वानरवीराः समुद्रस्य शतयोजनपर्यन्ते दिव्यं पुष्पितकं नाम पर्वतं पश्यन्तु, यत्र सिद्धचारणाः सदा विचरन्ति। स सुमहान् पर्वतः चन्द्रसूर्यरश्मिसदृशः, समुद्रजलाभिस्संवलितः, विस्तीर्णैः शिखरैः द्यां स्पृशन्निव दीप्तिमान् दृश्यते। तत्र तस्य पर्वतस्य एकं सुवर्णशिखरं सूर्येण पूज्यते, श्वेतं रजतशिखरं चन्द्रेण पूज्यते; ये च कृतघ्नाः, क्रूराः, अविश्वासिनश्च, ते तद् द्रष्टुं न शक्नुवन्ति। तस्मिन् पर्वते शिरांसि नमत, हे वानराः, तत्र सीतायाः अन्वेषणं कुरुत। ततः परं सुदुर्गमः सौर्यवान् नाम भीमः पर्वतः स्थितः। तस्य पन्थाः चतुर्दश योजनविस्तीर्णः, तं तीर्त्वा वैद्युतः पर्वतः दृश्यते। तत्र सर्वकामफलद्रुमाः सर्वदा रमणीयाः सन्ति; तत्र उत्तमानि मूलफलानि भुञ्जध्वम्। तत्रैव मधुरं मधु पित्वा, अग्रे गच्छध्वं, वानराः; तत्र कुञ्जरः नाम पर्वतः मनोहरः चक्षुष्मतोऽपि अस्ति। तत्रैव अगस्त्यस्य वासः विश्वकर्मणा निर्मितः, दशयोजनुच्चः, एकयोजनविस्तीर्णः च। तत्र दिव्यं सुवर्णमन्दिरं नानारत्नविभूषितं दृश्यते; तत्रैव भोगवती नाम नागानां पुरी स्थिताऽस्ति। तस्या: पुरीस्य विस्तीर्णमार्गाः सर्वतोदुर्गाः, तीक्ष्णदंष्ट्रविषधरैः भीषणैः नागैः रक्ष्यन्ते। तत्रैव वासुकिः नाम नागराजः भीषणः निवसति; तस्यां भोगवत्यां नगरे अपि अन्वेषणं कर्तव्यम्। तत्रैव समीपप्रदेशेषु ये भूतगणाः संनिविष्टाः, तेषां पार्श्वे महदृषभस्य धाम स्थितं। तत्र ऋषभः नाम प्रसिद्धः पर्वतः सर्वरत्नमयः स्थितः; तत्र गोशीर्षक, पद्मक, हरिश्याम, चन्दनद्रुमाः शोभन्ते। तत्र रोहितासः नाम गन्धर्वाः तं भीषणं वनं रक्षन्ति; तत्र पञ्च गन्धर्वश्रेष्ठाः सूर्यसङ्काशाः वसन्ति। शैलूष, ग्रामणी, शिक्ष, शुक, बभ्रुः च तत्र निवसन्ति, सूर्यचन्द्राग्निसदृशवपुषः, पुण्यकर्माणः च। पृथिव्याः अन्ते ते दुर्जयाः स्वर्गातिक्रान्ताः स्थिताः; तस्मात् परं गन्तुं न शक्यते, यतोऽत्र पितृलोकः अतीव भीमः। एषा यमस्य पुरी, घोरतमतमसा छन्ना; इतः परमगमनं वा अन्वेषणं वा न शक्यं, गतिमन्तः केवलं एतावत् यावत् गन्तुं शक्नुवन्ति। एवं सर्वं दृष्ट्वा, यत् किञ्चिद् दृश्यते, तथा वैदेह्याः निवासं ज्ञात्वा, पुनरागन्तव्यम्। यो वानरः मासमात्रेण प्रतिनिवर्त्य "दृष्टा सीता" इति वदति, स मम समं सुखं धनं च भुङ्क्ते, सुखमायुष्यम् आप्नोति। स मे प्राणेभ्योऽपि