तेषां मार्गदर्शने वानराणां प्रति हनूमान् इत्यादयः श्रुत्वा सुग्रीवेण उक्तं, तत्रैव प्रवृत्तिः सञ्जाता। तैः प्राग्गच्छद्भिः तस्यां दिशि, तेषां मार्गे एकं शतयोजनं व्याप्नुवन्ति आकाशदेशः प्राप्तः, यत्र न पर्वतानि, न नद्यः, न वृक्षाः, न च प्राणिनः, सर्वथा शून्यं तद् भयावहं काननम्। तत् शीघ्रं तीर्त्वा, ते प्रमुदिताः श्वेतकैलासं पर्वतं प्राप्नुवन्ति। तत्र कैलासे रम्यं कुबेरस्य विमानं तिष्ठति, श्वेतमेघसदृशं, सुवर्णैः भूषितं, विश्वकर्मणा निर्मितम्। तत्रैव विस्तीर्णं सरः, पद्मैः इन्दीवरैश्च पूर्णम्, हंसक्रौञ्चसंघैः क्रीडितं, अप्सरसां गणैः सेव्यमानम्। तत्र वैश्रवणो राजा, यः सर्वलोकपूजितः, यक्षाधिपतिः महाश्रीमान्, गुह्यकैः सह रमते। तत्र कैलासे गुहासु च चन्द्रप्रभासु शैलशिखरेषु च, रावणः सीतया सह यथासम्भवम् अन्वेष्टव्यः। ततः क्रौञ्चं पर्वतं गच्छेयुः, यस्य गुहा परमदुराप्रा, सावधानीना प्रवेश्या, यतो हि सा सुदुष्प्रवेश्या इति श्रूयते। तत्र हि महर्षयः सूर्यसङ्काशाः वसन्ति, ये देवैः विनीत्य याचिताः दिव्यरूपिणो ब्रह्मर्षिसदृशाः। तत्र क्रौञ्चस्य अन्याः गुहाः, श्रङ्गाणि, शिखराणि, कन्दराणि, उपत्यकाः च सर्वतः यथाशक्ति अन्वेषणीयानि। तत्र कामपर्वतः, यस्य न वृक्षः, न पक्षिणः, न देवाः, न पिशाचाः, न दानवाः गन्तुं शक्नुवन्ति, तत्र मानससरो अपि पक्षिवासितं दृश्यते। क्रौञ्चं पर्वतं सर्वतोऽन्वेष्य, तस्य पार्श्वे मैनाक इति पर्वतः स्थितः। तत्र मायस्य दानवस्य स्वहस्तनिर्मितं विमानं दृश्यते। मैनाकस्यापि श्रङ्गाणि, उपत्यकाः, गुहाः च अन्वेषणीयानि। तत्र विविधानि अश्वमुखीनां स्त्रीणां निवेशनानि, ततः परं सिद्धाश्रमः, यत्र सिद्धाः, वैखानसाः, वलखिल्याश्च निवसन्ति। तान् निष्पापान् तपसा विशुद्धान् विनयेन प्रणम्य, तेषां समीपे सीतायाः समाचारः पृच्छणीयः। तत्रैव वैखानसं सरः, सुवर्णपद्मैः आच्छादितम्, रम्यैः हंसैः उपशोभितं, आदित्यतेजसा दीप्तम्, यत् कुबेरस्य राजस्नानस्थानम् इति श्रूयते। तत्रैकः गजः स्वयम् स्त्रीभिः सहितः विचरति। तत् सरः अतीत्य, तत्र आकाशदेशम् आगच्छेयुः, यत्र न चन्द्रः, न सूर्यः, न तारे, न मेघाः, न च आदि, किन्तु स्वतेजसा दीप्ताः सिद्धयोगिनः विशन्ति। ततः परं शैलोदा नाम नदी प्रवहति, तस्या उभयतटे कीचकवनानि बभूवुः। तानि कीचकवनानि सिद्धान् पारं नयन्ति पुनः प्रत्यावर्तयन्ति च। तत्रैव उत्तरकुरवः, पुण्यकर्मणां विश्रामस्थानं, स्थिताः। तत्र सहस्रशः नद्यः प्रवहन्ति, सुवर्णपद्मनिर्मितवारिण्यः, नीलवैदूर्यपत्रैः पद्मवनैश्च शोभिताः। तत्र ह्रदाः रक्तपद्मवनैः, सुवर्णभूषणैः शोभिताः, आदित्यतेजसा इव दीप्ताः। सर्वं तत् प्रदेशं रत्नपत्रैः, सुवर्णसूत्रैः, नीलपद्मवनैः आवृतम्। तत्र तटेषु अतुल्यैः मुक्ताफलैः, महारत्ननिचयैः, सुवर्णनद्यः च प्रवहन्ति। तत्रैव वृक्षाः सदा पुष्पफलसमृद्धाः, शाखाः पत्रसमृद्धाः, दिव्यगन्धरसस्पर्शयुक्ताः, सर्वकामदाः च। अन्ये वृक्षाः वस्त्राणि, विभूषणानि, मुक्तामणिकटकानि च स्त्रीपुरुषयोः यथायोग्यं फलरूपेण वहन्ति। अन्ये वृक्षाः सर्वकाले स्वादु फलानि, अन्ये रत्नमयफलानि वहन्ति। तत्रैव शय्याः चित्रशय्योपधानयुक्ताः, अन्ये वृक्षाः मनोहरमाल्यं जनयन्ति। तत्र दिव्यपेयानि, बहुविधानि भोज्यानि, सद्गुणा रूपयौवनयुक्ताः स्त्रियश्च दृश्यन्ते। तत्र गन्धर्वाः, किन्नराः, सिद्धाः, नागाः, विद्याधराश्च, तेजसा दीप्ताः, स्त्रीभिः सह नित्यं रमन्ते। सर्वे पुण्यशीलाः, सर्वे कामरूपिणः, स्त्रीभिः सह रममाणाः, सर्वकामसमृद्धाः। तत्र गीतवादित्रनिनादः, हासरवः, सर्वदा श्रूयते, सर्वभूतमनःकर्षणः। तत्र न कश्चिद् दुःखी, न च अप्रियदर्शनः, प्रतिदिनं रम्यगुणवृद्धिः। तस्याः प्रदेशस्य परतः उत्तरसागरः, तस्य मध्ये सोम इति सुवर्णमयः महापर्वतः स्थितः। तं पर्वतराजं, ये देवाः इन्द्रलोकं गताः, ये च ब्रह्मलोकं प्राप्ताः, दिवि दीप्तमानं पश्यन्ति। तत्र नापि सूर्यः, स्वतेजसा एव स प्रदेशः दीप्तः, स सूर्यतेजसा विज्ञायते, स्वयमेव दीप्तिमानिव दृश्यते। तत्रैव भगवान् शिवः एकादशरूपः, देवदेवो ब्रह्मा च, महर्षिभिः परिवृतः, विश्वात्मा तिष्ठति। कुरूणां तु उत्तरदिशं न अतिक्रामणीयम्; अन्ये अपि भूतानि तत्र न गच्छन्ति। स सोमपर्वतः देवैः अपि दुराराध्यः; तम् एकवारं दृष्ट्वा शीघ्रं प्रतिनिवर्तनीयम्। वानराणां च गमनं तावत् एव शक्यं; तस्मात् परं सूर्यरहितं अनन्तं प्रदेशं न वयं जानिमः। एवं तेषां मार्गः सुग्रीवेण निर्दिष्टः, वानराः तं पन्थानं गन्तव्या इति निश्चित्य, सर्वे तत्र प्रययुः।