ततः सुग्रीवः सर्वान् हरियूथपान् समीपमागतान् समीक्ष्य, प्रीत्या सान्त्वनपूर्वकं वचनमुवाच— "यः कश्चिद् यूयमेकमासमात्रेण प्रतिनिवृत्य 'दृष्टा सीता' इति निवेदयिष्यति, स मम समं भोगैश्वर्यं प्राप्य सुखेन वत्स्यति। स मम प्राणादपि प्रियतरः भविष्यति; स यदि बहून्यपि अपराधानि कृतवान् स्यात्, मम बान्धव एव भविष्यति। यूयं सर्वे अप्रमेयबलवीर्यसम्पन्नाः, कुलीनाः, महागुणसम्पन्नाश्च; तस्मात् सर्वशक्त्या नरपतिदुहितरं वैदेहीं अन्वेष्टुम् उत्साहधनाः भवत।" एवं तान् प्रेष्य सुग्रीवः मेघसन्निभं हरिं सुṣeणं दक्षिणदिशं प्रति नियुक्तवान्। ततोऽभिगम्य कृताञ्जलिः तारा-पितरं राजानं सशुश्रूषया सम्बोधितवान्। महर्षिसुतं महाबलिनं इन्द्रसमप्रभं मरीचिं च, वीरवरयूथपतिसंवृतं, स मान्यवचनैः सम्बोधितवान्। तस्यैव मरीचेसुताः—मरीचाः, अर्चिर्माल्याः, महाबलिनश्च—गरुडसदृशविक्रमसम्पन्नाः, तान् सर्वान् स पश्चिमदिशं प्रति प्रेषितवान्। सुषेणस्य नेतृत्वे द्वौ लक्षौ श्रेष्ठहरयः प्रस्थिताः। सुषेणस्य नेतृत्वे यूयं सौवीरदेशे, सौराष्ट्रे, बाह्लीके, चन्द्रचित्रे च, तथा पुष्पिते रम्ये च देशे, पुरातनेषु महापुरुषनिविष्टेषु नगरेषु, पुंनागवनान्तरेषु, कुक्शौ, बकुल-उद्दालकवनेषु च, वैदेहीं अन्विष्यथ। तथैव पाण्डनिपीवनान्तरेषु, प्रतिलोमगमिषु शुभशीतलसलिलेषु नदिषु च, तपोवनेषु, पर्वतश्रेणिषु, शुष्कभूमिषु, शैलशिलासु चिरशीतलासु च सर्वत्र अन्विष्यथ। पश्चिमदिशं पर्वतशृङ्गैः दुर्गमां विचित्य, पश्चात् पश्चिमसमुद्रं द्रष्टुम् अर्हथ। तत्र यत्र वाराहमकरसंवृत्तं जलं दृश्यते, तत्र पाण्डनिपीवनान्तरेषु, तमालवनान्तरेषु, नारिकेलवनान्तरेषु च, सीतायाः तथा रावणनिवासस्य अनुसन्धानं कुरुत। समुद्रतीरेषु पर्वतेषु, मृगवनान्तरेषु, मुरविपत्तनं, जातपुरं, अवन्तिं, अङ्गलेपं, अनिर्दिष्टवनं, विशालानि राज्यनगरीणि च विचिनुत। सिन्धुसागरसंगमे सोमगिरिः नाम महान् पर्वतः स्थितः, यत्र शतशृङ्गाणि, महान् वृक्षसमाकीर्णश्च। तस्य रम्येषु शिखरेषु पक्षिणः सिंहाः निवसन्ति, ये मकरमत्स्यगजैः पर्णानि निर्मिमीत। तेषां सिंहानां गुहानि, शिखरस्थानि च, तत्र गर्वितगजाः मेघनिनादसदृशं गर्जन्ति। ते सर्वत्र जलसमृद्धे विशालप्रदेशे विचरन्ति; तस्य शिखरं दिवं स्पृशति, सुवर्णमयं, विविधवृक्षैः शोभितं च। एतत्सर्वं रूपान्तरसमर्थैः हरिभिः शीघ्रं अन्वेष्टव्यम्; तत्रैव समुद्रस्य सुवर्णशृङ्गं शतयोजनमायतं दृश्यते। ततः परियात्रपर्वतान्तरं दुष्प्रवेशकं प्राप्त्वा, तत्र चतुर्विंशति कोटयो वेगेन गच्छन्तः गन्धर्वाः दृश्यन्ते। तत्र तेजस्विनः विक्रान्ताः रूपान्तरसमर्थाः, अग्निसदृशप्रभाः, सर्वत्र ज्वलन्त इव दृश्यन्ते। तान् हरिभिः, अपि विक्रमदर्पितैः, न समीपगन्तव्यम्; नापि तत्र फलमपि ग्राह्यम्। ते ह्यवीर्यसंपन्नाः, दुर्धर्षाः, वीर्यवन्तश्च, ते तत्र मूलफलसंरक्षकाः। तत्रैव यत्नः कर्तव्यः, सीता च अन्वेष्या; हरीणां धर्मानुगामिनां तैः कोऽपि भीः नास्ति। तत्र वज्र इति प्रसिद्धः पर्वतः, वैदूर्यसदृशरूपः, वज्रप्रतीकृतिः, विविधवृक्षलतासमाच्छन्नः स्थितः। तत्र शतयोजनपरिमितं महद् रम्यं प्रदेशं दृश्यथ; तत्र गुहानि सूक्ष्मतया विचिनुत। समुद्रस्य चतुर्थांशे चक्रवान् नाम पर्वतः स्थितः, यत्र विश्वकर्मणा सहस्रारं चक्रं निर्मितम्। तत्र पञ्चजनराक्षसं हयग्रीवं च निहत्य, पुरुषोत्तमेन चक्रशंखौ गृहीतौ। तस्य रम्येषु शिखरेषु, विशालगुहान्तरेषु, रावणः सीतया सह सर्वत्र अन्वेष्टव्यः। षट्चत्वारिंशद्योजनानि परं गत्वा, वराह इति महापर्वतः सुवर्णशिखरः, विशालः, वरुणाधिपत्ये स्थितः दृश्यते। तत्र प्राज्योतिषा नाम स्वर्णमयी पुरी, यत्र दैत्यः नरकः निवसति। तस्य रम्येषु शिखरेषु, विशालगुहान्तरेषु, रावणः सीतया सह सर्वतोऽन्वेष्टव्यः। तस्मात् सुवर्णप्राकारात् परतः सुवर्णमयः पर्वतः स्थितः, यस्य मध्ये मध्येन सुवर्णवर्णा अन्तरालानि, तत्र बहवः निर्झराः प्रवहन्ति। तत्र गजवराहसिंहव्याघ्राः सर्वतः स्वनं कुर्वन्ति, स्वनानन्देन नित्यं प्रमुदिताः। तत्रैव मेघ इति पर्वतः, यत्र देवराजः इन्द्रः वज्रिणा, वज्रघ्नेन, देवैः अभिषिक्तः। तस्मात् महेन्द्रसंरक्षितात् पर्वतात् परतः षष्टिसहस्राणि सुवर्णमयानि पर्वतानि दृश्यन्ते। एवं सुग्रीवेन सव्यवस्थितं मार्गं, देशान्, नगराणि, पर्वतान्, वनानि च, सुषेणप्रमुखैः हरीश्वरोक्तैः, सीतान्वेषणाय विनिश्चितम्।