तत्र तु विविधानि स्थलेषु हयमुखीनां स्त्रियाणां निवेशना दृश्यन्ते। ताः प्रदेशान् अतिक्रम्य सिद्धर्षिभिः सेव्यमानं आश्रमं प्राप्नोथ। तत्र सिद्धाः वैखानसाः च वलखिल्याश्च तपसा विशुद्धाः पापरहिताः वसन्ति; तान् सर्वान् सम्यक् सम्पूज्य प्रणम्य च, सीतायाः समाचारं विनयेन पृच्छेयुः। तत्रैव वैखानसं सरः सुवर्णपद्मैः छन्नं दृश्यते, यत्र शोभनाः हंसाः उदयन्तमिव सूर्यं प्रभया प्रकाशयन्ति; तत् सरः कुबेरस्य राजस्नानस्थानमिति कीर्त्यते। तत्रैकः गजः स्वैः स्त्रीभिः सहितः नित्यं विचरति। तत् सरः अतिक्रम्य, तं देशं गच्छेयुः यत्र न चन्द्रः न सूर्यः, न नक्षत्राणि, न मेघाः, नादिः—एवं शून्यं व्योम दृश्यते। स देशः तपसा सिद्धत्वं प्राप्तैः स्वप्रभया दीप्तिमद्भिः ऋषिसदृशैः आत्मतेजसा विशोभते। ततः परं शैलोदा नाम नदी प्रवहति, यस्याः उभयतः किचकवनानि बभूवुः। तानि किचकवनानि सिद्धान् तीरात् पारं नयन्ति पुनः च प्रतिनयन्ति। तत्र हि उत्तरकुरवः पुण्यकृतां विश्रामस्थानम् अस्ति। तत्र सहस्रशः नद्यः प्रवहन्ति, याः सुवर्णपद्मोत्पलजलाः, नीलवैदूर्यपत्रैः पद्मवनैः च शोभिताः। तत्र जलाशयाः रक्तपद्मवनैः सुवर्णाभरणैः च शोभमानाः, उदितसूर्यरश्मिप्रभया सन्निभाः दृश्यन्ते। स क्षेत्रः सर्वतः रत्नपत्रैः सुवर्णसूतैः नीलोत्पलवितानैः च आच्छादितः। तत्र तटेषु अनुत्तममुक्ताफलैः, महारत्ननिचयैः, सुवर्णनिर्गमैरपि नद्यः शोभन्ते। तत्र वृक्षाः सदा पुष्पफलसमृद्धाः, सघनपत्रशाखाः, दिव्यगन्धरसस्पर्शयुक्ताः, सर्वकामदाः च। अन्ये च उत्तमवृक्षाः विविधानि वस्त्राणि, मोतिरत्नमणिविभूषितानि आभरणानि स्त्रीणां पुरुषाणां च वहन्ति। अन्ये च उत्तमवृक्षाः सर्वकाले भोग्यफलानि, अन्ये च रत्नमणिविभूषितफलानि ददति। तत्र शय्याः उत्पद्यन्ते, विविधवर्णशय्यावस्त्रयुताः; अन्ये वृक्षाः मनोहरमाल्यं प्रयच्छन्ति। तत्र सुरसपानानि, विविधभक्ष्याणि, सौभाग्यलक्षणयुक्ताः युवतयः च सन्ति। तत्र गन्धर्वाः किन्नराः सिद्धाः नागाः विद्याधराः च तेजसा दीप्तिमन्तः स्त्रीभिः सह नित्यं रमन्ते। सर्वे पुण्यकृतः, सर्वे कामभोगरताः, स्त्रीभिः सह सर्वकामसमृद्धाः वसन्ति। तत्र गीतवादित्रध्वनिः, हासरवः, सर्वदा श्रूयते, सर्वजनानां मनांसि हरन्। तत्र कश्चन दुःखी नास्ति, न च कश्चन अप्रियदर्शनः; प्रतिदिनं रम्यगुणाः तत्र वर्धन्ते। ततः परं उत्तरसमुद्रः अस्ति, तस्य मध्ये सोम इति महत् सुवर्णशैलः स्थितः। तं पर्वतराजं स्वर्गस्थाः देवाः, इन्द्रलोकगमिनः ब्रह्मलोकगमिनश्च, दिवि दीप्तमानं पश्यन्ति। स देशः सूर्यरहितः अपि स्वतेजसा प्रकाशते; स सूर्यतेजसा विज्ञायते, स्वयम् इव सूर्यतेजसा दहत्यिव। तत्रैव भगवान् एकादशरूपधारी शिवः, देवेश्वरः, ब्रह्मा च महर्षिभिः परिवृतः, विश्वात्मा, निवसति। उत्तरकुरुदेशात् परं न गन्तव्यम्; अन्ये अपि प्राणीः तत्र न यान्ति। स सोमशैलः देवैः अपि दुरापः; तं दृष्ट्वा शीघ्रं निवर्तितव्यम्। हनुमन्, वानराणां गमनं एतावत् एव शक्यम्; अतोऽन्यत् अस्माभिः न ज्ञायते, एषः सूर्यरहितः अनन्तः देशः। यद् अहं वर्णितवान्, तत् सर्वं अन्वेष्टव्यम्; यदि किमपि अविशिष्टं भवेत्, तत्र अपि मनः स्थापयेयुः। एवं कृतं महत् उपकारं रामस्य दशरथात्मनः मम च भविष्यति; वाय्वग्निसमेन केनचित् सीतादर्शनं कृतकृत्यं भविष्यति। ततः कार्यसिद्धिं प्राप्य, सर्वैः सह, मया सर्वैः सुखगुणैः सत्कृताः, यूयं वानराः प्रियाभिः सह, रिपून् जित्वा, पृथिव्यां विचरिष्यथ। इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः शृणुत। तत्र सुग्रीवः विशेषतः हनूमन्तं प्रति उवाच, यतः तस्मिन् कार्यसिद्धौ निश्चितं विश्वासः आसीत्। सः वानरश्रेष्ठं हनूमन्तं, प्रहृष्टः वनौकसां ईश्वरः, वायुपुत्रं वीरं इत्युवाच— “वानरश्रेष्ठ! भूमौ, व्योम्नि, वायौ, अमरावासे, जलेषु च तव गमनस्य किमपि प्रतिबन्धं न पश्यामि। सर्वे लोकाः सागरपर्वतान्विताः, असुरगन्धर्वनागमानुषदेवाः च, त्वया विज्ञाताः। त्वदीयं वेगः, लाघवम्, तेजः, सौम्य, पितुः वायोः तुल्यम्। त्वत्तः भूमौ कश्चन समतेजाः नास्ति; अतः सुमते, सीतायाः अन्वेषणाय यथा युक्तं चिन्तय। त्वयि एव बलं, बुद्धिः, विक्रमः, देशकालविनियोगश्च, नयश्च, सर्वे सन्ति। ततः हनूमतः कार्यसिद्धिसंयुक्ततां ज्ञात्वा, हनूमन्तं च वेदितुम्, रामः चिन्तयितुं प्रववृते।