सुग्रीवः तदा सर्वान् वानरान् रूपिणः शीघ्रगामिनः आज्ञापयामास यत् सागरस्य सुवर्णशृङ्गं शतयोजनविस्तृतं शीघ्रं विचेतव्यम्। तत्र परियात्रस्य दुर्गमं सीम्नि सम्प्राप्तेभ्यः यूयं पश्यथ, वानराः, चतुर्विंशति कोट्यः शीघ्रगामिनां गन्धर्वाणां तिष्ठन्ति। ते तत्र ज्वलन्त इव अग्निसमाना रूपिणः उग्राः सर्वतः संनिपत्य वसन्ति, येषां समीपं भीमविक्रमैः अपि वानरैः न गन्तव्यम्, न च तस्मात् देशात् किञ्चित् फलम् अपि ग्रहीतव्यम्। त एव वीराः दुर्धर्षाः साहसशालिनः महाबलिनश्च, ते उग्रतेजसः तत्र फलमूलानि रक्षन्ति। तत्रैव प्रयासः कर्तव्यः, सीता च अन्वेष्टव्या; वानरधर्मानुगैः तेषां भीः न किञ्चिद् अस्ति। तत्र वज्रनाम्नः महाशैलः तिष्ठति, यो वैडूर्यसदृशः वज्रसमरूपः, विविधवृक्षलतावृतः। तत्र शतयोजनविस्तीर्णः प्रदेशः शोभते; तत्र गुहाः, वानराः, सम्यक् विचेतव्याः। सागरस्य चतुर्थभागे चक्रवान्नाम शैलः तिष्ठति, यत्र विश्वकर्मणा सहस्रारं चक्रं निर्मितम्। तत्रैव पञ्चजनराक्षसं हयग्रीवं च निहत्य परमात्मा चक्रं शङ्खं च गृहीत्वा स्थितः। तस्य रम्येषु शिखरेषु विस्तीर्णेषु च गुहासु सर्वतो रावणः सीतया सहितः अन्वेष्टव्यः। तस्मात् षट्चत्वारिंशद्योजनं परं वराहो नाम महाशैलः तिष्ठति, सुवर्णशृङ्गः, विशालः, वरुणाधिपत्ये स्थितः। तत्र प्राज्योतिषी नाम पुरी सुवर्णमयी, यत्र दुष्टात्मा नरको राक्षसः वसति। तस्य रम्येषु शिखरेषु विस्तीर्णेषु च गुहासु रावणः सीतया सहितः सर्वतो अन्वेष्टव्यः। तस्मात् प्रभूतसुवर्णान्तर्गतो महाशैलः सुवर्णमयः, असंख्येयसरित्स्रोतसा शुशुभे। तत्र गजवराहसिंहव्याघ्राः सर्वतः गर्जन्ति, स्वननन्दनाः निरन्तरं। तत्रैव शैले दिव्यः इन्द्रः देवाधिपतिः वृत्रहा देवैः अभिषिक्तः, स शैलः मेघः इति प्रसिद्धः। तस्मात् महाशैलात् महेन्द्रेण रक्षितात् षष्टिसहस्राणि सुवर्णशैलाः दृश्यन्ते। ते सर्वतः उदयारुणवर्णाः, पुष्पितैः सुवर्णवृक्षैः शोभिताः। तेषां मध्ये मेरुः राजा पर्वतानां तिष्ठति, यः प्राचीनकाले भगवतः सूर्यस्य वरं प्राप। स सूर्येण एवमुक्तः—‘ये त्वयि आश्रिताः, मम प्रसादात् दिवा रात्रं च सुवर्णमयाः भविष्यन्ति।’ ये च तत्र देवाः, गन्धर्वाः, दानवाश्च वसन्ति, ते अपि सुवर्णप्रभया युक्ताः, भक्तिपरायणाश्च भविष्यन्ति। विश्वे देवाः, वसवः, मरुतः, दिव्याः च भूतानि सायं संध्यायां पश्चिमां मेरुं श्रेष्ठं पर्वतम् उपगच्छन्ति। स एव सूर्यः तानि दशसहस्रयोजनानि शीघ्रं गत्वा अर्धमूहूर्ते तस्य शिखरं प्राप्नोति। तत्र तस्य शिखरे दिव्यं महत् प्रासादम् अस्ति, सूर्यसदृशदीप्तिमान्, विश्वकर्मणा निर्मितः, नानावृक्षैः, नानाविहगैः च शोभितः, तत्रैव महात्मनः वरुणस्य पाशहस्तस्य दिव्यं निवासस्थानम् अस्ति। मेरोः च अस्ताचलस्य च मध्ये दशशाखायुक्तः महत् तालवृक्षः तिष्ठति, यः शुद्धसुवर्णमयः, अद्भुतमण्डपश्च। तेषु सर्वेषु दुर्गेषु, सरःस्वु, नद्यःस्वपि रावणः सीतया सहितः सर्वत्र अन्वेष्टव्यः। तत्र धर्मज्ञः स्वतपसा शुद्धः, मेरुसावर्णिः नाम महर्षिः ब्रह्मसमः वसति। सायं संध्यायां मेरुसावर्णिं महर्षिं सूर्यसदृशप्रभं प्रणिपत्य मैथिल्याः समाचारं विनयेन पृच्छेयुः। एष एव सूर्यः निशान्ते तमः विनिर्जित्य प्राणिनां सीम्नि पर्वते अस्तं गच्छति। एतावत्, वानरश्रेष्ठाः, युष्माभिः गन्तुं शक्यम्; अतः परं सूर्यरहितं अनन्तं च क्षेत्रं न ज्ञायते। वैदेह्याः निवासं रावणस्य च अधिष्ठानं निश्चित्य, अस्ताचलम् आगत्य मासपर्यन्तं प्रत्यागन्तव्यम्। मासात् अधिकं स्थास्यथ चेत्, मम दण्डः भविष्यति; युष्माभिः सह वीर्यवान् मम श्वशुरः अपि गमिष्यति। एतत् सर्वं युष्माभिः श्रोतव्यम्, यः यथाज्ञप्तं आचरति; अयं महाबाहुः बलवान् मम श्वशुरः, भवतां गुरुश्च। यूयं सर्वे अपि पराक्रान्ताः, विश्वसनीयाश्च; एनं प्रमाणीकृत्य पश्चिमदिशं पश्येयुः। यदि रामपत्नी अन्वेष्टा, कार्यं साधितं भविष्यति। यदि अन्यत् किञ्चिद् कार्यसाधनाय हितं स्यात्, तदपि देशकालार्थानुसारं विचिन्त्यं भवेत्। एवं सुषेणपुरोगमाः वानराः, सुग्रीवस्य उक्तं सावधानं श्रुत्वा, तं वानरपतिं प्रणम्य, वरुणरक्षितं देशं प्रति प्रस्थिताः। इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे त्रिचत्वारिंशः सर्गः श्रोतव्यः।