तत्र वयं निरभयमस्माकं वासस्थानमिति निश्चित्य, हे राजपुत्र, ऋश्यमूकगिरिं प्राप्नुवाम। तत्र वालिः मातङ्गभीत्या न प्रविवेश, तस्मात् अहं सर्वमेतद् स्वयमेव दृष्ट्वा, भूमिम् अतीत्य अस्मिन्गुहायाम् वासं प्राप्नुवम्। अथ श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिप्रणीते किष्किन्धाकाण्डे सप्तचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्। ततो हनुमन्तः प्रमुखाः सर्वे वानरश्रेष्ठाः सुग्रीवस्य आज्ञया शीघ्रं सर्वदिशः सीतायाः अन्वेषणाय प्रस्थिताः। ते सरांसि, नदीतीराणि, गगनम्, नगराणि, दुर्गमप्रदेशांश्च सर्वत्र विचिन्वन्तः। सुग्रीवस्य आज्ञया पर्वतान्, वनानि, उपवनानि च सर्वे वानरश्रेष्ठाः विचिन्वन्। अह्नः सर्वं कालं सीतायाः अन्वेषणपरायणाः ते वानराः रात्रौ भूमौ समागच्छन्। प्रतिदिनं ते सर्वे प्रदेशेषु फलवन्तः वृक्षान् सर्वकालेषु दृष्ट्वा, तत्रैव रात्रौ शय्याम् अकरोत्। प्रथमं दिनं समाप्त्य वानरश्रेष्ठाः सुग्रीवेन सह मिलित्वा, निराशा अपि, प्रस्रवणगिरिं जग्मुः। पूर्वदिशं सम्यक् अन्विष्य, मन्त्रिभिः सहितः बलवान् कश्चन वानरः न सीतां दृष्ट्वा प्रत्यागच्छत्। अपरः वानरः उत्तरदिशं सम्यगन्विष्य स्वसैन्येन सह तदा भीतः प्रत्यागच्छत्। सुषेणः पश्चिमदिशं वानरैः सह विचित्य मासस्य समाप्तौ सुग्रीवमुपाजगाम। ते प्रस्रवणगिरौ रामसहितं उपविष्टं सुग्रीवं समुपेत्य सम्यक् प्रणम्येदं वचनम् ऊचुः— “सर्वे पर्वताः, घनवनानि, समुद्रगामिन्यः नद्यः, निवासयुक्ताः प्रदेशाश्च अन्विष्टाः। यानि गुहाः त्वया कीर्तिताः, तानि महानि वृक्षच्छन्नानि च अन्विष्टानि। दुर्गमेषु विकटे च देशेषु, विपुलकायाः प्राणिनः दृष्टाः हताश्च, तानि च देशानि पुनः पुनः अन्विष्टानि। श्रीमान् हनुमान्, वायुपुत्रः, उत्तमवंशसम्भूतः, नूनं मैथिलीं प्राप्स्यति; स एव सीतायाः गच्छितां दिशं गतः।” अथ श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिप्रणीते किष्किन्धाकाण्डे अष्टचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्। ततः हनुमान् तारया अङ्गदेन च सह, सुग्रीवेन निर्दिष्टां दिशं शीघ्रं प्रस्थाय, सर्वैः वानरश्रेष्ठैः सह महान् देशं गत्वा, विंध्यपर्वतस्य गुहाः घनानि च विचिन्वन्। पर्वतशिखराणि, नदीदुर्गाणि, सरांसि, महान् वृक्षान्, विविधानि उपवनानि, पर्वतान्, वनवृक्षांश्च ते अन्वेषयन्। सर्वे वानरवीराः सर्वदिशः विचिन्वन्तः, जानक्याः सीतायाः दर्शनं न प्राप्नुवन्। ते विचिन्वन्तः, अमित्रदमनाः, मूलानि फलानि च भक्षयन्तः, क्वचित्क्वचित् स्थित्वा, तं विशालं दुर्गमं देशं अन्विष्यन्तः, यस्मिन्गुहावनानि, निर्झराणि, शून्यानि च, भीमदर्शनानि च आसन्। तत्रापि दुःखिता वानराः तं विशालं दुर्गमं गुहावनसमाकीर्णं देशं अन्विष्यन्तः, ततः देशं त्यक्त्वा अन्यं दुर्गमं प्रदेशं निर्भयाः प्रविशन्ति। तत्र फलवन्तः वृक्षाः पुष्पहीनाः पत्रहीनाश्च, नद्यः शुष्काः, मूलानि च दुरलभानि। न तत्र महिषाः, न मृगाः, न गजाः, न व्याघ्राः, न खगाः, नान्ये काननचराः। न तत्र वृक्षाः, न औषधयः, न लतान्यपि, न तृणानि; केवलं भूमौ पद्मिन्यः पुष्पयुताः शीतलपत्राः कान्तारमणीयाः दृष्टिगोचराः, सुगन्धिन्यः, अपि च ताः मधुकृतः अनास्पृष्टाः। तत्र कश्चन महर्षिः कण्डुर्नाम, सत्यवादी, तपोबलसम्पन्नः, अतितीव्रव्रती, अनपगम्यव्रतधारी, तस्य दारुणे वने दशवर्षीयः पुत्रः मृत्युप्राप्तः नष्टः। तस्य पुत्रवियोगदुःखेन क्रुद्धः धर्मनिष्ठः महर्षिः तं महावनं शप्तवान्। ततः तत् वनं शून्यम्, दुष्प्रवेश्यम्, विहङ्गमृगवर्जितं जातम्। तस्मात् यूयं तस्य वने सीम्नः पर्वतगुहाश्च विचिन्वन्तु। ते च वानराः एकाग्रचित्ताः, नदीप्रवाहान् पर्वतगुहाश्च विचिन्वन्तः, तत्रापि जानक्याः सीतायाः दर्शनं न प्राप्नुवन्। न च रावणं द्रष्टुम् अशक्नुवन्, यः सुग्रीवस्य प्रीत्यर्थं कर्म कृतवान्। ते भीमं लतानिविडं प्रदेशं प्रविश्य, महाभयं, निष्प्रभयं राक्षसं ददृशुः। तं राक्षसं पर्वतसन्निभं दृष्ट्वा सर्वे वानराः भयात् प्रत्यपसर्पन्; स तु बलवान् राक्षसः सर्वान् वानरान् दृष्ट्वा, “यूयं नष्टाः!” इति उवाच। स कोपसमाविष्टः, उन्नमितमुष्टिः तान् अभ्यधावत्; तदा वालिसुतः अङ्गदः तं सहसा ताडयामास। रावणमिति ज्ञात्वा वालिपुत्रः अङ्गदः तं तलेन ताडयत्। तेन ताडितः स राक्षसः भूमौ पतितः, मुखात् रक्तं वमन्, पर्वत इव विप्लुतः।