हनूमता आदिष्टः सत्त्ववानङ्गदः तेषां कपिवीराणां प्रमुखः नियुक्तः, दक्षिणदिशं प्रति सर्वान् प्रेषयामास। तत्र दक्षिणदिशि ये केचन दुर्गमदेशाः सन्ति, तान् सर्वान् कपिप्रवराणां कृते स कपिराजः नामानि न्यग्रहीत्। सहस्रशिखरसम्पन्नः विविधद्रुमलतायुतो विन्ध्यः, रम्या च नर्मदा नदी, येन महाभुजङ्गाः सेव्यमानाः, तदनन्तरं शोभना गोदावरी, महानदी कृष्णवेणी, प्रख्यातः वरदा, अपि च महाभुजङ्गैः सेव्यमानाः, तथा मेखलाः, उत्कलाः, दशार्णनगर्यः च, एतानि सर्वाणि द्रष्टव्यानीति न्यगदत्। तदनन्तरं आब्रवन्ति, अवन्ति, विदर्भान्, ऋष्टिकान्, मनोहरान् महिषकान् च निरीक्ष्य, वङ्गान्, कलिङ्गान्, कौशिकांश्च सर्वतः अन्वेष्टव्यान् इति उक्त्वा, पर्वतसरित्कन्दरायुतं दण्डकारण्यं विचेतव्यम् इति निर्दिष्टम्। अपि च गोदावरीं सर्वतो निरीक्ष्य, आन्ध्रान्, पुण्ड्रान्, चोलान्, पाण्ड्यान्, केरलान् च द्रष्टव्याः। तत्र आयोमुखं पर्वतं, रत्नैः भूषितं, नानाशिखरवनसम्पन्नं, विविधपुष्पविभूषितं च गन्तव्यम्। तत्र सुगन्धिसन्दलवनयुक्तं महत् पर्वतं विचेतव्यम्, ततः शुद्धसलिलां दिव्यां नदीं द्रष्टव्यम्। तत्र कावेरीं द्रक्ष्यथ, यत्र अप्सरसां गणाः क्रीडन्ति, मालयपर्वतस्य शिरसि, यः महातेजाः। तत्र सूर्यसमप्रभं मुनिप्रवरेणागस्त्यं द्रक्ष्यथ; तेन महात्मना अनुगृहीतानां, तत्रातिक्रम्य ताम्रपर्णीं महतीं नदीं, गजैः सेव्यमानां, द्वीपगुहायुतां, चन्दनवनैः भूषितां च, तरिष्यथ। सा नदी सुन्दरी युवतिवद् प्रियं प्रियतमं परिष्वज्य सागरं प्रविशति; ततः दिव्यं हेमद्वारं मुक्तामणिविभूषितं द्रक्ष्यथ। पाण्ड्यद्वारयुक्तं तत् प्राप्त्वा, सागरतटमुपेत्य, स्वकार्यं सम्यक् विचिन्तयेत। तत्र सागरमध्यस्थं, अगस्त्येण प्रतिष्ठापितं, महेन्द्रं पर्वतश्रेष्ठं, नानाशिखरसम्पन्नं द्रक्ष्यथ। तत्र महासागरे सुवर्णमयं रम्यद्वीपं, विविधपुष्पितपर्वतलतायुतं द्रक्ष्यथ। स देवगन्धर्वयक्षाप्सरसां सन्निधिना द्योतमानः, सिद्धचारणसमूहैः विभूषितः, परममनोहरः दृश्यते। तत्र सहस्राक्ष इन्द्रः प्रति उत्सवम् आगत्य तं द्वीपं पश्यति; तस्य पार्श्वे शतयोजनविस्तीर्णः द्वीपः अस्ति। स मानवैः दुरापः, तेजसा दीप्तमानः, तत्र विशेषेण सीता परिश्रान्त्या अन्वेष्टव्या। स एव रावणस्य, पापकर्मणः, राक्षसाधिपतेः, इन्द्रतेजसः सदृशस्य, निवासः। तत्र सागरमध्यस्थे राक्षसी अङ्गारका नाम, छायाहारी, तिष्ठति। एवम् सर्वसंशयान् समाधान्य, निश्शङ्काः भूत्वा, तत्र कीर्तिमतः नृपतेः भार्यां अन्वेष्टव्या। ततः परं शतयोजनमन्तरे सागरे, पुष्पितकः इति ख्यातः पर्वतः स्थितः, यं सिद्धचारणाः सेवन्ते। स सोमसूर्यरश्मिसदृशः, सागरसलिलैः सम्परिष्वक्तः, विशालशिखरैः आकाशमिव स्पृशन् दीप्तमानः। तस्य एकः सुवर्णशिखरः सूर्येण पूज्यते, एकः श्वेतः रजतमयः शिखरः चन्द्रेण पूज्यते; ये कृतघ्नाः, क्रूराः, अश्रद्दधानाः च, तं न पश्यन्ति। तस्मिन् पर्वते शिरसा प्रणम्य, हे वानराः, तत्र विचेतव्यम्; ततः परं सौर्यवान् इति ख्यातः कठिनमार्गः पर्वतः, चतुर्दश योजनव्याप्तः, तत्र अस्ति। ततः परं वैद्युतः पर्वतः, यत्र सर्वकामफलद्रुमाः, सदा रम्याः; तत्र उत्तमानि मूलफलानि भोक्तव्यानि। तत्र उत्तममधु पित्वा, अग्रे गन्तव्यम्, तत्र कुञ्जरः पर्वतः, नेत्रमनःप्रसादकः, दृश्यते। तत्र अगस्त्यस्य निवासः, विश्वकर्मणा निर्मितः, दशयोजनं उन्नतः, योजनमायतः, स्थितः। तत्र दिव्यं सुवर्णमन्दिरं, नानारत्नविभूषितं, अस्ति; तत्र भोगवती नाम नागपुरी अपि स्थिताः। तस्याः विस्तीर्णा राजमार्गाः, सर्वतः सुदृढरक्षा, तीक्ष्णदंष्ट्रविषधरमहाभुजङ्गैः रक्षिता। तत्र भयंकरः नागराजः वासुकिः वसति; तां भोगवतीं च विचेतव्या। तत्र चासन्नप्रदेशेषु ये केचन सन्निहिताः, तेषां परे महता वृषभस्थानं अस्ति। तत्र ऋषभः पर्वतः, सर्वरत्नमयः, गोशीर्षक, पद्मक, हरिश्याम, चन्दनद्रुमैः संयुतः, स्थितः। तत्र रोहिताः नाम गन्धर्वाः तं भीषणवनं रक्षन्ति; तत्र पञ्च गन्धर्वमुख्याः, सूर्यसमप्रभाः, वसन्ति। शैलूषः, ग्रामणिः, शिक्षः, शुकः, बभ्रुः इति, सूर्यचन्द्राग्निरूपधारिणः, पुण्यकर्माणः, तत्र निवसन्ति। पृथिव्याः अन्ते, ते अजित्याः, स्वर्गात् अपि परं स्थिताः; ततः परं न गन्तव्यम्, पितृलोकः अतीव भीषणः। एषा यमपुरी, घनतमसाच्छन्ना; इतः परं, हे कपिवीरश्रेष्ठाः, न अन्वेष्टुं शक्यम्, न गन्तुं; गतिशीलानां तत्र मार्गः नास्ति। एतत् सर्वं यथादृष्टं निरीक्ष्य, वैदेह्याः स्थानं ज्ञात्वा, शीघ्रं प्रतिवर्तितव्यम्।