तेषां वानरयूथपानां तदा वायुवेगसमाना वीर्ये, पुनरुत्साहं समालभ्य, दिशं व्योम्नः प्रतिपद्य, जनकात्मजां अन्वेष्टुं उत्सुकाः प्रस्थिताः। ततः सुमहात्मनः वानराः, गृध्रराजस्य निवेदनं श्रुत्वा, समुत्पत्य, एकत्र समागम्य, हर्षसमन्विताः सिंहोपमाः ते महाबलिनः निनदन्तः तस्थुः। सम्पातिना रावणवधस्य यथार्थं श्रुत्वा, सीतादर्शनकाङ्क्षिणः वानराः, हृष्टाः सागरं प्राप्नुवन्। ते महाबलिनः तत्र सागरतीरं प्राप्ताः, तस्मिन् स्थले, जगतः समग्रं प्रतिबिम्बं ददृशुः। दक्षिणस्य सागरस्य उत्तरतीरे सम्प्राप्त्य, वीर्यवन्तः वानरयूथपाः तत्रैव स्वशिबिरं स्थापयामासुः। क्वचित् शयनवत्, अन्यत्र क्रीडावत्, केचित् पर्वतसमुच्चितजलराशिभिः संवृतम् इव तं देशं अपश्यन्। पातालवासिभिः दैत्येश्वरैः समाकीर्णं, रोमाञ्चकरं तं सागरं दृष्ट्वा, वानरवीराः भयकम्पिताः अभवन्। दुस्तरं व्योम्नः सदृशं सागरं विलोक्य, सर्वे वानराः विषण्णाः सन्तः, "कथं अस्य कार्यस्य सिद्धिः?" इति समाचुक्रुशुः। सेनायाः विषादं दृष्ट्वा, वानरश्रेष्ठः तान् भीतान् वानरान् उत्साहयामास। "न मनः विषादे पतितव्यं; विषादः परमं अहितं। यथा क्रुद्धः सर्पः शिशुं विनाशयति, एवं विषादः पुरुषं नाशयति।" "यः कर्तव्ये विषादं उपगच्छति, तस्य कार्यसिद्धिः न भवति, सः तेजोहीनः भवति।" इति वचनानि तैः श्रुत्वा, तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां, अङ्गदः वरिष्ठैः वानरैः सह, पुनः संविन्यस्य, कार्यमार्गं विचिन्तयामास। तं अङ्गदं परिवृत्य वानरसेना इन्द्रस्य समीपे वातगणसमूहवत् विराजमानाः आसीत्। तां वानरसेनां वलिपुत्रः वा हनुमान् वा अन्यः कोऽपि न निग्रहीतुं शक्तः। ततः अङ्गदः, पराक्रमवान्, वरिष्ठैः वानरैः सेनया च समालोच्य, अर्थपूर्णं वचनं उवाच—"कः नु अद्य वः महाबलः, योऽयं सागरं लङ्घयेत्? कः सुग्रीवस्य प्रतिज्ञां पूरयेत्? कः वानरवीरः शतयोजनपरं प्लवेत्? कः अस्मान् महाभयात् त्रातुं शक्तः? यस्य प्रसादात् वयं सिद्धकार्याः सन्तः, स्वदारपुत्रगृहाणि हृष्टाः पुनः द्रक्ष्यामः? यस्य प्रसादात् रामं, महाबलिनं लक्ष्मणं, वृकवनगणेश्वरं सुग्रीवं च हृष्टाः द्रक्ष्यामः? यदि कश्चिद् वानरः अस्य सागरस्य लङ्घने समर्थः अस्ति, सः शीघ्रं अस्मान् अभयदानं ददातु।" एवं अङ्गदस्य वचनं श्रुत्वा, कोऽपि किञ्चिदपि न प्रोवाच; सा वानरसेना तत्र स्तब्धवत् तिष्ठन्ती बभूव। पुनः अङ्गदः वानरश्रेष्ठः तान् वानरान् उवाच—"यूयं सर्वे बलवन्तः, स्थिरपराक्रमाः, कुलसम्भूताः, बहुशः पूजिताः। भवतां गत्यवरोधः कदापि न स्यात्; अतः प्रतिप्लवनशक्त्या स्वयम् आत्मनः समर्थ्यं वदन्तु।" ततः सर्वे वानरश्रेष्ठाः अङ्गदवचनं श्रुत्वा, स्वयम् उत्साहं क्रमशः प्रकटयामासुः। गजः, गवाक्षः, गवयः, शरभः, गन्धमादनः, मैन्दः, द्विविदः, सुषेणः, जाम्बवान् च तत्र आसन्। गजः—"अहं दशयोजनानि प्लवेयम्," इति उवाच। गवाक्षः—"अहं विंशतियोजनानि गच्छामि," इति। शरभः—"अहं त्रिंशद्योजनानि प्लवेत्," इति। ऋषभः—"चत्वारिंशद्योजनानि न संशयः," इति। गन्धमादनः—"पञ्चाशद्योजनानि प्लवेयम्," इति। मैन्दः—"षष्टियोजनानि अहम्," इति। द्विविदः—"सप्तत्योजनानि निश्चितम्," इति। सुषेणः—"मम वीर्येण अशीतियोजनानि प्रतिजाने," इति। एवं तेषां वचांसि श्रुत्वा, तान् सर्वान् अभिनन्द्य, ज्येष्ठः जाम्बवान् उवाच—"पूर्वं चापि अस्माकं वेगोऽस्ति स्म, परं वयःसीमाम् आगताः स्मः। तथापि कार्यं न परिहेतव्यं, यस्मात् वानरराजस्य रामस्य च दृढनिश्चयं। अद्य तु यः वेगः अवशिष्टः, तं शृणुत—अहं नवत्यधिकानि योजनानि प्लवेयम्।" सर्वान् वानरश्रेष्ठान् प्रति जाम्बवान् पुनरुवाच—"एषा मम गतिशक्तेः सीमा नासीत् पूर्वम्। वैरोचनस्य यज्ञे त्रिविक्रमस्य विष्णोः प्रदक्षिणं कृतवान् अहम्।" एवं तत्र वानरयूथपाः, परस्परं उत्साहं दर्शयन्तः, कार्यसिद्ध्यर्थं पराक्रमे प्रतिस्पर्धन्तः, समुद्रतीरे स्थिताः।