अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे वानराः तत्र न किञ्चिद् ऊचुः, सर्वं वानरसैन्यं स्तब्धमिव तिष्ठति स्म। तदा पुनः वानरश्रेष्ठः अङ्गदः तान् वानरान् इदं वाक्यम् अब्रवीत्— "यूयं सर्वे बलिनां श्रेष्ठाः, धैर्ये स्थिताः, उत्तमकुलेषु जाताः, पुनः पुनः पूजिताः च। भवतां मार्गे कदापि विघ्नः न भविष्यति; अतः प्रत्येकः स्वशक्त्या प्लवने भाषताम्, हे वानरश्रेष्ठाः।" एवम् उक्ते, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना किष्किन्धाकाण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः कथ्यते। तदा अङ्गदवचः श्रुत्वा सर्वे ते वानरश्रेष्ठाः, यथायथं स्वस्वयत्नं प्रति प्रतिज्ञां प्राकाशयन्। तत्र गजः, गवाक्षः, गवयः, शरभः, गन्धमादनः, मैन्दः, द्विविदः, सुषेणः, जाम्बवान् च आसन्। तत्र गजः अब्रवीत्— "अहं दश योजनानि प्लुतुम् शक्नोमि।" गवाक्षः— "अहं विंशतिं योजनानि यास्यामि।" तत्र वानरः शरभः तान् वानरान् उक्तवान्— "अहं त्रिंशत् योजनानि गमिष्यामि।" तत्र वानरः ऋषभः— "अहं चत्वारिंशत् योजनानि न संशयः यास्यामि।" तदा गन्धमादनः महाबलः— "अहं पञ्चाशत् योजनानि न संशयः यास्यामि।" तत्र वानरः मैन्दः— "अहं षष्टिं योजनानि प्लुतुम् समर्थः।" तदा द्विविदः महाबलः— "अहं सप्ततिं योजनानि न संशयः गमिष्यामि।" सुषेणः वीर्यशालिः धर्मात्मा वानरः— "अहं अशीतिं योजनानि बलात् गमिष्यामि, प्रतिजाने।" एवं सर्वे वदन्तः, तान् सर्वान् अभिनन्द्य ज्येष्ठः जाम्बवान् तदा वचनम् अब्रवीत्— "पूर्वं अपि अस्माकं वेगः कश्चन आसीत्, किन्तु अद्य वयःपर्यन्तम् प्राप्ताः स्मः। तथापि, अयं कार्यः न अविज्ञेयः, यत्र वानरेन्द्रस्य रामस्य च दृढनिश्चयः अस्ति। अद्य यः वेगः अवशिष्टः सः शृणुत— अहं नवतिं योजनानि न संशयः गमिष्यामि। सर्वेभ्यः वानरश्रेष्ठेभ्यः जाम्बवान् अब्रवीत्— "एषः मम गतौ न बलपर्यन्तः। पूर्वं वैरोचनस्य यज्ञे अहं त्रिभिः विक्रमैः चरन्तं नित्यं सर्वशक्तिमन्तं विष्णुम् प्रदक्षिणीकृत्य गतवान्। अद्य तु वृद्धः अस्मि, मम वेगः प्लवने मन्दः; यौवने तु मम बलम् अतुलं परम् आसीत्। इदानीं तु, अद्य अहं केवलम् एतावत् एव गन्तुम् समर्थः; किन्तु एतेन कार्यसिद्धिः न भविष्यति।" तदा धर्मार्थं अङ्गदः, प्रथमतः बुद्धिमन्तं महावानरं जाम्बवन्तं मन्त्रयित्वा, पुनः वचनम् अब्रवीत्— "अहं स्वयम् शतयोजनपरं एतत् गन्तुम् इच्छामि; किन्तु प्रतिनिवृत्तुं बलम् अस्ति वा न वा, न निश्चितम्।" तस्मै वानरश्रेष्ठाय जाम्बवान् वाक्यविशारदः प्रत्युवाच— "तव गमनबलम् अवगतम्, हे वानररिपुमर्दन। त्वं हि लक्षं योजनानाम् गन्तुं प्रतिनिवर्तितुं च समर्थः; किन्तु एषः न युक्तः धर्मः।" "स्वामि कदापि दूतत्वेन न प्रेष्यः; एते सर्वे जनाः त्वया प्रेष्याः, हे वानरश्रेष्ठ। त्वं पत्नीसमानः अस्माकं स्वामित्वे प्रतिष्ठितः; स्वामी सेनायाः पत्निः च नेताऽपि च, हे रिपुसूदन। कार्यमूलं त्वमेव, अतः सदा पत्निवद् रक्षितव्यः। मूलं कार्यस्य रक्षितव्यम्— एषा कार्यसिद्धौ नीतिर्विदुषां। मूलस्य सुरक्षिते सर्वे गुणाः फलं च प्राप्यन्ते।" "अतः त्वं एव अस्य कार्यस्य साधनं, सत्यवीर्यसमन्वितः; प्रज्ञया शौर्येण च युक्तः, अत्र कार्ये कारणं त्वमेव, हे रिपुमर्दन। त्वं च अस्माकं ज्येष्ठः पितृज्येष्ठपुत्रश्च; त्वयि निष्ठिताः वयं कार्यसिद्धौ समर्थाः।" एवम् उक्ते जाम्बवता, महावानरः वालिपुत्रः अङ्गदः तम् प्रति पुनरिदम् अब्रवीत्— "यदि अहं न यामि, नापि अन्यः वानरश्रेष्ठः, तर्हि अस्माकं कार्ये एकः उपायः अवशिष्टः— उपवासेन प्राणत्यागः।" "यः प्राज्ञः वानरेन्द्रस्य आदेशः न पाल्यते, तर्हि गत्वा अपि जीवितरक्षा न दृश्यते। वानरेन्द्रः तुष्टः वा कोपितः वा, स एव परः; आदेशस्य अवमाननात् नाशः एव। अतः अस्य कार्यस्य अन्यः उपायः नास्ति; अतः त्वमेव, यः अर्थं वेत्सि, कर्तव्यं विचिन्तय।" तदा अङ्गदेन समुपस्थितः जाम्बवान्, वानरवीरः, अङ्गदं प्रति उत्तमं वाक्यम् अब्रवीत्— "तव अस्मिन्कर्मणि किञ्चित् अपि न वजनीयम्; अहं तं प्रेरयिष्यामि यः कार्यसिद्धिं करिष्यति।" ततः वानरश्रेष्ठः, एकान्ते सुखासीनः, वानरनायकः जाम्बवान्, वानरवीर्यश्रेष्ठं हनूमन्तं प्रेरयामास। एवं किष्किन्धाकाण्डे षट्षष्टितमः सर्गः आरभ्यते।