ततः कपिवराः सुग्रीवस्य आज्ञां शिरसा स्वीकृत्य दक्षिणदिशं प्रति प्रस्थानाय सज्जीभूताः। तत्र तस्य मार्गदर्शनं श्रुत्वा, मधुराङ्गना प्रियतमं यथा आलिङ्गति, एवं सागरं प्रविशन्ति; तत्र दिव्यं सुवर्णद्वारं मुक्तामणिविभूषितं दृश्यते स्म। पाण्ड्यैः निर्मितं द्वारं तत्र संस्थितं, कपिभ्यः तत्र गन्तव्यं, सागरं प्राप्त्वा स्वकार्यं सम्यक् विचिन्तनीयम्। सागरमध्ये अगस्त्येन प्रतिष्ठितः महेन्द्रो नाम महागिरिः विविधशिखरैः शोभितः स्थितः। तत्र महान्तः सागरस्य मध्ये शुद्धसुवर्णमयी दिव्यद्वीपः, पुष्पितगिरिकुञ्जैः लता-समूहैः अलङ्कृतः। तस्य द्वीपस्य दिव्यता देवर्षियक्षाप्सरसां संनिधानेन, सिद्धचारणसंघैः, अतिशयमनोहरः जातः। इन्द्रः सहस्राक्षः सर्वेषु उत्सवेषु तत्र आगच्छति; तस्य तीरभागे शतयोजनविस्तीर्णा द्वीपः स्थितः। मानुषैः दुर्गमं, तेजसा दीप्तं तं प्रदेशं यथायथं अन्वेष्टव्यम्; तत्रैव सीता अत्यन्तयत्नेन अन्वेष्या। तत्र राक्षसाधिपः रावणः, इन्द्रसमानतेजस्वी, पापात्मा निवसति। दक्षिणसागरमध्ये अङ्गारका नाम्ना प्रसिद्धा राक्षसी वर्तते, या छायाग्रहणं कृत्वा तान् भक्षयति। एवं सर्वसंशयान् निवार्य, निश्चितभावेन, कीर्तिमन्तः राजपत्नीं अन्वेष्टव्या। ततः शतयोजनदूरं सागरमध्ये पुष्पितकः नाम्ना महागिरिः सिद्धचारणैर् उपगम्यते। स चन्दसूर्यरश्मिसदृशः, सागरजलैर् आलिङ्गितः, विशालशिखरैः आकाशमिव स्पृशति। तस्य एकं सुवर्णशिखरं सूर्येण पूज्यते, एकं रजतम् शिखरं चन्द्रेण पूज्यते; कृतघ्नाः, क्रूराः, विश्वासघातकाः तं न पश्यन्ति। तं गिरिं प्रणम्य, कपिवराः, तत्र अन्वेषणं कर्तव्यम्; तस्योपरि सूर्यवान् नाम्ना महागिरिः स्थितः। तस्य पथः चतुर्दशयोजनविस्तीर्णः, दुःसाध्यः; तस्योत्तरं विद्युत्-गिरिः स्थितः। तत्र सर्वफलद्रुमाः सर्वदा रम्याः, तत्र उत्तमानि मूलानि फलानि च उपभुञ्जीत। तत्र उत्तममधु पित्वा, कपिवराः, अग्रे गन्तव्यम्; तत्र कुञ्जरः नाम्ना गिरिः दृष्टव्यः, यः मनः-नेत्रयोः सुखदः। तत्र अगस्त्यस्य निवासः विश्वकर्मणा निर्मितः, दशयोजनुच्चः, एकयोजनविस्तीर्णः। तत्र दिव्यं सुवर्णमन्दिरं विविधरत्नैः अलङ्कृतम्; तत्र भोगवती नाम्ना नागनिवासः नगरी अपि स्थितः। तस्याः विस्तीर्णा मार्गाः सर्वतः रक्ष्यमाणाः, तीक्ष्णदंष्ट्रैः