तत्र धर्मज्ञः स्वेन तपसा विशुद्धात्मा मेरुसावर्णिनामधेयः ब्रह्मणा तुल्यः कीर्तिमान् वसति स्म। तं मेरुसावर्णिं महर्षिं सूर्यसमप्रभं विनीताः सस्मिताः शिरसा भूमौ प्रणम्य मैथिल्याः समाचारान् पृच्छितव्यम्। एतावता रजनीक्षये सर्वमन्धकारं निहत्य सूर्यः प्राणिनां लोकसीम्नि पर्वतम् उपरि अस्तं गच्छति। एतावता गन्तुम् शक्यं, हनूमन्, अस्मात् परं तु सूर्यरहितं अनन्तं च प्रदेशं न वयं जानिमः। यत्र वा वैदेह्याः वासः रावणस्य च निकेतनं सुस्पष्टं विज्ञाय अस्ताचलम् उपगम्य मासे पूर्णे प्रत्यागन्तव्यम्। मासात् अधिकं यः स्थास्यति, स मम दण्डं प्राप्स्यति; सह त्वया मम वीर्यवान् श्वशुरः अपि गमिष्यति। एतत् सर्वं यथोक्तम् अवहितः श्रोतव्यम्; एष महाबाहुः गुरुः भवतः, मम महाबलश्च श्वशुरः। यूयं अपि सर्वे प्रतापवन्तः विश्वसनीयाश्च सर्वथा; तम् प्रमाणीकृत्य पश्चिमदिशं प्रेक्षध्वम्। यदा नृपतेः अनन्ततेजसः भार्या दृष्टा भविष्यति, तदा कृतकृत्या भविष्यामः। यदि अन्यत् किञ्चित् कार्यं स्यात् अस्य सिद्धये हितम्, तदपि देशकालार्थयुक्तं विचिन्त्य कार्यमस्ति। ततः सुषेणपुरोगमाः कपयः सुग्रीवस्य सम्यक् उक्तम् आज्ञाप्य प्रणम्य कपिराजं वरुणरक्षितं देशं प्रति प्रस्थितवन्तः। ततः श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिप्रणीतायां किष्किन्धाकाण्डे त्रिचत्वारिंशः सर्गः श्रोतव्यः। ततोऽनन्तरं सुग्रीवः स्वश्वशुरं सम्यक् उपदिश्य शतबलिनाम्ना कपिवीरं पश्चिमदिशं प्रति प्रेषयामास। स राजा सर्वज्ञः कपिसत्तमः तदा स्वहिताय रामस्य च हिताय वचः अब्रवीत्। शतबलिः स्वसमानैः वनवासिभिः कपिभिः लक्षशतसंख्यैः वैवस्वतपुत्रैश्च सह मन्त्रिभिः सह प्रवेशं कृतवान्। उत्तरेषु दिशासु हिमवत्प्रस्थशोभितासु रामपत्नीं विचिनुत। यदा कार्यं सम्पादितं भविष्यति, दशरथात्मजस्य प्रियतमा दृष्टा च, तदा वयं ऋणमुक्ताः स्यामः। महात्मनः राघवस्य महत् उपकारः कृतः; यदि तं प्रत्युपकारं कुर्मः तर्हि जन्म सफलम्। यः याचकस्य कामं पूरयति, सः यद्यपि तेन किञ्चित् न कृतं, तस्य जन्म सफलम्; किं पुनः पूर्वोपकारिणम्। एतेन निश्चयेन दृढं स्थित्वा सर्वे प्रियतमा लाभाय प्रयत्नं कुरुत; जानकी दृष्टव्या। रामो हि जितशत्रुः सर्वैः पूज्यते, अस्माकं प्रियः च। दुर्गमाणि प्रदेशान् नद्यः पर्वतांश्च बुद्ध्या वीर्येण च विचिनुत। म्लेच्छान् पुलिन्दान् शूरसेनान् प्रस्थलान् भरतान् कुरून् मद्रकांश्च देशान् विचिनुत। काम्बोजान् यवनान् शकानां नगराणि च, ततः दारदान् हिमवन्तं च अन्वेष्टव्यम्। लोध्रपद्मकवनानि देवदारुवनानि च सर्वत्र रावणः सीतया सह अन्वेष्टव्यः। ततः सोमाश्रमं देवानां गन्धर्वाणां च सेवितं गत्वा कालाख्यं महागिरिं प्राप्स्यथ। तस्य पर्वतस्य विशालेषु शृङ्गेषु गुहासु च रामपत्नीं अनघां विचिनुत, कपीश्वराः। तं पर्वतराजं अतिक्रम्य सुवर्णशृङ्गं महागिरिं गत्वा, सुधर्शनाख्यं पर्वतं गन्तव्यम्। ततः देवसाखाख्यः पर्वतः पक्षिसंवृतः बहुवृक्षसमलङ्कृतः पक्षिवर्गैः श्लाघ्यः। तस्य पर्वतस्य वनानि जलप्रपातानि गुहाश्च सर्वत्र रावणः वैदेह्या सह अन्वेषणीयः। तं पर्वतं अतिक्रम्य शतयोजनविस्तीर्णः व्योमप्रदेशः, यत्र न पर्वतानि न नद्यः न वृक्षाः, न जीवः कश्चन दृश्यते। तं भयानकं निर्जनं शीघ्रं अतिक्रम्य श्वेतं कैलासं पर्वतं प्राप्य प्रमोदं लभध्वम्। तत्र कुबेरस्य रमणीयं विमानं श्वेतमेघसदृशं सुवर्णमण्डितं विश्वकर्मणा निर्मितं तिष्ठति। तत्र विशालं पद्मिनीं शतपत्रैः नीलोत्पलैः पूर्णां, हंसक्रौञ्चसमाकीर्णां, अप्सरसां गणैः सेवितां, सरः दृश्यते। तत्र वैश्रवणराजः सर्वलोकपूजितः धनवान् यक्षाधिपतिः गुह्यकैः सह रमते। तत्र शशिप्रभेषु पर्वतेषु गुहासु च रावणः सीतया सह सम्यक् अन्वेष्टव्यः। क्रौञ्चगिरिं प्राप्य तस्य गुहां अत्यन्तदुष्प्रवेशां सावधानं प्रवेष्टव्यम्; सा हि दुर्गमासु प्रसिद्धा। तत्र हि महर्षयः सूर्यसङ्काशाः, ये देवैः प्रार्थिताः दिव्यरूपिणः महर्षिसदृशाः निवसन्ति। अन्याश्च तस्य क्रौञ्चगिरेः गुहाः शृङ्गाणि शिखराणि कन्दराणि पादपाश्च सर्वतः विचिनुत। तत्र निर्झरः कामगिरिः, मानसं च सरः पक्षिवासितम्, यत्र न देवाः, न पिशाचाः, न दानवाः गन्तुं शक्नुवन्ति। एवं सुग्रीवस्य आज्ञया कपयः सम्यक् उपदिष्टाः, धर्मनिष्ठाः, रामकार्यार्थं सर्वत्र विचरणाय प्रस्थितवन्तः।