सुग्रीवः हनूमन्तं सह सर्वैः वानरैः समुपविश्य, स्नेहपूर्वकं तथा कार्यनिश्चित्या उपदिशत्। सः उवाच—हे वानरश्रेष्ठाः, कrauञ्चनाम पर्वतम् अधिकृत्य, तस्य शिखराणि, शैलप्रदेशांश्च, सर्वतः सम्यक् अन्वेष्टव्यम्। तस्य पार्श्वे स्थितः मैनाक इति पर्वतः, यत्र मायेन दानवेनेश्वर्यगृहं स्वयमेव निर्मितम् अस्ति। तस्य मैनाकस्य अपि शिखराणि, शैलप्रदेशाः, गुहाश्च, सर्वतः अन्वेष्टव्यानि। तत्र तत्र अश्वमुख्यः स्त्रियः निवसन्ति; ताम् देशं अतिक्रम्य, सिद्धर्षिभिः सेव्यमानं आश्रमं प्राप्स्यथ। तत्र सिद्धाः, वैखानसाः, वालखिल्याश्च तपसा विशुद्धाः, निष्पापाः, रमन्ते। तान् विनयेन अभिवाद्य, तेषां समीपे सीतायाः वृतान्तं पृच्छेयुः। तत्रैव वैखानसं नाम सरः, सुवर्णपद्मैः आवृतं, हंसैः सुशोभितं, आदित्यसमप्रभैः, यत्र कुबेरस्य स्नानस्थानं प्रसिद्धम्। तत्रैव महागजः स्त्रीगणैः सहितः विचरति। तत् सरः अतिक्रम्य, युष्माकं पन्थाः गमिष्यति तस्मिन् आकाशे, यत्र न चन्द्रः, न सूर्यः, न नक्षत्राणि, न मेघाः, न च आदि अस्ति। स क्षेत्रम् आत्मप्रभया तेजस्विभिः सिद्धैः, देवोपमैः, तपसा दीप्तिमद्भिः, दीप्तिमन्तं विराजते। ततः परं शैलोदा नाम नदी प्रवहति, तस्याः तटे कीचकवनानि शोभन्ते। ते कीचकवनानि सिद्धान् पारं नयन्ति पुनः च प्रतिनयन्ति। तत्रैव उत्तरकुरवः, पुण्यकर्मणां विश्रामस्थानम् अस्ति। तत्र सहस्रशः नद्यः प्रवहन्ति, सुवर्णपद्मोत्पन्नवारिण्यः, नीलवैदूर्यपत्रैः, पद्मह्रदैश्च शोभिताः। तत्र जलाशयाः रक्तपद्मवनैः, सुवर्णालङ्कारेण च, आदित्यतेजसा इव विराजन्ति। सर्वं क्षेत्रं रत्नपत्रैः, सुवर्णरेणुभिः, नीलपद्मवनेन च आवृतम्। तत्र तटाः अतुल्यैः मुक्ताफलैः, महारत्ननिचयैश्च भूषिताः, स्वर्णवारिण्यः प्रवहन्ति। तत्र वृक्षाः नित्यम् पुष्पफलसमृद्धाः, पत्रशाखासम्पन्नाः, दिव्यगन्धरसस्पर्शयुक्ताः, सर्वकामदाः च। अन्ये वृक्षाः वस्त्राणि, मुक्ताचूर्णालङ्कृतानि, वज्रवैदूर्यभूषितानि, स्त्रीणां पुरुषाणां च योग्यं, फलन्ति। अन्ये च उत्तमवृक्षाः सर्वकाले रमणीयफलानि, मणिभूषितफलानि च ददाति। केचन वृक्षाः विविधवर्णशय्यानि, अन्ये मनोहरमाल्यं उत्पादयन्ति। तत्र सुरसपानानि, विविधभोजनानि, चारुत्वयौवनसम्पन्नाः स्त्रियश्च दृश्यन्ते। गन्धर्वाः, किन्नराः, सिद्धाः, नागाः, विद्याधराः च तेजसा दीप्तिमन्तः, स्त्रीभिः सह सदा रमन्ते। सर्वे पुण्यशीलाः, कामरता, स्त्रीसहिताः, सर्वकामसम्पन्नाः। तत्र गीतवाद्यनिनादः, हासरवः, सर्वदा श्रूयते, सर्वभूतमनःहरः। न तत्र कश्चित् दुःखी, न च अप्रियदर्शनः; प्रतिदिनं रम्यगुणाः वर्धन्ते। ततः परं उत्तरसागरः, तस्य मध्ये सोम इति महत् सुवर्णपर्वतम्। तं दिव्यं पर्वतं देवा इन्द्रलोकं गताः, ब्रह्मलोकं प्राप्ताश्च, दिवि स्थित्वा पश्यन्ति। तस्य प्रदेशस्य सूर्येण विना स्वतेजसा प्रकाशः; सः सूर्यतेजसा दीप्तिमान् इव दृश्यते। तत्रैव भगवान् शिवः, एकादशरूपः, देवदेवः, ब्रह्मा, महर्षिभिः परिवृतः, विश्वात्मा, निवसति। उत्तरकुरुक्षेत्रात् परं न गन्तव्यम्; अन्ये अपि प्राणी न तं देशं अतिक्रामन्ति। सोमाख्यः सः पर्वतः देवैरपि दुरधिगमः; तं दृष्ट्वा शीघ्रं निवर्तितव्यम्। हे वानरश्रेष्ठाः, वानरैः अत्र पर्यन्तमेव गन्तुं शक्यते; अस्मात् अन्धकारात् अनन्तात् प्रदेशात् परं न ज्ञायते। यत् यावत् मया उक्तं, तत् सर्वं अन्वेष्टव्यम्; यदि किमपि अवशिष्टं, तत् अपि मनसा विचिन्त्य कार्यम्। एवमेतत् कृत्वा, रामस्य दशरथात्मजस्य, मम च, महत् उपकारः भविष्यति। वाय्वग्निसमतेजसा कस्यचित् द्वारा, विदेहराजकन्यायाः दर्शनं सफलं भविष्यति। ततः कार्यसिद्धौ, मया सर्वैः रम्यगुणैः सत्कृताः, यूयं वानराः, प्रियैः सहिताः, शत्रून् विजित्य, पृथिव्यां विचरिष्यथ। एवमुक्त्वा, सुग्रीवः विशेषतः हनूमन्तं प्रति, यः तस्मिन् कार्यसिद्धौ निश्चितसिद्धिः आसन्, भाषत। सः वानरयूथपतिः, हर्षपूर्णः, पवनात्मजं हनूमन्तं वीर्यवन्तं इदं वचनं उवाच—"हे वानरश्रेष्ठ, भूमौ, आकाशे, वायौ, अमरालये, अप्सु वा, तव गमने बाधा न अस्ति। सर्वे लोकाः, सागरपर्वतयुताः, असुरगन्धर्वनागमानुषदेवयुक्ताः, त्वया विज्ञायन्ते। त्वदीयं वेगः, लाघवम्, तेजश्च, महाबलपितुः वातस्य तुल्यम्। भूमौ तव तेजसः समकोऽपि नास्ति। अतः यथासम्भवम्, सीतायाः अन्वेषणे बुद्धिं योजय।