हन्युमन्तः शीघ्रं तं भीषणं काननं तीर्त्वा श्वेतं कैलासशैलं प्राप्नुवन्ति, तत्र च परमं हर्षं लभन्ते। तस्मिन्शैले दिव्यं कुबेरस्य भवनं तिष्ठति, यत् श्वेतमेघसदृशं सुवर्णमण्डितं विश्वकर्मणा निर्मितं च। तत्र विशालं सरः स्फुटितपद्मोत्पलयुतं, हंसबकसंघैः सेवितं, अप्सरसां गणैः परिष्कृतं दृश्यते। तत्रैव सर्वलोकपूजितः श्रीमान् वैश्रवणो यक्षपतिः गुह्यकैः सहितः रमते। तत्र कैलासगुहासु चन्द्रोद्गमशिखरादिषु च सर्वत्र, रावणः सीतया सह यथावत् अन्वेष्टव्यः। ततः क्रौञ्चशैलं प्राप्य, तत्र या गुहा दुष्प्रवेशा, सा सावधानतया प्रवेष्टव्या, यतो हि सा दुर्गमा इति प्रसिद्धा। तत्र महर्षयः सूर्यसङ्काशाः, देवैः प्रार्थिताः, दिव्यरूपिणः, महर्षिसदृशाः वसन्ति। क्रौञ्चशिलायाः अन्याः अपि गुहाः, शिखराणि, कन्दराणि, तलानि च सर्वदिशं सम्यक् अन्वेष्टव्यानि। तत्र कामशैलो निर्वृक्षः, मानसं सरश्च विहङ्गनिवासः, यत्र न देवा न पिशाचा न दानवा गन्तुं शक्नुवन्ति। स एव क्रौञ्चः शैलः शिखरशृङ्गपर्वतः, सः सम्पूर्णतः अन्वेष्टव्यः; तस्य परतः मैनाक इति पर्वतः। तत्र मायस्य दानवस्य स्वयमेव कृतं दिव्यं भवनं अस्ति; मैनाकः शिखरकन्दरादिभिः अन्वेष्टव्यः। तत्र विविधदेशेषु अश्वमुख्यः स्त्रीणां निवासः दृश्यते; तं देशं तीर्त्वा सिद्धाश्रमः अस्ति, यत्र सिद्धाः, वैखानसाः, वाळखिल्याश्च निवसन्ति। ते पावनाः सिद्धाः तपसा शुद्धाः सन्तः सादरं नमितव्याः। तेषां विनयिनां समीपे सीतायाः स्थानं पृच्छितव्यम्। तत्र वैखानसः सरः सुवर्णपद्मच्छन्नः अस्ति। तत्र शोभनाः हंसाः, उदितार्कसदृशाः, विचरन्ति; सः कुबेरस्य राजस्नानस्थानमिति कथ्यते। तस्मिन् देशे हस्ती स्वैः स्त्रीभिः सदा सह गच्छति; तद् सरः अतिक्रम्य, चन्द्रसूर्यताराभ्रशून्यं, अनादिं व्योम प्राप्स्यथ। स देशः स्वयमेव दीप्तिमान्, तपसा सिद्धैः देवरूपैः स्वतेजसा विश्रान्तैः प्रकाश्यते। ततः परं शैलोदा नाम नदी वहति; तस्याः तटयोः कीचकनाम बांसवनानि सन्ति। तैः कीचकबांसैः सिद्धाः पारं गच्छन्ति पुनः प्रत्यागच्छन्ति च; तत्रैव उत्तरकुरवः पुण्यात्मनां निवासः अस्ति। तत्र सहस्रशः नद्यः वहन्ति, सुवर्णपद्मजलाः, नीलवैदूर्यपत्रैः पद्मवनैः शोभिताः। तत्र वारिणां स्रोता रक्तपद्मवनैः सुवर्णालङ्कारैः च शोभन्ते, उदितार्कतेजसामिव दृश्यन्ते। स क्षेत्रं सर्वं रत्नपत्रैः, सुवर्णकेशरैः, नीलोत्पलविविधवनैः व्याप्नोतु। तत्र नदीतीराणि अतुल्यैः मुक्तामणिभिः, रत्ननिधिभिः, सुवर्णसलिलैः च समलङ्कृतानि। तत्र वृक्षाः सदा पुष्पफलसम्पन्नाः, शाखाः पल्लवसमृद्धाः, दिव्यगन्धरसस्पर्शयुक्ताः, सर्वकामफलदाः। अन्ये श्रेष्ठवृक्षाः विविधवस्त्राणि, मुक्तावैडूर्याभरणानि, स्त्रीपुरुषयोः योग्यं फलन्ति। केचनान्ये वृक्षाः सर्वकाले सुखभोज्यफलानि फलन्ति, अन्ये रत्नमण्डितफलानि च। तत्र शय्याः सन्ति चित्रच्छदनयुक्ताः, अन्ये वृक्षाः मनोहरमालाः ददाति। तत्र रम्यपानानि, विविधाहाराः, गुणवन्त्यः युवतयोः सन्ति। तत्र गन्धर्वाः, किन्नराः, सिद्धाः, नागाः, विद्याधराः तेजस्विनः स्त्रीभिः सह रमन्ते। सर्वे पुण्यकर्माणः, सर्वे कामभोगपरायणाः, स्त्रीभिः सह सर्वकामसम्पन्नाः वसन्ति। तत्र गीतवादित्रनिनादः, हासरवसमन्वितः, सदा श्रूयते, सर्वभूतमनःहरः। तत्र न कश्चित् दुःखी, न चाप्रियदर्शनः; प्रतिदिनं रम्यगुणाः वर्धन्ते। ततः परं उत्तरसागरः अस्ति, तस्य मध्ये सोम इति महाश्वेतपर्वतः स्थितः। तं पर्वतराजं स्वर्गस्थिताः देवा, ब्रह्मलोकगता वा, दिव्ये दिवि पश्यन्ति। तत्र सूर्यविना अपि देशः स्वतेजसा प्रकाशते; सः सूर्यतेजसा चिन्त्यते, स्वयमिव दीप्तिमानिव दृश्यते। तत्रैव एकादशरूपधारी भगवान् शिवः, देवदेवो ब्रह्मा, महर्षिसंघैः परिवृतः, विश्वात्मा तिष्ठति। उत्तरकुरुदेशात् परं न गन्तव्यम्; अन्ये अपि प्राणी न तं देशं अतिक्रामन्ति। स सोमपर्वतः देवैः अपि दुराराध्यः; तं दृष्ट्वा शीघ्रं प्रत्यागन्तव्यम्। वानरश्रेष्ठ! वानरैः केवलं एतावता गन्तुं शक्यते; अस्मिन्सूर्यरहिते अनन्ते प्रदेशे किंचित् न ज्ञायते। यद् अहं वर्णितवान्, तत् सर्वं अन्वेष्टव्यम्; यदि किञ्चिद् अवर्णितम् अस्ति, तत्रापि मनः स्थापयित्वा अन्वेषणं कर्तव्यम्।