यत् सर्वं मया वर्णितं तद् यथावत् अन्वेष्टव्यं, यदि च किमपि अपरं अनुक्तं तत्र, तद् अपि युष्माकं मनः सम्यक् अवधानं दत्तु। एवं कृतं महद् उपकारं भविष्यति रामस्य दशरथस्य पुत्रस्य, तथा मम अपि; वाय्वग्निसमेन यः कश्चन कार्यं साधयेत्, स तु वैदेहीदर्शनम् अपि साधयिष्यति। ततः स्वकार्यं सम्पाद्य, युष्माकं सहचरैः सह, मया सर्वाभिः रम्याभिः गुणविभिः सम्मानिताः, यूयं कपयः प्रियैः सह, विजितारिपवः, पृथिव्यां विचरिष्यथ। इदानीं श्रीमत् वाल्मीकि-रामायणे किष्किन्धाकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः श्रोतव्यः। सुग्रीवः विशेषतः हनुमन्तं प्रति वाचं प्राह, यः तस्य कार्यसिद्धौ निश्चितः आसीत्, स कपिश्रेष्ठः। स प्रसन्नः सर्ववनराणां नाथः, हनुमन्तं वायुसुतं वीरं सम्बोधयन् उवाच—“कपिश्रेष्ठ, तव गतौ भूतले, आकाशे, वायौ, अमरालये, वारिषु च, मम किमपि विघ्नं न पश्यामि। सर्वे लोका समुद्रगिरिसंयुक्ताः, असुराः, गन्धर्वाः, नागाः, मानवाः, देवाः च, तव ज्ञाताः। तव वेगः, शीघ्रता, तेजः, लाघवम् च वायोः महान् पितुः तुल्यं; पृथिव्यां तव तेजः तुल्यं न अस्ति। अतः सीता कथं अन्वेष्टव्या इति सम्यक् विचिन्तय। तव एव हनुमन् बलम्, बुद्धिः, वीर्यं, स्थानकालानुग्रहः, नीतिः च विद्यमानाः।“ एवं हनुमन्तस्य कार्यसिद्धौ सज्जताम् अवगम्य, रामः अपि तं ज्ञात्वा चिन्तयामास। सर्वथा कपिश्रेष्ठः हनुमन्तेन कार्यसिद्धौ निश्चितः, हनुमान् अपि कार्यसिद्धौ अधिकं दृढः। यः कार्यार्थं प्रवृत्तः, कर्मणा प्रसिद्धः, स्वामिना चानुगृहीतः, तस्य कार्यसिद्धिः निश्चितम्। तं महान् ऊर्जस्विनं कपिं, दृढसंकल्पं दृष्ट्वा, रामः हृष्टः अभवत्, मनसि इन्द्रियेषु च प्रमोदितः। ततः प्रसन्नः रामः तस्मै मुद्रिकां ददौ, यया रामस्य नाम अंकितम् आसीत्, तां सीता-प्रतीकं स्वीकृत्य। “एषा मुद्रिका, कपिश्रेष्ठ, जनकस्य कन्या त्वां ममागमनम् इति जानीष्यति, चिंता न करिष्यति। वीर, तव संकल्पः, बलयुक्तं धैर्यं, सुग्रीवस्य आज्ञा—एते सर्वे मम कार्यसिद्धौ निर्णायकाः इव दृश्यन्ते।” ततः कपिश्रेष्ठः ताम् मुद्रिकां शिरसि अञ्जलिं कृत्वा, पादयोः प्रणम्य, प्रस्थितः, स कपिवृषः। स वीरः वायुसुतः, कपिसेनायाः महद् बलम् आहृत्य, स्वच्छे दिवि मेघविनिर्मुक्तः चन्द्रः इव तारा-समूहेन शोभितः अभवत्। तव अतुल्यं बलम्, कपिश्रेष्ठ, तव अप्रतिमं वीर्यं, वायुसुत, हनुमान् यः कर्तव्यः, तत् कुरु, यथा जनकस्य कन्या अन्वेष्टव्या। इदानीं श्रीमत् वाल्मीकि-रामायणे किष्किन्धाकाण्डे पंचचत्वारिंशः सर्गः श्रोतव्यः। ततः सुग्रीवः कपिश्रेष्ठः सर्वान् वानरान् आह्वय्य, रामस्य कार्यसिद्ध्यर्थं तान् राजन् सम्बोध्य उवाच—“एवं युष्माभिः अन्वेष्टव्यम्, वानरश्रेष्ठाः, स्वामिनः कठोरं आदेशं विज्ञाय, कपिनायकाः।“ ते वानराः, पृथिवीं तृणैः इव आच्छाद्य, प्रसरवनं स्थाने रामः लक्ष्मणेन सह स्थितः, तत्र प्रस्थिताः। सीतान्वेषणस्य नियुक्तमासं प्रतीक्ष्य, स रामः तत्र स्थितः, रम्यायां उत्तरदिशि महागिरिसंवृतायाम् प्रस्थितः। ततः वीरः कपिः शतबलिः शीघ्रं उत्तरदिशं प्रस्थितः, विनतः कपिनायकः पूर्वदिशं गतः। वायुसुतः हनुमान् ताराङ्गदादिभिः सह दक्षिणदिशं अगस्त्य-परिप्लुतां प्रस्थितः। सुसेनः कपिनाथः, पश्चिमदिशं वरुणरक्षितां, कपिव्याघ्रः इव प्रस्थितः। एवं सर्वदिशाः सम्यक् प्रेष्य, वीरः कपिसैन्यपतिः राजा हर्षितः अभवत्। ततः राजेन प्रेरिताः, कपिसैन्यनायकाः स्वस्वदिशि कार्यनिष्ठाः शीघ्रं प्रस्थिताः। गर्जन्तः, नादयन्तः, धावन्तः, बलिनः कपयः, उच्चैः शब्दं कुर्वन्तः, प्रस्थिताः। राजेन प्रेरिताः, कपिसैन्यनायकाः घोषयन्तः—“सीतां आनयिष्यामः, रावणं हनिष्यामः।” “यः रावणः युद्धाय आगच्छेत्, तं अहं एकाकी हनिष्यामि, ततः शीघ्रं जित्वा, जनकस्य कन्यां आनयिष्यामि।” “सीता यदि श्रमात् कम्पमाना भवेत्, तत्र अपि दृढः भव; अहं एकाकी जानकीं अधःपातालात् अपि आनयिष्यामि।” “वृक्षान् भिनदामि, पर्वतान् विदारयामि, भूमिं विदारयामि, समुद्रान् कम्पयामि।” “योजनमितं अन्तरं प्लवितुं शक्नोमि, नात्र संशयः; शतम् योजनं अधिकं च प्लवितुं शक्नोमि।” “भूमौ, समुद्रे, पर्वतेषु, वनान्तरेषु, पाताले अपि, मम गतिः न बाध्यते।” एवं बलसम्पन्नाः, गर्विताः कपयः, कपिराजस्य सन्निधौ एताः वाचः उक्तवन्तः। इदानीं श्रीमत् वाल्मीकि-रामायणे किष्किन्धाकाण्डे षट्चत्वारिंशः सर्गः श्रोतव्यः।