अङ्गदः शोकग्रस्तः अश्रुपूरितनेत्रः दर्भमणौ भूमौ शयानः अभवत्। तस्य शोकदुःखेन वानरश्रेष्ठाः अपि तत्र अश्रूणि मुमुचुः। तेषां नेत्रेभ्यः उष्णजलराशयः प्रवहन्ति स्म; कश्चित् सुग्रीवम् उपालम्भन्, अन्ये तु वालिनम् स्तुवन्ति स्म। सर्वे वानराः अङ्गदं परिवृत्य मृत्युनियमं कर्तुम् संकल्पं कृतवन्तः; वालिपुत्रस्य वचनं ज्ञाय, सर्वे वानरश्रेष्ठाः पूर्वदिशं प्रेक्ष्य, नदीतीरे दर्भमणौ जलं स्पृष्ट्वा समुपविशन्। मरणेच्छया वानरश्रेष्ठाः 'एतद् उचितम्' इति उक्तवन्तः, रामस्य वनवासं, दशरथस्य निधनं च स्मृत्वा। जनस्थानवधं, जटायोः हत्या, सीताहरणं, वालिनः निधनं, रामकोपात् वानराणां भयम् च अपि स्मृतवन्तः। पर्वताकाराः बहवः वानराः भूमौ शयाना अभवन्, तेषां उच्चरवेन पर्वतः आकाशे मेघनादवत् प्रतिध्वनितः। ततः सर्वे वानराः पर्वतशिखरे उपविष्टाः, गृध्रराजः च तत्र आगतः। गृध्रः सम्पतिः नाम, वीर्यशाली दीर्घायुष्मान्, जटायोः भ्राता, तत्र आगच्छत्। सः महाविन्ध्यगुहायाः निर्गत्य, वानरान् उपविष्टान् दृष्ट्वा हर्षेण भाषते स्म— 'नूनं पुरुषस्य भाग्यं स्वनियमेन वर्तते; यथा मम आयत्तं अन्नं दीर्घकालानन्तरम् प्राप्तम्।' 'मृतवानरान् एकैकं खादिष्यामि' इति गृध्रः वानरान् समीक्ष्य उक्तवान्। तस्य वचनं श्रुत्वा, अन्नलोलुपस्य, अङ्गदः दुःखितः हनूमन्तं प्रति उक्तवान्— 'पश्य, सीतायाः भाग्येन, यमः स्वयम् वानरविनाशाय अत्र आगतः। रामकार्यं न संपन्नम्, न च राजाज्ञा पूर्णा; अनपेक्षितं विपत्तिः वानराणाम् अभूत्।' वैदेह्याः स्नेहात् जटायुः कृत्यं कृतवान्; तत्र तस्य श्रुतं सर्वं विस्तरेण आख्यातम्। एवं सर्वे प्राणी, यद्यपि पशुरूपे जाताः, रामस्य प्रियतायाः हेतुं जीवितं त्यजन्ति स्म। स्नेहदया प्रेरिताः, परस्परं सहाय्यं कुर्वन्ति; तस्मात् सेवायै स्वेच्छया जीवितं ददाति। धर्मज्ञः जटायुः रामस्य प्रियतायाः कृत्यं कृतवान्; राघवस्य कृते वयम् अपि क्लान्ताः जीवितं त्यक्तवन्तः। वनम् प्रवेश्य मैथिलीं न पश्यामः; गृध्रराजः तु सौभाग्यशाली, यः रावणेन युद्धे हतः, सुग्रीवभयात् मुक्तः, परमगतिं प्राप्तः। जटायोः दशरथस्य च विनाशेन, वैदेह्याः अपहरणेन, वानराः संशयं प्राप्तवन्तः। रामलक्ष्मणयोः वनवासः सीतया सह, राघवबाणेन वालिवधः, राक्षसविनाशः रामकोपात्, कैकेयीवरदानेन विकारः च स्मृतः। एवं दुःखपूर्णं वचनं उक्त्वा, वानराणां भूमौ पतितान् दृष्ट्वा, गृध्रराजः सम्पतिः, मनसा व्याकुलः, दीनं वचनं उवाच। अङ्गदस्य वचनं श्रुत्वा, तीक्ष्णचूडः गृध्रः उच्चैः वाक्यं उवाच— 'कः एषः यः मम भ्रातुः जटायोः मृत्युं घोषयति, यः मम हृदयम् कम्पयति?' 'कथं राक्षसस्य जटायुः च जनस्थानयुद्धं अभवत्? अद्य दीर्घकालानन्तरम् भ्रातुः नामं श्रुतवान्।' 'युवाभिः, धर्मज्ञैः, वीर्यशालिभिः, मम पर्वतदुर्गात् अवरोपणं इच्छामि।' दीर्घकालानन्तरम् संतुष्टः सम्पतिः उक्तवान्— 'वानरश्रेष्ठ, तस्य विनाशं श्रोतुम् इच्छामि। जनस्थाने स्थितस्य जटायोः, तस्य मित्रस्य दशरथस्य— कथं सः अस्ति?' 'यस्य कृते रामः, ज्येष्ठपुत्रः, पितृभ्यः प्रियः, एवम् मूल्यवान्; सूर्यकिरणैः जलेन मम पक्षः दग्धः, न शक्नोमि उड्डीतुम्; शत्रुनाशकाः, पर्वताद् अवरोपयितुम् इच्छामि।' ततः वानरश्रेष्ठाः तस्य दुःखभिन्नं वचनं श्रुत्वा, तस्य वाक्यं विश्वासं न कृतवन्तः, तस्य आचरणात् संशयम् अभवत्। गृध्रं दृष्ट्वा, उपवासाय उपविष्टाः वानराः निश्चयं कृतवन्तः— 'सः सर्वान् खादिष्यति।' यदि उपविष्टान् न खादति, तर्हि कार्यं सिद्ध्यति, शीघ्रं सफलतां प्राप्तव्यम्। एवं सर्वे वानरनायकाः निश्चयं कृतवन्तः; अङ्गदः पर्वतशिखरात् अवरोह्य गृध्रं प्रति उवाच— 'ऋक्षराजः नाम वानरराजः आसीत्, सः मम पूर्वजः, तस्य द्वौ पुत्रौ धर्मिष्ठौ। सुग्रीवः वालिः च, उभौ महाबलौ; वालिः मम पिता, कर्मणा प्रख्यातः।' 'इक्ष्वाकुवंशस्य महारथी, दशरथपुत्रः रामः, दण्डकवनम् प्रविष्टः।' इति कथा।