तत्र सदा गीतवादित्रनिनादः प्रबलहाससमन्वितः सर्वभूतमानसहरणः श्रूयते। तत्र कश्चिदपि न कदाचिद्दुःखी, न चाप्रियः कश्चन; प्रतिदिनं रमणीयाः सद्गुणाः तत्र वर्धन्ते। तस्मात् प्रदेशात् परतः उत्तरसागरः स्थितः, तस्य च मध्ये महद् हेमशैलः सोमाख्यः विराजते। तं दिव्यं पर्वतराजं दिवि दीप्तिमन्तं देवा ये इन्द्रलोकं गताः, ये च ब्रह्मलोकं प्राप्ताः, ते पश्यन्ति। तत्र प्रदेशे आदित्यस्य विना अपि स्वयमेव दीप्त्या प्रकाशते; स सूर्यतेजसा ज्ञायते, सूर्यतेजसा इव ज्वलति। तत्रैव धन्यः स भगवान् शिवः, एकादशरूपधारी, देवदेवः ब्रह्मा च, महर्षिभिः परिवृतः, विश्वात्मा निवसति। कुरूणाम् उत्तरदिग्भागं नातिक्रमणीयम्; अन्ये अपि भूतगणाः तस्माद् परं न यान्ति। स सोमाख्यः पर्वतः देवानामपि दुरापः; दृष्ट्वा तं शीघ्रं प्रत्यागन्तव्यम्। वानरश्रेष्ठ, वानरैः केवलं एतावता गन्तुं शक्यते; अस्य अन्धकारस्य अनन्तस्य प्रदेशस्य परं न ज्ञायते। यत् मया उक्तं तत् सर्वं अन्वेषणीयम्; यदि किञ्चिदनुक्तं तत्र भवेत्, तत् अपि मनसि स्थापयन्तु। एवं कृत्वा रामस्य दशरथात्मनः महत् उपकारः भविष्यति, मम च; वाय्वग्निसमेन केनापि जनकेन्द्रस्य दर्शनं कृतम् इति कार्यं सिध्यिष्यति। ततः सिद्धार्थाः भवन्तः, प्रियैः सह, मया सर्वैः रम्यैः गुणैः पूजिताः, शत्रून् निहत्य, वसुधां विचरिष्यथ। शृणुत तदा वाल्मीकीये श्रीरामायणे, किष्किन्धाकाण्डे, चतुश्चत्वारिंशः सर्गः। तत्र सुग्रीवः विशेषेण हनूमन्तं प्रति वचनं प्रोवाच, कार्यसिद्धौ तस्य निश्चितसिद्धत्वात्। स तु सर्ववानराधिपः प्रहृष्टः, वायुपुत्रं हनूमन्तं वीरं इदं वचनं उवाच— “वानरश्रेष्ठ, न ते पृथिव्यां, नभसि, वायौ, अमरालये, वा जले च गमनस्य विघ्नः अस्ति। सर्वे लोकाः, सागरपर्वतसंयुक्ताः, असुरगन्धर्वनागमानुषदेवयुताः, त्वया विज्ञाताः। त्वदीया वेगः, लाघवम्, तेजः, सौक्ष्म्यं च, महावायोः पितुरिव, वानरश्रेष्ठ। पृथिव्यां तव तेजसः समं नास्ति; अतः सीता कथं दृष्टव्या इति विचारय। त्वयि एव बलम्, बुद्धिः, विक्रमः, देशकालविनियोगः, नयश्च, स्थिताः, हनुमन्, बुद्धिमन्। ततः हनूमतः कार्यसिद्धिम् अवगम्य, तम् विज्ञाय, रामः चिन्तयामास। सर्वथा वानराधिपः हनूमतः सिद्धौ निश्चितः, हनूमांश्च कार्यसिद्धौ अधिकं दृढनिश्चयः। यः प्रस्थितः, कर्मणा प्रसिद्धः, स्वामिना चानुग्रहीतः, तस्य सिद्धिः निश्चितम्। हनूमन्तं महाबलम्, निश्चयवन्तं दृष्ट्वा, रामः प्रहृष्टः, कार्यसिद्धिमिव मन्यते, इन्द्रियैः मनसा च प्रमुदितः। ततः रामः तुष्टः, स्वनामाङ्कितं मुद्रिकां तस्मै प्रतीकं ददौ। तया प्रतीकवस्तुना, वानरश्रेष्ठ, जनकात्मजा त्वां ममागतमिति ज्ञास्यति, न च शोचिष्यति। तव निश्चयः, बलयुक्तं साहसम्, सुग्रीवस्य चाज्ञा—एतानि सर्वाणि मम सिद्धिम् आश्वासयन्ति। तां मुद्रिकां गृहीत्वा, वानरश्रेष्ठः, शिरसि कृताञ्जलिः, पादयोः प्रणम्य, प्रस्थितः—वानरयूथपः। स वीरः वायुपुत्रः, वानरबलं समाहृत्य, मेघविनिर्मुक्ते गगने तारागणैः भूषितः शशाङ्क इव बभूव। अतः, वानरश्रेष्ठ, तव अतुलबलम् आश्रित्य, वायुपुत्र, हनूमता यथा कर्तव्यम्, तथा कुरु, यथा जनकात्मजा दृष्टव्या स्यात्। शृणुत पंचचत्वारिंशः सर्गः; एवं श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे किष्किन्धाकाण्डे पंचचत्वारिंशः सर्गः समाप्तः। तत्र सुग्रीवः वानरश्रेष्ठः, सर्वान् वानरान् आहूय, रामस्य कार्यसिद्ध्यर्थं तान् समादिशत्। एवं यूयं वानरश्रेष्ठाः, स्वामिनः कठोरं शासनं ज्ञात्वा, अन्वेषणं कर्तव्यम्। ततः वानराः, वेलायाः पृथिवीं यथा मक्षिकाः आच्छादयन्ति, तथा प्रस्थिताः, रामः तु प्रस्रवणे लक्ष्मणेन सह स्थितः। सीतान्वेषणाय नियुक्तस्य मासस्य प्रतीक्षां कृत्वा, स तत्रैव स्थितः, यदा रम्या उत्तरदिग्भागः महापर्वतैः परिवृतः अन्वेषणाय नियुक्तः। ततः शूरवानरः शतबलिः शीघ्रं उत्तरदिग्भागं जगाम; विनत नाम वानरयूथपः पूर्वदिग्भागं गतः। वायुपुत्रः हनुमान् ताराङ्गदादिभिः सह दक्षिणां दिशं, अगस्त्यचरितां, जगाम। सुषेणो वानराधिपः, वरुणरक्षितां भीषणां पश्चिमदिकं व्यगाहत, वानरव्याघ्रः इव। एवं सर्वासु दिशासु सम्यक् प्रेषितासु, स वीरवानरसेनापतिः राजा हृष्टः अभवत्। एतद्विधं राजा प्रेरिताः सर्वे वानरयूथपाः, स्वस्वदिग्भागे, शीघ्रं प्रस्थिताः।