मातङ्गेन वलिनः शापः कृतः यः एवमुक्तः—यदि वली एतत् आश्रमं प्रविशेत्, तदा तस्य शिरः शतधा विदीर्येत इति। अतः अस्माकं निवासः अत्र निरापदः, निर्भयः च भविष्यति इति हनूमान् रामं प्रति उवाच। ततः हे राजपुत्र, वयं ऋश्यमूकगिरिं प्राप्तवन्तः। वली अपि तदा मातङ्गस्य भीतः तत्र न प्रविष्टवान्। अहम् एतत् सर्वं प्रत्यक्षं दृष्टवान्, अतः एव अहम् अस्मिन्गुहायाम् वसामि, पृथिवीं सर्वां सञ्चल्य इति। एवमस्ति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना विरचिते किष्किन्धाकाण्डे सप्तचत्वारिंशः सर्गः। तत्र सीतायाः अन्वेषणाय हनूमत्प्रमुखाः कपिवराः सुग्रीवेण आज्ञापिताः शीघ्रं सर्वतः प्रस्थिताः। ते सर्वत्र सरांसि, नदीतीराणि, गगनं, नगराणि, दुर्गमप्रदेशांश्च अन्वेष्टुम् आरब्धवन्तः। सुग्रीवस्य आदेशात् कपिश्रेष्ठाः पर्वतान्, वनानि, उपवनानि च विचित्य अन्वेषणं कृतवन्तः। दिवा सर्वाणि स्थलेषु अन्वेषणं कृत्वा, रात्रौ भूमौ समागत्य एकत्र मिलित्वा विश्रामं कृतवन्तः। प्रतिदिनं सर्वत्र फलं पुष्पवन्तः वृक्षाः तैः दृष्टाः, तत्रैव रात्रौ शय्यां कृत्वा विश्रान्ताः। प्रथमस्य दिवसस्य समाप्तौ, कपिवराः सुग्रीवेन सह मिलित्वा, निराशाः अपि प्रस्रवणगिरिं गतवन्तः। पूर्वदिशं अन्वेष्य, मन्त्रिभिः सह महाबलवान् कपिः न सीतां दृष्ट्वा प्रत्यागतः। अपरः महाकपिः उत्तरदिशं सम्यक् अन्विष्य स्वबलैः सह भीतः प्रत्यागतः। सुशेणः पश्चिमदिशं कपिभिः सह अन्विष्य, मासस्य समाप्तौ सुग्रीवमुपसृत्य तं प्रणम्य, रामेण सह प्रस्रवणगिरौ उपविष्टं, वाक्यमिदम् ऊचुः—सर्वे पर्वताः, घनानि वनानि, समुद्रगामिन्यः नद्यः, सर्वे जनपदाः च अन्वेषिताः। ये गुहाः त्वया निर्दिष्टाः, ताः अपि अन्वेषिताः, महानि च लतानिविष्टानि काननानि। दुर्गमेषु विषमेषु च देशेषु, अतिविशालाः प्राणिनः दृष्टाः, हताः च; तानि च पुनः पुनः अन्वेषितानि। हनूमान् तु महात्मा, वायुसूनुः, नूनं मैथिलीं प्राप्स्यति; स एव तां दिशं गतवान् यत्र सीता नीताऽभूत् इति। एवमस्ति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना विरचिते किष्किन्धाकाण्डे अष्टचत्वारिंशः सर्गः। तत्र हनूमान् तारया अङ्गदेन च सह, सुग्रीवेण निर्दिष्टां दिशं शीघ्रं प्रस्थितः। स सः कपिश्रेष्ठैः सह दीर्घं मार्गं गत्वा, विंध्यपर्वतस्य गुहाः, घनानि च अन्वेष्टुम् आरब्धवान्। ते पर्वतशिखराणि, नदीदुर्गाणि, सरांसि, महावृक्षान्, विविधानि उपवनानि, पर्वतान्, वनवृक्षांश्च विचिन्वन्तः अन्वेषणम् अकरोत्। सर्वे कपिवराः सर्वतः अन्वेषणं कृत्वा, जनकात्मजान् सीतां न दृष्टवन्तः। ते अन्वेषमाणाः, अक्षयमूलफलानि भक्षयन्तः, यत्र कुत्रचित् विश्रान्तिम् अकरोत्। स देशः विस्तीर्णः, दुर्गमः, गुहानिकटः, घनवनयुक्तः, निर्जलः, शून्यः, भीषणदर्शनः च आसीत्। तत्र अपि दुर्गमेषु वनेषु अन्वेष्य, क्लान्ताः ते पुनः विस्तीर्णं दुर्गमं गुहानिविष्टं देशं दृष्टवन्तः। ततः तं देशं परित्यज्य, सर्वे कपिप्रमुखाः निर्भयाः अन्यं दुर्गमं देशं प्रविविशुः। तत्र वृक्षाः निष्फलाः, निरपुष्पाः, निर्लताः च; नद्यः शुष्काः, मूलानि दुर्लभानि। न तत्र महिषाः, न मृगाः, न गजाः, न व्याघ्राः, न पक्षिणः, नान्ये वन्यपशवः। न वृक्षाः, न औषधयः, न लताः, न तृणानि; केवलं भूमौ पद्मवनानि, विकसितपद्मानि, शाद्वलपत्राणि च सन्ति। तानि मनोहराणि, सुरभिणि, मधुकरैः अदृष्टानि; तत्र महर्षिः कण्डुर्नाम आसीत्, सत्यवाक्, तपसा समृद्धः। स महातपाः, अतीव नियमपरः, दुर्निवार्यव्रतः; तस्य वने दशवर्षीयः पुत्रः मृत्युप्राप्तः नष्टः। तद्भ्रान्त्या स महर्षिः धर्मनिष्ठः, तं महावनं शप्तवान्। ततः तत् वनं शून्यं, दुर्गमं, विहङ्गमृगवर्जितं जातम्। अतः वः वनेषु पार्श्वेषु, गुहासु च अन्वेषणं कर्तव्यम्। ते च एकचित्ताः, नद्यः प्रवाहांश्च, पर्वतगुहाश्च अन्वेष्य अपि, तत्र अपि जनकात्मजान् न दृष्टवन्तः। नापि रावणं, यः सुग्रीवस्य प्रियं कृतवान्, दृष्टवन्तः। ततः तं भीषणं लतानिविष्टं स्थलं प्रविश्य, भीषणं निर्भयं राक्षसं दृष्टवन्तः। तं राक्षसं पर्वतसन्निभं दृष्ट्वा, सर्वे कपयः भीता अपसस्रुः। स तु बलवान् राक्षसः सर्वान् कपीन् दृष्ट्वा, 'यूयं भ्रान्ताः!' इति उवाच। स कोपात् उद्यतपाणिः कपीन् प्रति धावन्, तदा वलिसुतः अङ्गदः तं सहसा तालप्रहारैः ताडितवान्। स तं रावणं विज्ञाय, अङ्गदः तं पाणिना प्राहरत्। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना विरचिते किष्किन्धाकाण्डे एषा कथा प्रवहति।