सर्वे वानराः तत्र सुग्रीवेण निर्देशिताः दक्षिणदिशं प्रति प्रस्थानाय संभृताः। तत्र अग्रगण्यः ऋषिः अगस्त्यः सूर्यसमप्रभः दृश्यते, तं महात्मानं अनुगृह्य, वानराः तस्य अनुमतिं प्राप्त्वा तम्रपर्णीं नदीं महतीं, ग्राहैः आवासितां, द्वीपैः गुह्यां, चन्दनवनैः शोभितां च, अतिक्रान्तुम् आरभन्ते। सा नदी प्रियतमं आलिङ्गन्ती युवतिवत्, समुद्रं प्रविशति। तत्र दिव्यं सुवर्णद्वारं मुक्तामणिभिः भूषितं दृश्यते, पाण्ड्यैः निर्मितं द्वारं वानराः प्राप्तुं यत्नं कुर्वन्ति। समुद्रं समासाद्य, स्वकार्यं विचिन्त्य, तत्र अगस्त्येन प्रतिष्ठितं महेन्द्रं पर्वतं बहुप्रकारैः शिखरैः शोभितं दृष्टुम् शक्यते। महासमुद्रे सुवर्णमयं दिव्यं द्वीपं स्फुरति, विविधपुष्पितपर्वतलताभिः शोभितं। तत्र देवाः, ऋषयः, यक्षाः, अप्सराः, सिद्धचारणसमूहैः सुसंलक्षितं रमणीयं द्वीपं अस्ति। इन्द्रः सहस्राक्षः तत्र सर्वेषु उत्सवेषु आगच्छति। तस्य द्वीपस्य पार्श्वे शतयोजनविस्तीर्णं द्वीपं अस्ति, यत्र मानवैः दुर्गमं, दीप्तिमता, तत्र सीतां परमयत्नेन अन्वेष्टव्यम्। तत्र रावणः, पापात्मा, राक्षसाधिपः, इन्द्रसमानप्रभः, निवसति। दक्षिणसमुद्रे अङ्गारका नाम्ना राक्षसी छायाग्राहिणी तत्र वसति। सर्वे संशयाः सम्यक् समाधानं कृत्वा, निःसन्देहं, नृपश्रेष्ठस्य पत्नीं अन्वेष्टव्यम्। ततः शतयोजनदूरं समुद्रे पुष्पितकः पर्वतः सिद्धचारणसेवितः शोभते। स चन्द्रसूर्यरश्मिसदृशः, समुद्रजलैः आलिङ्गितः, विशालैः शिखरैः आकाशम् इव स्पृशति। तस्य सुवर्णशिखरं सूर्येण पूजितम्, रजतमयं शिखरं चन्द्रेण पूजितम्; कृतघ्नाः, क्रूराः, विश्वासहीनाः तं न पश्यन्ति। तस्मिन् पर्वते शिरः प्रणम्य, वानराः अन्वेषणं कुर्वन्ति; तस्मात् परे सूर्यवान् नाम्ना भीमः पर्वतः अस्ति। चतुर्दशयोजनदूरं दुर्गमार्गं तस्य, ततः परे विद्युत् पर्वतः अस्ति। तत्र सर्वकामफलद्रुमाः सर्वदा रम्याः; तत्र उत्तममूलफलानि भुञ्जीत, उत्तमं मधु पिबन्तः वानराः अग्रे गच्छन्ति। तत्र कुञ्जरः पर्वतः मनःशोभनः दृष्ट्वा, तत्र अगस्त्यस्य निवासः विश्वकर्मणा निर्मितः, दशयोजनुच्चः, योजनेन विस्तीर्णः। तत्र दिव्यं सुवर्णमयं मन्दिरं विविधरत्नैः भूषितम्, तत्र भोगवती नाम नागनगरी अस्ति। तस्यां नगर्यां विस्तीर्णमार्गाः सर्वतो भीषणाः, तीक्ष्णदंष्ट्रविषधरैः नागैः रक्षिताः। तत्र वासुकिः नागराजः वसति, तस्य नगरं अन्वेष्टव्यम्। तत्र समीपवर्ती प्रदेशेषु यः कश्चन जीवः, तस्मात् परे वृषभस्य महाश्रमः अस्ति। तत्र ऋषभः पर्वतः सर्वरत्नमयः, गोशीर्षकः, पद्मकः, हरिश्यामः, चन्दनद्रुमैः शोभितः। तत्र रोहितास् नाम गन्धर्वाः भीषणवनं रक्षन्ति; तत्र पञ्च गन्धर्वनायकाः सूर्यसमानप्रभाः वसन्ति—शैलूषः, ग्रामणी, शिक्षः, शुकः, बभ्रुः—ते सूर्यचन्द्राग्निसदृशरूपाः, पुण्यकर्मणः। भूमेः अन्ते, ते दुर्जेयाः, स्वर्गात् अतिक्रान्ताः, तत्र स्थिताः; तस्मात् परं न गन्तव्यम्, पितृलोकः अतीव भीषणः। यमस्य नगरी तत्र, घनतमः आच्छन्ना; केवलं एतावत् वानरवीराः अन्वेष्टुं शक्यन्ते, तस्मात् परं गतिः नास्ति। एवं सर्वं दृष्ट्वा, यद् यद् दृश्यते, वैदेह्याः स्थितिं ज्ञात्वा, वानराः प्रत्यागन्तव्यम्। यः वानरः मासे पुनः आगत्य, "सीता दृष्टा" इति वदति, स मम सुखधनसम्पदः भागी भविष्यति, सुखेन जीवेत्। स मम प्राणात् अपि प्रियः, बहु दोषं कृतवान् अपि, स मम बान्धवः भविष्यति। सर्वे वानराः अनन्तवीर्यबलसम्पन्नाः, कुलीनाः, गुणयुक्ताः; सर्वशक्त्या पुरुषराजकन्यायाः अन्वेषणे यत्नं कुर्वन्तु। किष्किन्धाकाण्डे वाल्मीकिरामायणस्य द्विचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। ततः सुग्रीवः वानरान् दक्षिणदिशं प्रेष्य, मेघसदृशं सुसेणं वानरं तत्र नियुक्तवान्। सुसेणः तारा-पितरं नृपं, स्वससुरं, ससम्मानं समुपगम्य, मारिचं महर्षिपुत्रं, इन्द्रसमानप्रभं, वानरवीरैः परिवृतं, सन्मार्गे नियुक्तवान्। गरुडसदृशबुद्धिवीर्ययुक्ताः मारिचस्य पुत्राः—मारिचाः, अर्चिर्माल्याः, महाबलाः—सर्वे पश्चिमदिशं प्रेषिताः। सुसेणस्य नेतृत्वे द्विसहस्रदशवर्षाणि वानराः पश्चिमदिशं प्रस्थिताः। सुसेणस्य नेतृत्वे, सौराज्ये, बाह्लिके, चन्द्रचित्रे प्रदेशे वैदेह्याः अन्वेषणं कर्तव्यम्। एवं सुग्रीवस्य निर्देशानुसारं वानराः विविधदिशेषु, विविधप्रदेशेषु, सीतायाः अन्वेषणे सम्यक् प्रस्थानम् अकरोत्।