विषधरैः नागैः संरक्षिताः। तत्र भयानकः नागराजः वासुकिः निवसति; तं नगरं च अन्वेष्टव्यम्। तत्र समीपप्रदेशेषु यानि यानि प्राणीसंघानि, तस्योत्तरं महावृषभः निवासः। तत्र ऋषभः नाम्ना महागिरिः सर्वरत्नमयः स्थितः, गोशीर्षकः, पद्मकः, हरिश्यामः, चन्दनद्रुमैः शोभितः। तत्र रोहितास् नाम्ना गन्धर्वाः तं भीषणवनं रक्षन्ति; तत्र पञ्च गन्धर्वपतयः सूर्यसमानदीप्तिमन्तः निवसन्ति—शैलूषः, ग्रामणी, शिक्षः, शुकः, बभ्रुः, सूर्यचन्द्राग्निसदृशरूपैः, पुण्यकर्मणः। पृथिव्याः अन्ते त एव दुर्जयाः स्वर्गातीताः स्थिताः; तस्योत्तरं गन्तुं न शक्यते, पितृलोकः अतिदारुणः। यमपुरी तत्र, घनान्धकारवृतः; तत्र पर्यन्तः, कपिश्रेष्ठाः, अन्वेषणं कर्तुं शक्यं, ततोऽन्यत्र गतिः नास्ति। सर्वं दृष्ट्वा, यत्र यत्र सीता वर्तते, ज्ञात्वा प्रतिगन्तव्यम्। यः मासे सीतादर्शनं निवेदयति, स मम समं सुखं धनं च भोक्तुं, सुखेन जीवेत्। स मम प्राणादपि प्रियः, अपराधबहुलः अपि, मम बान्धवः भविष्यति। यूयं सर्वे अपरिमितबलपराक्रमाः, कुलीनाः, महागुणसम्पन्नाः; सर्वशक्त्या नरपतिदुहित्र्याः अन्वेषणं कुरुत। इदानीं वाल्मीकिरामायणस्य कीशकिंधाकाण्डे द्विचत्वारिंशोऽध्यायः श्रूयताम्। ततः सुग्रीवः कपीन् प्रेष्य, मेघसदृशं सुसेणं नाम कपिं दक्षिणदिशायाः अन्वेषणाय नियुक्तवान्। तदा तारा-पितरं राजानं, स्वससुरं, नम्रभावेन उपगम्य, सन्मानपूर्वकं संबोधितवान्। महर्षिपुत्रं मारिचं, इन्द्रसदृशदीप्तिं, वीरकपिसेनापतिभिः परिवृतं, तं अपि सम्बोधितवान्। मारिचस्य पुत्राः—मारिचाः, अर्चिर्माल्याः, महाबलिनः—गरुडसदृशाः, बुद्धियुक्ताः, पराक्रमवन्तः; तान् सर्वान् पश्चिमदिशायां प्रेषितवान्। सुसेणस्य नेतृत्वे द्विलक्षः प्रमुखकपिवराः प्रस्थिताः। सुसेणस्य नेतृत्वे, वैदेहीं सौराष्ट्रे, बाह्लिके, चन्द्रचित्रप्रदेशे अन्वेष्टव्यम्। सुसम्पन्नेषु रम्येषु प्रदेशेषु, विशालपुरातनपुर्यः, पुन्नागवनेषु, कुक्क्ष्यां, बकुल-उद्दालकद्रुमसमूहेषु अन्वेषणं कुर्यात्। एवं screw-pine वनानि, प्रवाहविरुद्धनद्यः, शीतलजलाः, शुभाः, तत्र अपि अन्वेषणं कर्तव्यम्। एवं कपिवराः सुग्रीवस्य निर्देशानुसारं दक्षिणपथं अन्वेष्टुं प्रस्थिताः, सर्वत्र सीतां अन्वेष्टुम् उत्साहपूर्वकं यत्नं कुर्वन्ति।