सर्वतः प्राचीसूर्यसङ्काशवर्णैः विराजमानानि, तानि सुवर्णमयैः पुष्पितवृक्षैः भूषितानि दृश्यन्ते। तेषां मध्ये स्थितः राजा मेरुः, स एव पर्वतराजः, यः किल पूर्वं भगवतः सूर्यस्य प्रसादेन वरं लब्धवान्। स सूर्येण एवमुक्तः—"ये त्वयि आश्रिताः स्युः, मम प्रसादात् ते दिवा च रात्रौ च सुवर्णमयाः भविष्यन्ति" इति। तत्र ये देवाः, गन्धर्वाः, दानवाश्च वसन्ति, ते सर्वे सुवर्णरश्मिभिः प्रभासम्पन्नाः भक्तिमन्तश्च भविष्यन्ति। तत्र विश्वेदेवाः, वसवः, मरुतः, दिव्याः चान्ये देवगणाः सायं संध्याकाले तं मेरुं पर्वतराजम् उपगच्छन्ति। स सूर्यः अपि शीघ्रगामी, दशसहस्रयोजनपरिमाणं मार्गं अर्धमूहूर्तेण गच्छन् तस्य पर्वतस्य शिखरं प्राप्नोति। तस्य शिखरे दिव्यं महद् वैभवसम्पन्नं प्रासादं अस्ति, यः सूर्यसङ्काशः, बहुभिः गृहैः समाकीर्णः, विश्वकर्मणा निर्मितः। तत्र विविधवृक्षैः शोभितं, नानाविहगसङ्कुलं महात्मनः वरुणस्य पाशहस्तस्य रम्यं निकेतनं विराजते। मेरोः च अस्ताचलस्य च मध्ये महत्तमः कदलीवृक्षः, दशशाखासमन्वितः, सुवर्णमयः, अद्भुतमण्डपशोभितः तिष्ठति। तेषु सर्वेषु दुर्गेषु, सरःस्वु, नद्यःषु च, रावणः सीतया सह सर्वत्र अन्वेष्टव्यः। तत्र एव धर्मज्ञः, स्वतपसा शुद्धः, ब्रह्मणा तुल्यः, मेरुसावर्णिर्नाम महर्षिः निवसति। स सूर्यसङ्काशः महर्षिः, तं प्रणिपत्य, मैथिल्याः समाचारं सविनयं पृच्छितव्यः। एतावत् एव सूर्यः, निशान्ते, तमः विनुद्य, प्राणिनां लोकसीम्नि पर्वते अस्तं गच्छति। एतावत् एव गन्तव्यम्, अतोऽन्यत्र—यत्र न सूर्यः न च सीमा—न ज्ञायते। वैदेह्याः स्थानं रावणस्य च वासं निश्चित्य, अस्ताचलमुपगम्य, मासस्य पूर्णत्वे प्रत्यागन्तव्यम्। मासातिरिक्तं यः स्थास्यति, स मम दण्डं प्राप्स्यति; सह त्वया वीर्यवान् मम श्वशुरोऽपि गमिष्यति। एतत् सर्वं यथोक्तं श्रोतव्यं, अयं महाबाहुः, बलसम्पन्नः, भवतः गुरुः, मम श्वशुरः। यूयं सर्वे च वीर्यवन्तः, विश्वसनीयाश्च सर्वथा; एनं प्रमाणीकृत्य पश्चिमदिशं पश्यत। यदि नृपतेः अनन्तवीर्यस्य भार्या लभ्यते, तर्हि कृतार्थाः स्यामः। अन्यत् किमपि कार्यं यत् अस्य सिद्धये प्रियं स्यात्, तदपि देशकालार्थानुसारं विचिन्तनीयम्। ततः सुषेणप्रमुखाः कपयः, सुग्रीवस्य यथावचनं श्रोत्वा, तम् कपिराजं प्रणम्य, वरुणरक्षितं देशं प्रति प्रस्थिताः। इत्येषा श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे किष्किन्धाकाण्डे त्रिचत्वारिंशः सर्गः। ततोऽनन्तरं सुग्रीवः पितरं सुषेणम् उपदिश्य, शतबलिनामानं वीर्यवन्तं कपिं पश्चिमदिशं प्रति प्रेषयामास। स राजा सर्वज्ञः सर्वेषां कपीनां श्रेष्ठः, तदा स्वहितं रामस्य च हितं वाक्यं अब्रवीत्। त्वद्वत् वानरशतसहस्रेण, वैवस्वतपुत्रैः सह, सर्वैः मन्त्रिभिः सह सः प्रविवेश। तत्र उत्तरेण दिशि, हिमवत्प्रस्थैः शोभितायां, रामस्य महाभागायाः भार्यायाः अन्वेषणं सर्वतः कार्यम्। यदा एष कार्यसिद्धिः, दशरथात्मजस्य प्रिया लभ्यते, तदा कृतकृत्याः स्यामः, ऋणमुक्ताश्च भविष्यामः। महात्मा राघवः अस्मासु महदनुग्रहम् अकरोत्; यदि तस्य प्रत्युपकारं कुर्याम, तदा जन्म सफलं स्यात्। यः याचकस्य कामं पूरयति, सः स्वयम् अप्राप्तोपकारः अपि, स एव जन्मना सफलः; किं पुनः पूर्वोपकारिणि प्रत्युपकारेण! एवं निश्चयं कृत्वा, युष्माभिः प्रियहितमेकम् अन्वेष्टव्यम्—जानकी दृष्टव्या। रामः, रिपुनगरविजयी, सर्वैः पूज्यते, अस्माकं च प्रियः। अतः दुर्गमेषु प्रदेशेषु, नद्यःषु, पर्वतेषु च, बुद्ध्या, धैर्येण, साधनैश्च अन्वेषणं कार्यम्। तत्र म्लेच्छानां, पुलिन्दानां, शूरसेनानां, प्रस्थलानां, भरतानां, कुरूणां, माध्रकाणां च देशान् विचिन्वीत। ततः कंबोजान्, यवनान्, शकानां पुरीः, दारदान्, हिमालयं च अन्वेषणीयम्। तत्र लोध्रपद्मकवनानि, देवदारुवनानि च, रावणः सीतया सह सर्वत्र अन्वेषणीयः। ततः सोमाश्रमं, देवगन्धर्वसेवितं, गत्वा कालाख्यं महापर्वतम् अगच्छेत। तस्य पर्वतस्य विस्तीर्णेषु शिखरेषु, गुहासु च, रामस्य निष्कलङ्कां भार्यां विचिन्वीत। तस्मात् पर्वतराजात् अतिवर्त्य, सुवर्णशिखरं महापर्वतं गत्वा, ततोऽनन्तरं सुदर्शनाख्यं पर्वतम् उपयातव्यम्। ततः देवसखाख्यः पर्वतः, पक्षिवासः, नानाविहगसमाकीर्णः, नानावृक्षैः शोभितः, तत्र गन्तव्यम्। तस्य पर्वतस्य वनान्तरेषु, जलप्रपातेषु, गुहासु च, रावणः सीतया सह सर्वत्र अन्वेषणीयः। एवं सुग्रीवस्य आज्ञां शिरसि कृत्वा, कपयः सर्वत्र विचिन्वन्तः, रामस्य कार्यसिद्धये प्रस्थिताः।