शृणु, महाभाग, वाल्मीकिना विरचितस्य श्रीरामायणस्य किष्किन्धाकाण्डे एकषष्टितमं सर्गं। ततः, भीषणं दुस्तरं कर्म शीघ्रं कृतं; अहं सर्वं तस्मै महर्षये निवेदितवान्, सूर्यस्य अनुगमनं सहितम्। भगवन्, ताडितः लज्जितः च, विक्षिप्तेन्द्रियः श्रान्तः च अहं स्पष्टं वदितुं न शक्नोमि। अहं च जातायुः च, गर्वात् स्पर्धया च अभिभूतौ, दूरात् आकाशं प्रति उत्प्लुतौ, बलं परीक्षitum उत्सुकौ। कैलासशिखरे, ऋषिसमक्षे, सूर्यस्य अनुगमनं यावत् सायं महागिरिं गच्छेत्, इति शपथं कृतवन्तौ। सह गच्छन्तौ, भूमौ बहूनि नगराणि रथचक्रप्रमाणानि पृथग् दृष्टवन्तौ। कत्रचित् वाद्यध्वनिं, कत्रचित् कुण्डलध्वनिं श्रुतवन्तौ; रक्तवस्त्रधारिण्यः बहवः स्त्रियः गायन्त्यः दृष्टवन्तौ। शीघ्रं व्योममुत्प्लुत्य सूर्यपथं प्राप्तवन्तौ; तस्मात् तस्मिन वनं, हरितपर्वतानि युक्तम्, अधः दृष्टवन्तौ। भूमिः शिलागणैः आवृतवत्, नद्यः सूत्रैः भूमिं परितः यथा आवृताः। हिमालयः विंध्यः मेरुः च महागिरयः भूमौ जलाशये महाभुजङ्गाः इव दीप्तवन्तः। ततः, तीव्रः स्वेदः श्रमः भयः च आविष्टौ; मोहः प्राप्तः, ततो भीषणं मूर्छा। दक्षिणं, आग्नेयं, पश्चिमं च न अवेक्षitum शक्ता; लोकः कल्पान्ते दग्धः इव विनष्टः। मम मनः अभिभूतम्, दृष्टिः विह्वलिता; महता प्रयत्नेन मनः दृष्टिं च स्थिरं कृतवान्। पुनः महता प्रयत्नेन सूर्यं दृष्टवान्; सूर्यः अस्माकं पृथिव्याः तुल्यः इव दीप्तमानः। जातायुः विना स्वस्तिवचनं भूमिं पतितवान्; तम् आकाशात् शीघ्रं पतन्तं दृष्ट्वा, अहं अपि स्वयम् मुक्तवान्। जातायुः मम पक्षैः रक्षितः न दग्धः; अहं तु प्रमादात् दग्धः, वातपथात् पतितः। जातायुः जनस्थानमपि पतितः, इति मे संदेहः; अहं तु विंध्यं पतितवान्, दग्धपक्षः निर्बलः च। राज्यं भ्रातृश्च पक्षबलं च विहीनः, मरitum उद्यतः, शिखरात् आत्मानं पतितवान्। शृणु, महाभाग, श्रीरामायणस्य द्विषष्टितमं सर्गं किष्किन्धाकाण्डे। एवं उक्त्वा महर्षये, वातात्मजः महातपः क्षणं ध्यात्वा, तेन महात्मना इदं वचनं उक्तम्। तव पक्षौ, उपपक्षौ च, नूतनं पुनः लभिष्यसि; तव नेत्रे, प्राणः, तेजः, बलं च पुनः भविष्यति। महाकर्म यद् भविष्यति, तत् पुरातनैः श्रुतम्, तपसा दृष्टम्, श्रवणेन ज्ञातम्। दशरथः नाम राजा भविष्यति, इक्ष्वाकुवंशवर्धनः; तस्य पुत्रः रामः नाम, महातेजस्वी। सः भ्रातृलक्ष्मणेन सह वने गच्छेत्, पितृनिर्देशात्, सत्यपराक्रमनिष्ठः। रावणः नाम राक्षसाधिपः, तस्य पत्नीं हरिष्यति; सः देवदानवैरदुर्जेयः, जनस्थाने स्थितः। मैथिली कामैः, अन्नपानैः च लुब्धा, न भक्षयेत्; या श्रीमती दुःखार्ता, तया त्यक्तम्। वैदेह्याः परमं अन्नं ज्ञात्वा, इन्द्रः तद् दास्यति; तदन्नं अमृतसदृशं, देवेषु दुर्लभम्। मैथिली तदन्नं लब्ध्वा, इन्द्रनिर्दिष्टं विज्ञाय, तस्य भागं भूमौ रामाय दास्यति। यदि मम पति वा भ्रातृलक्ष्मणः जीवति, अथवा दिव्यत्वं प्राप्तः, तदन्नं तयोः भवतु, इति सा वदिष्यति। रामस्य दूताः, कपयः तत्र आगमिष्यन्ति; त्वं, पक्षिण्, तेषां रामपत्नीं कथय। इदानीं न गन्तव्यं; कुत्र गमिष्यसि? योग्यं कालस्थानं प्रतीक्षस्व; पक्षौ पुनः लभिष्यसि। अहं अद्य अपि तव पक्षौ पुनः स्थापयितुं समर्थः; अत्र स्थित्वा, लोकहितं साधयिष्यसि। एष कार्यं तव, तयोः राजपुत्रयोः, ब्राह्मणानां, वृद्धानां, ऋषीणां, इन्द्रस्य च। अहं अपि रामलक्ष्मणौ द्रष्टुम् इच्छामि; दीर्घं जीवितुं न इच्छामि, देहम् त्यजामि। एवं सत्यार्थदर्शी महर्षिः उक्तवान्। शृणु, महाभाग, श्रीरामायणस्य त्रिषष्टितमं सर्गं किष्किन्धाकाण्डे। एवं बहुशः वाक्यैः, वाक्यविद् महर्षिः माम् अनुमत्य, स्वगृहं प्रविष्टवान्। गिरिगुहात् निस्क्रान्तः, शनैः शनैः विंध्यं आरुह्य, त्वां प्रतीक्षमानः स्थितवान्। एतस्मिन् काले, शतवर्षाधिकं यावत्, तत्र कालस्थानं प्रतीक्षमानः, महर्षिवचनं हृदि स्थापयित्वा। महाप्रस्थानं प्राप्तवान्, यदा सोमवंशी स्वर्गं गतः, तदा ज्वलनदुःखं, बहुसंशयैः परिवृतं, मां भक्षयति। यदा मृत्युविचारः आगच्छति, तदा महर्षिवचनैः तं निवारयामि; यः सन्धिः महर्षिणा दत्तः, सः मम जीवितरक्षणाय अस्ति।