरेन्द्रस्य आदेशं न सम्पाद्य यदि वयं तत्र गच्छेम, तर्हि जीवितरक्षणस्य मार्गं अहं न पश्यामि। हि वानरेश्वरः कदा प्रसन्नः, कदा च महाक्रुद्धः भवति; तस्य आज्ञा यदि लङ्घ्यते, तदा गच्छतः नाशः एव स्यात्। अतः अस्य कार्यस्य कर्तव्याय अन्यः कोऽपि उपायः नास्ति; अतः त्वमेव, यः अर्थं जानाति, कर्तव्यं विचिन्तय।" एवं वालिपुत्रेण उक्तः स वानरर्षभः जाम्बवान् अङ्गदं प्रति उत्तमानि वचनानि उवाच— "अर्हन्, अस्य कार्यस्य किञ्चित् अपि न विमृष्यं; अहं तं प्रेरयिष्यामि, यः कार्यं सम्पादयितुं समर्थः।" ततः वानरश्रेष्ठः, एकान्ते सुखोपविष्टः, वीर्यवान् वानरयूथपतिरेव, हनूमन्तं वानरयूथपश्रेष्ठं प्रेरयामास। शृणु, इदानीं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिप्रणीतायां किष्किन्धाकाण्डे षट्षष्टितमं सर्गम्। अथ जाम्बवान्, वानरसैन्यं शोकसन्तप्तं दृष्ट्वा, हनूमन्तं प्रति इदं वचनम् अब्रवीत्— "वीर, वानरलोके सर्वविद्याविदां श्रेष्ठ, त्वं किमर्थं, हे हनूमन्, एकान्ते उपविष्टः, मौनं धृतवान्?" "हनूमन्, त्वं खलु सुग्रीवस्य वानरराजस्य तुल्यः; तेजसा च बलेन च रामलक्ष्मणयोः अपि समः। अरिष्टनेमिसूनुः गरुडः सर्वपक्षिणां बलिष्ठतमः इति प्रसिद्धः। स महाबलः पक्षिराजः, अहं तं वारंवारं पश्यामि, सागरं गच्छन्तं, सर्पान् उद्धरन्तं, महाबलपराक्रमसम्पन्नं। तस्य पक्षयोः बलम्, तव भुजयोः अपि समं; त्वदीयं साहसं वेगं च तस्य नापि हीनम्।" "वानरश्रेष्ठ, तव बलं बुद्धिः तेजः उत्साहश्च सर्वेषां प्राणिनां समतिक्रान्तम्; किमर्थं त्वं आत्मनः सामर्थ्यं न प्रयुङ्क्षे? अप्सरसां मध्ये पुण्जिकस्थला श्रेष्ठा इति प्रसिद्धा; सा एव अञ्जना नाम्ना केसरिवानरपत्नी। सा त्रिषु लोकेषु अतुल्यरूपसम्पदा पृथिव्याम् प्रसिद्धा अभवत्; सा च, हे प्रिय, शापेन वानरी अभवत्, इच्छया रूपमपरिणमन्ती। सा महात्मनः वानरराजस्य कुञ्जरस्य पुत्री, मानुषरूपधारिणी, सौन्दर्ययौवनसमन्विता बभूव।" "सा अद्भुतमाल्याभरणधरा, कदाचित् शुभवस्त्रधारिणी, गिरिशृङ्गे विचरन्ती, जलदसदृशी बभूव। सा गिरिशिखरे तिष्ठन्ती, तस्याः पीतवस्त्रं रक्ताङ्कितं, अनिलेन शनैः अपाकृष्यते स्म। तदा सः अनिलः तां दृष्टवान्—सुश्रोणिं, सुस्तनभारां, सुन्दराननां। सा विशालश्रोणी, तन्वीनाभि, कान्ताङ्गी, तेजस्विनी, निर्भिन्नाङ्गी, तं अनिलं कामेन आकृष्टम् अकरोत्।" "सः अनिलः, कामेन आक्रान्तः, तस्याः निर्दोषरूपां दीर्घभुजाभ्यां परिष्वज्य आक्रान्तवान्। तत्र चकितया तया पतिव्रतया इदं वचनं उक्तम्—'कः एष एकपत्निव्रतं मम भङ्क्तुम् इच्छति?' तस्याः वचनं श्रुत्वा वायुदेवः प्रत्युवाच—'नाहं त्वां हिंसितवान्, सुश्रोणि; तव चित्ते न भयं भवतु।'" "'मया केवलं मनसा त्वं उपगम्य परिष्वक्तासि, उज्ज्वलाङ्गि; तव पुत्रः बलबुद्धिसम्पन्नः भविष्यति। स महोत्साही, महातेजाः, महान्बलपराक्रमः च भविष्यति; प्लवने च गमने च मम तुल्यः भविष्यति।' इति उक्त्वा, तव माता तेन तुष्टा अभवत्; सा गुहायां त्वां, बलवन्तं वानरर्षभम्, अपातयत्।" "ततः, महावने सूर्यस्योदयम् आलोक्य, शिशुत्वे त्वं, फलमिव तम् आदित्यम् अप्सितुम् इच्छन्, आकाशमुत्प्लुत्य जगाम। हे महाबल, त्वं त्रिशतयोजनानि तीर्त्वा, स्वशक्त्या प्रेरितः, न कदापि क्लान्तः अभवः। त्वम् आकाशं शीघ्रं प्राप्तः, तदा इन्द्रः क्रोधात् तेजसा च, वज्रं त्वयि क्षिप्तवान्। तदा गिरिशिखरे पतिते, तव वामहनुः भग्ना; तस्मात् 'हनुमान्' इति नाम प्रसिद्धं जातम्।" "ततः तव ताडनं दृष्ट्वा, वायुदेवः स्वयम्, कोपात्, त्रिषु लोकेषु वातं न प्रववाहित। त्रिलोकव्याकुले, सर्वे देवाः संत्रस्ताः अभवन्; लोकपालाः क्रुद्धं वायुम् शमयितुं ययुः। वायौ प्रशमिते, ब्रह्मा तव प्रति वरं दत्तवान्—'रणे त्वां शस्त्रैः न हन्युः।' वज्रघातेन त्वं न विप्रलुप्तः इति दृष्ट्वा, सहस्राक्षः इन्द्रः, तुष्टः, परमं वरं दत्तवान्—'स्वेच्छया एव तव मृत्युर्भविष्यति, हे वानरेश्वर।' एवं त्वं केसरिपुत्रः, क्षेत्रजः, भीषणपराक्रमवान् जातः।" एवं जाम्बवान् हनूमन्तं तस्य महाबलस्य चरित्रं, वीर्यं, तेजः, बुद्धिं च स्मारयामास, कार्यसिद्ध्यर्थं प्रेरयामास च।