सुग्रीवः वानराणां समूहं प्रति स्नेहपूर्वकं उपदेशं दत्तवान्। तत्र विशालं जलपूर्णं प्रदेशं अस्ति, यस्य शिखरं दिवं स्पृशति, सुवर्णमयं विविधवृक्षैः शोभितं च। तत् सर्वं वानरैः शीघ्रं अन्वेष्टव्यं, यः समुद्रस्य सुवर्णमयं शिलातलं शतयोजनविस्तीर्णं तत्र दृश्यते। वानराः परियात्रस्य दुर्गमसीमां प्राप्त्वा तत्र चतुर्विंशतिः कोटयः शीघ्रगन्धर्वाणां द्रक्ष्यन्ति। तत्र उग्राः रूपान्तरकाः तेजस्विनः सर्वत्र अग्निशिखावत् संनद्धाः वसन्ति। तान् वानरैः, अपि च बलवत्तरैः, न समीपगन्तव्यम्; तस्मात् प्रदेशात् फलानि अपि न गृह्णीयुः। ते वीराः दुष्प्रतिकाराः, साहसशालिनः, महान् बलसम्पन्नाः, तत्र फलमूलानि रक्षन्ति। तत्र यत्नः कर्तव्यः, सीता अन्वेष्टव्या; यः वानरधर्मं पालनं करोति तस्य तैः न किञ्चित् भयम्। तत्र वज्रमिति नाम महाशिलः तिष्ठति, मणिशिलावत् दीप्तिः, वज्राकारः, विविधवृक्षलताभिः आवृतः। तत्र शतयोजनविस्तीर्णः शोभनः देशः अस्ति; तत्र गुहाः सावधानं अन्वेष्टव्याः। समुद्रस्य चतुर्थभागे चक्रवान् नाम शिलः तिष्ठति, यत्र विश्वकर्मणा सहस्रारं चक्रं निर्मितम्। तत्र, पञ्चजनं दैत्यं हयग्रीवं च हत्वा, परमात्मा चक्रं शङ्खं च गृहीत्वा। तस्य रमणीयेषु शिखरेषु विशालासु गुहासु च सर्वदिशं रावणः सीतया सह अन्वेष्टव्यः। षष्टिचत्वारिंशद् योजनानि गत्वा वराहः नाम महाशिलः तिष्ठति, सुवर्णशिखरः, विशालः, वरुणस्य क्षेत्रे स्थितः। तत्र प्राग्ज्योतिषा नाम नगरं सुवर्णमयं, यत्र दुष्टबुद्धिः नरकः दैत्यः वसति। तस्य रमणीयेषु शिखरेषु विशालासु गुहासु च सर्वदिशं रावणः सीतया सह अन्वेष्टव्यः। तस्माद् राजशिलात्, यः सुवर्णाभ्यन्तरं दर्शयति, परं सुवर्णमयी शिलाः तिष्ठन्ति, अनन्तधाराभिः स्रवमाणाः। तत्र गजाः वराहाः सिंहाः व्याघ्राः च सर्वतः गर्जन्ति, स्वशब्दे सदा प्रमुदिताः। तत्र मेघः नाम शिलः, यत्र इन्द्रः देवेशः वृत्रहन्ता देवैः अभिषिक्तः। तस्मात् राजशिलात्, महेन्द्रेण रक्षितात्, षष्टिसहस्राणि सुवर्णमयीः शिलाः आगच्छन्ति। सर्वतः उदयातपवर्णाः, पुष्पितसुवर्णवृक्षैः शोभिताः। तेषु मध्ये मेरुः राजा शिलः तिष्ठति, यः पूर्वं सूर्यस्य अनुग्रहं प्राप्तवान्। सूर्यः मेरुं इदं उक्तवान्—“यः त्वां आश्रयति, मम प्रसादेन दिवा रात्रौ च सुवर्णमयः भविष्यति।” तत्र वसन्ति देवाः गन्धर्वाः दानवाः च, सर्वे सुवर्णदीप्त्याः भक्ताः भविष्यन्ति। विश्वेदेवाः वसवः मरुतः दिव्याः च पश्चिमसंध्यां प्राप्त्वा मेरुं सर्वोच्चं शिलं अभिगच्छन्ति। सूर्यः तानि दशसहस्रयोजनानि शीघ्रं तस्य शिखरं अर्धमूहूर्ते याति। तस्य शिखरे दिव्यं महत् प्रासादं अस्ति, सूर्यवत् दीप्तिः, गृहैः पूर्णः, विश्वकर्मणा निर्मितः। विविधवृक्षैः अलंकृतम्, नानाविहगैः कूजितम्, तत्र वरुणस्य महात्मनः पाशधारिणः शोभनं निवासं अस्ति। मेरुशिलस्य अस्तमयस्थानस्य च मध्ये दशकाण्डः महापलाशः सुवर्णमयः तिष्ठति, दिव्यवेदिकया अलंकृतः। तत्र दुर्गेषु सरःस्वेषु नदिषु च रावणः वैदेह्या सह सर्वत्र अन्वेष्टव्यः। तत्र धर्मवित्, स्वतपसा शुद्धः, मेरुसावर्यः नाम प्रसिद्धः, ब्रह्मा-सदृशः वसति। तं मेरुसावर्यिं महर्षिं सूर्यसदृशदीप्तिं शिरसा प्रणम्य मैथिलीवृत्तान्तं विनयेन पृच्छेत। यावत् तत्र, रात्रेः अन्ते, सूर्यः सर्वतमः अपाकृत्य जीवलोकसीम्नि शिलायां अस्तं गच्छति। यावत् तत्र, हे वानरश्रेष्ठाः, गन्तुं शक्यते; ततः परं, यत्र सूर्यः न अस्ति, अनन्तं, न ज्ञायते। वैदेह्याः स्थानं रावणस्य निवासं च निश्चित्य, अस्तमयशिलां प्राप्त्वा, मासे पूर्णे प्रत्यागन्तव्यम्। मासात् परं तिष्ठेयुः न; यदि तिष्ठन्ति, मम दण्डं प्राप्स्यन्ति। तैः सह मम वीर्यवान् श्वशुरः अपि गमिष्यति। एतत् सर्वं युष्माभिः श्राव्यं, यः यथोक्तं आचरति; एष बलवान् गुरुर्वः, मम महाबलः श्वशुरः। यूयम् अपि सर्वे वीर्यवन्तः विश्वसनीयाः; तम् आदर्शं कृत्वा पश्चिमदिशं पश्येयुः। यदा राजा दीप्तिमतः पत्नी प्राप्ता, तदा कृतार्थाः भविष्यामः। यदि किञ्चित् अन्यं कार्यं अस्य अर्थे प्रीतिकरं स्यात्, तदपि देशकालार्थान् विचार्य चिन्तयन्तु। एवं सुग्रीवस्य यथायोग्यं वचनं वानराः सुशेनस्य नेतृत्वे श्रुत्वा, वानरेश्वरं नमस्कृत्य, वरुणरक्षितं प्रदेशं प्रति प्रयाणं कृतवन्तः।