कुबेरस्य रमणीयं प्रासादं तत्र दृश्यते, यः शुभ्रमेघसदृशः, सुवर्णेन भूषितः, विश्वकर्मणा निर्मितः च। तत्र विशालं सरः अस्ति, यत्र बहूनि पद्मानि उत्पलानि च सन्ति, हंसक्रौञ्चसमाकीर्णं, सुराङ्गनासमूहनिषेवितं च। तत्रैव सर्वलोकपूजितः, धनदः, यक्षाधिपतिः, महाश्रेष्ठः वैश्रवणः राजा, गुह्यकैः सह रमते। तत्रैव पर्वतगुहासु चन्द्रोदयशुभ्रेषु शिखरेषु च रावणः सीतया सह सर्वत्र विचेतव्यः। क्रौञ्चपर्वतमुपगम्य तस्य गुहां, यां प्रविष्टुं सुदुष्करं, सावधानतया प्रवेष्टव्यम्, यतः सा दुस्तरा इति प्रसिद्धा। तत्र महर्षयः सूर्यसमप्रभा वसन्ति, ये देवैः प्रार्थिताः, दिव्यरूपिणः, महर्षिसदृशाः च। क्रौञ्चस्य अन्याः अपि गुहाः, शिलाः, शिखराणि, कन्दराणि, उपत्यकाः च सर्वतः विचेतव्याः। तत्र निर्झरः कामपर्वतः, मानससरोऽपि अस्ति, खगनिवासः, यत्र न देवा, न पिशाचा, न दानवाः गन्तुं शक्नुवन्ति। क्रौञ्चपर्वतः स्वशिलातलशिखरगुहासहितः सम्यक् अन्वेष्टव्यः, तस्य पार्श्वे मैनाक इति पर्वतः अस्ति। तत्र मायादानवस्य स्वनिर्मितं भवनं दृश्यते, मैनाकः अपि शिलातलशिखरगुहायुक्तः अन्वेष्टव्यः। तत्र केषुचित् स्थानेषु अश्वमुख्यः स्त्रीणां निवासः अस्ति; तमतिक्रम्य सिद्धाश्रमः दृश्यते, यत्र सिद्धाः, वैखानसाः, वालखिल्याः च वसन्ति। ते निष्पापाः, तपसा विशुद्धाः, सन्मान्याः च। तेषां विनयेन अभिवादनं कर्तव्यम्, तेषां च सीतायाः विषये पृच्छा करणीयाः। तत्र वैखानससरः अस्ति, यः सुवर्णपद्मैः आवृतः। तं सरः शोभनहंसैः, उदितार्कसमप्रभैः, सेवितः; सः कुबेरस्य राजस्नानस्थानं इति कथ्यते। तत्रैव गजः स्वैः स्त्रीभिः सदा परिवृतः विचरति; तं सरः अतिक्रम्य, शशिसूर्यतारकविहीनं, मेघरहितं, अनादिं व्योम दृश्यते। तत् प्रदेशं तपसैः सिद्धैः, स्वतेजसा दीप्तैः, देवोपमैः, विश्रान्तैः, सूर्यकिरणैः इव प्रकाशितम्। ततः परं शैलोदा नाम नदी प्रवहति; तस्याः तटे कीचकबम्बूकवनानि सन्ति। तानि बम्बूकानि सिद्धान् पारं नयन्ति पुनः च प्रतिनयन्ति; तत्र उत्तरकुरवः, पुण्यकृतां विश्रामस्थानम्। तत्र सहस्राणि नद्यः वहन्ति, तासां जलानि सुवर्णपद्मसम्भूतानि, तटानि नीलवैडूर्यपत्रैः, पद्मवनैः च भूषितानि। तत्र जलाशयाः रक्तपद्मकाननैः, सुवर्णभूषणैः च शोभन्ते, उदितार्कतेजसा इव दीप्तिमन्तः। सः प्रदेशः रत्नपर्णैः, सुवर्णसूत्रैः, नीलोत्पलविचित्रवनैः च समन्तात् आवृतः। तत्र नदीतीराणि अप्रतिममुक्ताफलैः, महारत्ननिधिभिः च समलंकृतानि, नद्यः च सुवर्णेन वहन्ति। तत्र वृक्षाः सदा पुष्पफलसमृद्धाः, घनपत्रशाखिनः, दिव्यगन्धरसस्पर्शयुक्ताः, सर्वकामदाः च। अन्ये अपि उत्तमवृक्षाः नानाविधानि वस्त्राणि, मुक्तावैडूर्यभूषितानि, स्त्रीणां पुरुषाणां च योग्याभरणानि वहन्ति। केचनान्ये वृक्षाः सर्वकाले प्रियफलानि ददति, अन्ये रत्नसंकृतानि फलानि वहन्ति। तत्र शय्याः उत्पद्यन्ते, विविधवर्णपटोत्कर्षिताः; अन्ये वृक्षाः मनोहरमाल्यदायिनः। तत्र रम्यपेयानि, नानारसाहाराः, गुणसम्पन्नाः, रूपयौवनलक्षणाः स्त्रियः च सन्ति। तत्र गन्धर्वाः, किन्नराः, सिद्धाः, नागाः, विद्याधराः च, तेजसा दीप्ताः, स्त्रीभिः सह सदा रमन्ते। सर्वे पुण्यकर्माणः, सर्वे कामरता, स्त्रीभिः सह वसन्ति, सर्वकामसम्पन्नाः च। तत्र गीतवादित्रध्वनिः, हसितनिनादः च, सर्वदा श्रूयते, सर्वभूतमनःहरः। तत्र कश्चित् कदापि दुःखी नास्ति, न चाप्रियः; प्रतिदिनं रम्यगुणाः तत्र वर्धन्ते। ततः परं उत्तरसमुद्रः अस्ति, तस्य मध्ये सोम इति महत् सुवर्णमयः पर्वतः स्थितः। ये देवाः इन्द्रलोकं गताः, ये च ब्रह्मलोकं प्राप्ताः, ते दिवि दीप्तमानं तं पर्वतराजं पश्यन्ति। तत्र सूर्यविना अपि सः देशः स्वतेजसा प्रकाशते; सः सूर्यतेजसा ख्यातः, सूर्यसदृशदीप्त्या ज्वलति इव। तत्रैव भगवतः सर्वात्मनः शिवस्यैकादशरूपिणः, देवदेवस्य, ब्रह्मणः च, महर्षिसंवृतस्य, वासः अस्ति। उत्तरकुरुप्रदेशात् परं न गन्तव्यम्; अन्ये अपि भूतगणाः ततः परं न यान्ति। सः सोमपर्वतः देवैरपि दुरधिगमः; तं दृष्ट्वा शीघ्रं प्रतिनिवर्तितव्यम्। वानरश्रेष्ठ, वानरैः केवलं एतावत् गन्तुं शक्यते; अस्य सूर्यरहितस्य अनन्तप्रदेशस्य परं न वयं किमपि जानिमः। यत् मया उक्तं तत् सर्वं विचेतव्यम्; यदि किमपि अनुक्तं भवेत्, तत्र अपि मनः स्थापयित्वा अन्वेषणं करणीयम्। एवं कृत्वा रामस्य दशरथात्मनः, मम च, महत् प्रियं भविष्यति; वाय्वग्निसमेन केनचित् जनकेदुहितुः दर्शनकृत्यं सिद्धं भविष्यति।