देवाः परमभक्त्या तान् पूजयित्वा, हृष्टचित्ताः सन्तः, ततः, हे राम, पार्वती—गिरिकन्या—देवान् प्रति वाक्यं अब्रवीत्। सा कोपेन, क्रोधात् रक्तलोचना, सर्वान् देवान् शशाप—"यद्यपि अहं पुत्रार्थं समागता, तथापि युष्माभिः निरुद्धा, अतः—युष्माकं पत्निषु स्वयम् पुत्रोत्पत्तिः न भविष्यति; अद्य प्रभृति पत्न्यः पुत्रहीनाः सन्तु।" एवं सर्वदेवान् शप्त्वा, पृथिवीं अपि शशाप—"हे पृथिवि, एकरूपा न भविष्यसि; बहुपत्नीकां रूपं प्राप्स्यसि।" तस्याः मनः क्लिष्टं, अतः सा पुनः अब्रवीत्—"त्वं पुत्रसुखं न प्राप्स्यसि, यतः मम पुत्रं न इच्छसि, मां च कोपयामास।" सर्वे देवाः शापग्रस्ताः सन्तः, तदा देवाधिपः वरुणरक्षितं देशं प्रति प्रस्थितः। तत्र गत्वा, महादेवः हिमवतः शिखरे, उत्तरे भागे, देवीसहितः, तपः अकुर्वत्। हे राम, एषा कथा गिरिकन्यया तव कथिता; अधुना लक्ष्मणसहितः मम वचनं शृणु—गङ्गायाः उत्पत्तिकथां वक्ष्यामि। सप्तत्रिंशोऽध्यायः श्रोतव्यः। यदा महेश्वरः तपः अकुर्वन् आसीत्, तदा देवाः, इन्द्राग्निप्रमुखाः, ब्रह्माणं समुपेत्य, सेनापतिं कामयन्तः, वाक्यं ऊचुः। ते सर्वे, इन्द्राग्निप्रमुखाः, ब्रह्माणं नमस्कृत्य, अवदन्—"हे देव, यः सेनापति पूर्वं नियुक्तः, सः स्वपत्नीसहितः घोरं तपः करोति। लोकहितार्थं यत् कर्तव्यं, तत् विधेयम्; त्वं धर्मवित्, अस्माकं परमाश्रयः।" देवानां वचनं श्रुत्वा, ब्रह्मा, लोकपितामहः, अमृतांश्च सान्त्वयन्, मधुरं वाक्यं अब्रवीत्—"यत् गिरिकन्यया उक्तं, तत् स्वपत्नीषु प्राणिनां न उचितम्; तस्याः वचनं शुद्धं, सत्यं, न संशयः।" "एषा दिव्या गङ्गा, यत्र अग्निः पुत्रं जनयिष्यति, देवसेनापतिं धारयिष्यति, शत्रुनाशनं।" "गिरिराजस्य ज्येष्ठा कन्या तं पुत्रं पूजयिष्यति; उमया सः अत्यन्तं पूजितः भविष्यति, न संशयः।" एवं श्रुत्वा, हे रघुनन्दन, सर्वे देवाः, साधितार्थाः, ब्रह्माणं नमस्कृत्य, पूजयामासुः। ततः, रत्नमालिनि कैलासे गत्वा, सर्वे देवाः, पुत्रलाभार्थं अग्निं नियुक्तवन्तः। "हे देव, अस्माकं कार्यं साधय; तव तेजः गङ्गायां विसृज, या गिरिकन्या।" देवानां प्रतिज्ञां कृत्वा, अग्निः गङ्गां समीपमागत्य, उवाच—"हे देवी, गर्भं धारय; एषः देवेषु प्रियः।" तस्याः वचनं श्रुत्वा, सा दिव्यं रूपं धारयामास; तस्याः महत्त्वं दृष्ट्वा, अग्नेः तेजः सर्वदिशः प्रसृतम्। तदा, हे रघुवंशज, अग्निः सर्वतः देवीं अभिषिच्य, गङ्गायाः सर्वनद्यः पूर्णाः अभवन्। ततः, गङ्गा सर्वदेवान् प्रति उवाच—"हे देव, अग्नेः उत्पन्नं तेजः अहं धारयितुं न शक्नोमि।" तेन तेजसा दग्धा, चिन्तितचित्ता, गङ्गा अग्निना, देवयज्ञग्राहीणाः, संबोधिताः—"एषः गर्भः हिमवत्पर्वते स्थापयितव्यः।" अग्नेः वचनं श्रुत्वा, गङ्गा तं दीप्तिमन्तं गर्भं विसृज्य। हे पापशून्य, महाबलः, दीप्तिमान् गर्भः तस्याः नद्यः निष्क्रान्तः; तस्याः गर्भात्, सुवर्णसदृशं तेजः उत्पन्नम्। सुवर्णं, सूर्यसदृशं, भूमौ प्राप्तम्; तथा अतुलं रजतम्, ताम्रं, कृष्णायसम् अपि तस्याः तीक्ष्णतया उत्पन्नम्। तत्र, तस्याः मलः, सिसकं च सीसकं च अभवत्; भूमौ प्राप्त्वा, विविधानि धातवः वर्धिताः। यदा गर्भः तेजस्वी भूमौ स्थापितः, तदा पर्वतपरिवृतं वनं सुवर्णमयं अभवत्। तस्मात्, हे राघव, तत् "जातरूप" इति प्रसिद्धम्; अग्निसदृशं तेजस्वि सुवर्णम्; तत्र सर्वे तृणानि, वृक्षाः, लताः, गुल्माः च सुवर्णमयाः अभवन्। ततः, देवाः, इन्द्रः, वायुदेवगणैः सह, कृतिकाः तं जातं बालं पोषयितुं नियुक्तवन्तः। उत्तमं संकल्पं कृत्वा, कृतिकाः, दृढनिश्चयाः, ऊचुः—"सः सर्वासां नः पुत्रः।" तदा सर्वे देवाः ऊचुः—"सः कर्तिकेयः नाम भविष्यति; त्रैलोक्ये प्रसिद्धः अस्माकं पुत्रः; न संशयः।" एवं वचनं श्रुत्वा, सर्वे तेजस्विनं, गर्भप्रवाहात् उत्पन्नं, अग्निसदृशं, स्नापयामासुः। देवाः तं स्कन्दं इति नाम ददुः, यतः सः गर्भात् प्रवाहितः; हे काकुत्स्थ, कर्तिकेयः दीप्तिमान्, महाबाहुः, अग्निसदृशः। ततः, कृतिकानां उत्तमं क्षीरं अभवत्; षड्वक्त्रः सः, षड्भ्यः स्तनाभ्यः क्षीरं अपिबत्। एकस्मिन दिवसे क्षीरं पीत्वा, लघुशरीरः, महाबलः, असुरसेनानिकं स्वबलात् विजिग्ये। सर्वे अमराः, अग्निप्रमुखाः, तं दीप्तिमन्तं, दिव्यसेनानां सेनापतिं अभिषिच्य। हे राम, एवं गङ्गायाः कथा, शुभं बालस्य जन्म च, सम्पूर्णं तव उक्तम्।