श्वेता: कथा संस्कृतेन, वाल्मीकिना यथोक्तश्लोकानुसारम्— संपातिः तदा वानरश्रेष्ठान् संबोधितवान्—"शेना: चतुर्थं मार्गं गृह्णन्ति, गृध्राः पञ्चमं, ये बलवीर्यरूपयौवनसम्पन्नाः तेषां कृते। षष्ठो मार्गः हंसानां, स एव गरुडस्योत्तमगतिः; अस्माकं वंशः अपि गरुडात् एव, हे वानरश्रेष्ठाः। किंचित् दोषकरं कर्म कृतम्, येन मांसभक्षणे प्रवृत्ताः स्म; तदनु बन्धुना कृतं वैरं मया प्रत्युपकर्तव्यम्। अत्र स्थित्वा अहं रावणं च जानकीं च पश्यामि; अस्माकं अपि दिव्यदृष्टिर्गरुडबलं च विद्यते। अतः पोषणवीर्यस्वभावैः वयं वानराः शतयोजनाधिकं सदा पश्यामः। अस्माकं जीविका स्वभावतः एव दूरदर्शिनी; वीराणां वृत्तिः तरुषु मूलन्येव प्रतिष्ठिता। लवणोदकस्य पारगमने किञ्चित् उपायः विचिन्त्यताम्; वैदेहीं प्राप्य कार्यसिद्धाः पुनः प्रत्यागमिष्यथ। अहम् इच्छामि युष्मान् समुद्रं वरुणालयं प्रति नेतुम्; भ्रातुः स्वर्गं गतस्य महात्मनः उदकं दास्यामि।" ततः तं सम्पातिं ज्वलितपक्षं वानरवीर्यवन्तः नदीपतिशोभिततीरं प्रति नीतवन्तः। तं पक्षिराजं तत्र स्थाप्य, वानराः तस्य वचनलाभेन हृष्टाः सन्तः प्रत्यागच्छन्। एवं नवपञ्चाशदधिके सर्गे समाप्ते, वानराः गृध्रराजस्य अमृतोपमं वचनं श्रुत्वा प्रमुदिताः सन्तः वदन्ति स्म। तत्र जाम्बवान् वानरश्रेष्ठः सर्वैः सह शीघ्रं भूमिं समुत्थाय गृध्रराजं पप्रच्छ—"क्व सीता? केन दृष्टा? केन मैथिली हृता? सर्वं कथय, वनवासिनां मार्गदर्शकः भव।" ततस्तं वानरान् सान्त्वयन्, सीतान्वेषणाय प्रवृत्तान्, सम्पातिः प्रहृष्टः वचनमुवाच—"शृणुत, कथं मया वैदेह्याः हरणं श्रुतम्, केन च उक्तं, कुत्र च सा विशाललोचना स्थितेति। अहं चिरकालं पर्वतदुर्गे पतितः, वीर्यहीनः, जर्जरः। मम पुत्रः सुपार्श्वः, विहगश्रेष्ठः, यथाकालं मां आहारैः पोषयति। गन्धर्वाणां कामः तीव्रः, सर्पाणां क्रोधः, मृगेषु भयम्, तस्मात् अस्माकं क्षुधा अपि तीव्रा। कदाचित् अहं क्षुधार्तः, सुपार्श्वः मांसं न भुक्त्वा सायं मम समीपं प्राप्तः। तेन मम प्रीतिं वर्धयन्, अनुमत्य उक्तवान्—'पितः, मांसकामः अहं सम्यग्यथेच्छं गगनं विहाय महेन्द्रपर्वतान्तराले स्थितः। तत्र समुद्रान्तरेषु विचरन्तु प्राणिषु सहस्रेषु अहमेव मार्गं रुद्धवान्, मुखं च मौनं कृतवान्। तत्र अहं दृष्टवान्, आदित्यसमप्रभं कञ्चित्, स्त्रीं वहन्तं, श्याममेखलाभग्नमिव गच्छन्तम्। तौ दृष्ट्वा, अहं मनसि निश्चित्य, सौम्यैः वाक्यैः तस्मात् मार्गं याचितवान्। पृथिव्यां कोऽपि न सान्त्वनया आगतान् तुदति, नीचेष्वपि, किमुत मम सदृशः? स तु गगनं वेगेन व्यचरन्, अहं च दिव्यैः सत्कृतः। महर्षिभिः उक्तम्—'सीता जीवति, सौभाग्येन पतिसंयोगवियुक्ता अपि सा सुरक्षितम् गतवती।'" "एवं सिद्धैः उक्तः राक्षसराजः रावणः मया ज्ञातः। अहं दृष्टवान् दशरथस्य पुत्रस्य भार्यां, जनकात्मजां, अलङ्कारवस्त्रविहीनां, शोकवेगपरिपीडिताम्। तस्याः केशाः मुक्ताः, सा रामलक्ष्मणयोः नामानि उच्चारयन्ती रुदती—एष कालः अतीतः, वाक्पटुषु श्रेष्ठैः निर्दिष्टः। सुपार्श्वः मम सर्वं आख्यातवान्, तथापि मया किञ्चिदपि कर्तुं न निश्चितम्। विहीनपक्षेः पक्षिणः किम् कर्तुं शक्यम्? यत् शक्यं, वाक्यबुद्ध्या करिष्यामि।" "शृणुत, युष्माकं वीर्ये स्थित्वा अहं वदामि; वाचा बुद्ध्या च यत् प्रियं तद् करिष्यामि। रामस्य कार्यं नूनं मम अपि कार्यम्—न संशयः; यूयं बुद्धिमन्तः, बलवन्तः, दृढनिश्चयाः। वानरराजेण प्रेषिताः यूयं देवेष्वपि दुष्कराः; रामलक्ष्मणयोः शराः सुसज्जिताः। त्रैलोक्यास्त्रनिग्रहाय पर्याप्ताः, रावणो दशग्रीवो महाबलपराक्रमः; तथापि यूयं समर्थाः, न किञ्चिद् दुर्लभम्। अतः विलम्बः पर्याप्तः, दृढनिश्चयः क्रियताम्; बुद्धिमन्तः कार्ये न विलम्बन्ते।" एवं कीष्किन्धाकाण्डस्य एकषष्टितमे सर्गे, वाल्मीकिना श्रीरामायणे, कथा प्रवहति।