प्रियतरः, स दोषानपि कृत्वा मम बान्धवः भविष्यति। यूयं सर्वे अप्रमेयबलपराक्रमाः, कुलीनाः, महागुणसम्पन्नाः; अतः सर्वशक्त्या नराधिपकन्यायाः अन्वेषणं कुरुत। इदानीं वाल्मीकिमहर्षेः पुण्ये रामायणे, किष्किन्धाकाण्डे द्विचत्वारिंशोऽध्यायः शृणुत। ततः सुग्रीवः वानरान् प्रेष्य, मेघसङ्काशं सुṣeणं नाम वानरं दक्षिणदिशायां नियोजयामास। स तारा-पितरं राजानं, स्वपितरं प्रांशुं, ससन्मानं ससमीपं गत्वा प्रणम्य सम्बोधितवान्। स मारिचं महर्षिपुत्रं, महाबलिनं, इन्द्रसङ्काशप्रभं, वीरवानरनायकैः परिवृतं, सम्बोधितवान्। बुद्धियुक्ताः पराक्रमवन्तः, गरुडसदृशप्रभाः मारिचस्य पुत्राः—मारिचाः, अर्चिर्माल्याः, महाबलिनः च—सर्वे तान् ऋषिपुत्रान् पश्चिमदिशायां प्रेषितवान्। सुṣeणस्य नेतृत्वे द्विशतसहस्राणि प्रमुखवानराणां प्रस्थितानि। सुṣeणस्य अधिनायकेन यूयं सौराष्ट्रे, बह्लिके, चन्द्रचित्रे च वैदेह्याः अन्वेषणं कुरुत। संपन्ने रम्ये देशे, पुरातने विशालपुरीषु, पुंनागवनेषु, कूक्षौ, बकुल-उद्दालकयुतवनगुल्मेषु च अन्वेषणं कुरुत। तथैव, हे वानरश्रेष्ठाः, केतकीवनानि, प्रतिलोमवाहिन्यः पुण्यशीतलसलिलाः नद्यः च अन्वेष्याः। तपस्विवनानि, गिरिगह्वराणि च, तत्र विस्तीर्णे मरुकटे शिलाः अतीव उच्चाः शीतलाः च सन्ति। एवं पर्वतमालावृतां दुर्गमां पश्चिमदिशं अन्वेष्य, पश्चिमसमुद्रं द्रष्टव्यम्। तत्र गत्वा, वानराः, तिमिमकरसमाकीर्णं जलं द्रक्ष्यथ; ततः केतकीवनानि, तमालगुल्मानि च तत्र सन्ति। वानराः तत्र विचरन्ति, नारिकेलवनानि च; तत्रैव सीतायाः, रावणस्य च वासस्थानम् अन्वेषणीयम्। समुद्रतीरे स्थितेषु पर्वतेषु वनेषु च, मुरविपत्तनपुरं, रम्यं जातपुरं च अन्वेष्यं। अवन्ति, अङ्गलेपं, चिन्हरहितं वनं, विशालानि राज्यपुराणि च प्रपश्यन्तु। सिन्धुसमुद्रयोः संगमे सोमगिरिः नाम महापर्वतः, शतशिखरः, महद्रुमयुतः च स्थितः। तस्य रम्येषु शिखरेषु पक्षिवृकाः सिंहाः वसन्ति, ते बलीन् मकरमत्स्यगजैः नीडानि निर्माति। तेषां सिंहानां नीडानि, पर्वतशिखरेषु ये च, तत्र गर्विताः तृप्ताः गजाः मेघनिनादस्वनैः गर्जन्ति। ते सर्वत्र विशालं जलसम्पन्नं देशं विचरन्ति; तस्य शिखरं दिवं स्पृशति, सुवर्णमयं, नानावृक्षविभूषितं च अस्ति। एवं सुग्रीवस्य आज्ञया वानराः दक्षिणपश्चिमदिशं प्रति प्रस्थिताः, सर्वत्र सीतायाः अन्वेषणाय।