समुद्रे द्वीपमेकं शतयोजनविस्तीर्णं विराजमानं अस्ति, यत्र विश्वकर्मणा निर्मिता लङ्कानाम्ना पुरी शोभते। सा पुरी जम्बूनदस्वर्णद्वारैः सुविस्तीर्णैः सुवर्णमण्डपैः च सुवर्णप्रासादैः च विभूषिता अस्ति। तां सूर्यसमप्रभया महाप्राकारया परिवृतां लङ्कां मध्ये दुःखिता वैदेही रक्ष्यमाणा, कौशेयवासिनी, निवसति। सा जनकात्मजा मैथिली रावणस्य अन्तःपुरे निगृहीता, राक्षसीभिः सुसंरक्षिता दृश्यते। लङ्कायां, सर्वतः समुद्रेण संरक्षिता, यदा समुद्रस्य अन्तं गत्वा शतयोजनं व्याप्य युष्माभिः दक्षिणतीरं प्राप्तं, तदा रावणं द्रक्ष्यथ; तत्र शीघ्रं वेगेन गच्छत, हरयः। ज्ञानदृष्ट्या अहं पश्यामि युष्मान् गत्वा पुनरागच्छतः; प्रथमः मार्गः कुलिङ्गादीनां धान्यभक्ष्याणां, द्वितीयः बलवद्भोज्यभक्ष्याणां फलाशिनां च, तृतीयः भासानां, चतुर्थः क्रौञ्चकुरराणां, पञ्चमः श्येनानां, षष्ठः गृध्राणां, सप्तमः हंसानां, परमगमनं तु गरुडस्य। अस्माकं वंशः गरुडात् आरभ्यते, हरिप्रवराः। किञ्चिद् दोषकर्म कृतं येन मांसभक्षिणः अभवाम; तं भ्रातृकृतं वैरं मया प्रतिकर्तव्यम्। अत्र स्थितः अहं रावणं च जानकीं च पश्यामि; अस्माकं अपि दिव्यदृष्टिः गरुडबलं च अस्ति। तस्मात् पोषणबलस्वभावैः वयं शतयोजनात् अधिकं सदा पश्यामः। अस्माकं जीविका स्वभावतः दूरदर्शनाय नियता; वीराणां तु वृक्षमूलनिवास एव जीविकायाः स्थानम्। लवणोदकस्य तीर्त्वा किञ्चित् उपायः विचिन्त्यताम्; वैदेहीं प्राप्त्वा कृतार्थाः पुनरागमिष्यथ। अहं वः वरुणालयं समुद्रं प्रति नेतुमिच्छामि; तत्र भ्रातुः स्वर्गस्थितस्य महात्मनः जलाञ्जलिं दास्यामि। ततः ते महाबलिनः वानराः, सम्पातेः दग्धपक्षस्य, तं तटं गत्वा विधिवत् श्रद्धां कृतवन्तः। तं गृध्रराजं तत्र निवेश्य, वानराः प्राप्तवार्ताः प्रमुदिताः अभवन्। एवं च पंचाशदधिकोनं नवत्युत्तरं सर्गं शृणुत। ततो गृध्रराजस्य अमृतोपमं वचनं श्रुत्वा, वानरश्रेष्ठाः प्रमुदिताः ऊचुः। तत्र जाम्बवाना सह सर्वे वानराः शीघ्रं भूमिं उत्तस्थुः, गृध्रराजं प्रति ऊचुः—"कुत्र सीता? केन दृष्टा? केन मैथिली हृता? सर्वं वद, वनवासिनां मार्गदर्शकः भव।" "को नु दशरथात्मजस्य बाणप्रभावं न पश्यति, ये वज्रवेगेन लक्ष्मणेन मुक्ताः लक्ष्यं गच्छन्ति?" इति वानरान् सान्त्वयन् सः गृध्रराजः हर्षेण वचनं प्रोवाच—"शृणुत, कथं मया वैदेह्याः हरणं श्रुतम्, केन प्रोक्तं, सा च कुत्र इति।" "अहं चिरकालं अत्र पर्वते पतितः वृद्धः, शक्तिहीनः, वीर्यविहीनः। मम पुत्रः सुपार्श्वः नाम, पक्षिणां श्रेष्ठः, मां काले काले आहार्येण पोषयति। गन्धर्वाः कामे, सर्पाः क्रोधे, मृगाः भीतौ तीव्राः; अतः अस्माकं क्षुधा अपि तीव्रा। कदाचित्, अहं क्षुधितः अन्नार्थी च सन्, पुत्रेण अनशितमांसः सायं मम समीपं आगतः। सः, मम अनुमत्याः अनन्तरं, सत्यवचनं प्रोवाच—'पितः! काले मांसकाङ्क्षी अहं, आकाशे विहाय, महेन्द्रपर्वतद्वारे स्थितवान्। तत्र सहस्रशः प्राणिनः समुद्रयोः मध्ये विहरन्ति, अहं तेषां मार्गं रुद्ध्वा तिष्ठामि, मम मुखं निमीलितम्। तत्र अहं एकं तेजस्विनं, उदितसूर्यसदृशं, स्त्रियं वहन्तं, गगने गच्छन्तं, श्यामवर्णमेघमिव भग्नं, अपश्यम्। तौ दृष्ट्वा, अहं मनसि निश्चित्य, सौम्यैः वचोभिः तस्मात् मार्गं याचितवान्, भोजनार्थम्। पृथिव्यां कोऽपि समाशयेन आगतान् न ताडयति; अधमेषु अपि, अहम् किम् पुनः? सः तदा गगनं वेगेन गत्वा, इवाकाशं संपीडयन्, मम समीपं आगतः, दिव्यैः जनैः पूजितः।' 'तदा मम मुनयः ऊचुः—"भाग्येन सीता जीवति; कथं चित् पत्युः वियोगे अपि सा सुरक्षितया गतवती न संशयः।" एवं उक्त्वा सिद्धैः रावणः राक्षसराजः मया ज्ञातः। तत्र अहं दशरथस्य रामस्य भार्यां, जनकात्मजां, भूषाणवस्त्रविहीनां, शोकवेगेन अभिभूतां अपश्यम्। सा मुक्तकेशी, रामलक्ष्मणयोः नामानि उच्चारयन्ती, रुदती, इति काले अतीते, वाचः विशारदैः उक्तम्।" एवं गृध्रराजस्य वचः श्रुत्वा, वानराः प्रमुदिताः अभवन्।