सुग्रीवः वानरवीरान् समुपगम्य स्नेहपूर्वकं भाषते स्म – “मासात् अधिकं स्थातुं न युक्तम्; यदि तत्रावस्थिताः स्युः, मम कोपं प्राप्स्यथ। कार्यं सम्पाद्य मैथिलीं च प्राप्त्वा शीघ्रं प्रत्यागच्छत। युष्माभिः महेन्द्रगिरिसंयुक्तं प्रदेशं वनैः शोभितं विचित्य, रघुकुलप्रियां सीतां प्राप्त्वा हर्षेण प्रत्यागमनं कार्यम्।” एतदनन्तरं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे किष्किन्धाकाण्डे एकचत्वारिंशः सर्गः प्रवर्तते स्म। ततः सुग्रीवः महतीं वानरसेनां दक्षिणदिशायां प्रेषयामास। अग्निपुत्रं नीलं, वानरश्रेष्ठं हनुमन्तं, पितामहपुत्रं जाम्बवन्तं च प्रेषितवान्। सुहोत्रः शररी शरगुल्मः गजः गवाक्षः गवयः सुशेनः वृशभः च तत्र गच्छन्ति स्म। मैन्दः द्विविदः सुशेनः गन्धमादनः उल्कामुखः अनङ्गः हुताशनपुत्रौ च तत्र सन्नद्धाः। सुग्रीवः वीर्यवेगसम्पन्नान् अंगदप्रधानान् वानरान् यथायोग्यं निर्देशयामास। तत्र अंगदं महाबलिनं सर्वेषां वानरवीराणां प्रमुखं नियुक्त्वा दक्षिणदिशं गन्तुं आज्ञापयत्। दक्षिणदिशायां यानि कठिनानि प्रदेशानि तानि सर्वाणि वानरमुख्येभ्यः नामान्युक्त्वा दर्शयामास। सहस्रशिखरयुक्तं विंध्यं, विविधवृक्षलतायुतं, नागमहाकुलैः सेवितां रम्यां नर्मदां नदीं, ततः शोभनां गोदावरीं, महतीं कृष्णवेणीं, प्रसिद्धां वरदां, मेखलां उत्कलां दशार्णां च नगराणि, अब्रवन्तीं अवन्तीं, विदर्भान् ऋष्टिकान् मनोहवान् महिषकान् च दर्शयितुं आज्ञापयत्। वङ्गाः कलिङ्गाः कौशिकाः च सर्वतः अन्वेषणीयाः; दण्डकवनं पर्वतसरित्कन्दरैः सहितं विचेतव्यम्। गोदावरीं नदीं सर्वतः निरीक्ष्य, आन्ध्राः पुण्ड्राः चोलाः पाण्ड्याः केरलाः च तत्र अन्वेषणीयाः। अयॊमुखं पर्वतं रत्नैः शोभितं, विविधशिखरवनैः पुष्पितं गन्तव्यम्। तत्र सुगन्धितचन्दनवनयुक्तं महापर्वतं अन्वेष्य, दिव्यं शान्तजलयुक्तं नदीं निरीक्ष्य। तत्र कावेरीं नदीं दृष्ट्वा, यत्र अप्सरःगणाः क्रीडन्ति, मलयपर्वतस्य अग्रभागे गन्तव्यम्। तत्र तपस्वी सूर्यसमानप्रभः अगस्त्यः मुनिश्रेष्ठः दृष्टव्यः; तेन महात्मना अनुमतिः प्राप्त्वा, तम्रपर्णीं नदीं, ग्राहैः सेवितां, द्वीपैः लुप्तां चन्दनवनैः शोभितां, अतीत्य गन्तव्यम्। सा नदी प्रियं प्रियतमं आलिङ्गन्तीव सागरं प्रविशति। तत्र दिव्यं सुवर्णद्वारं मुक्तामणिसंयुतं द्रष्टव्यम्। पाण्ड्यैः निर्मितं द्वारं प्राप्त्वा, वानराः समुद्रं आगत्य, कार्यसिद्धिं विचिन्तयन्तु। समुद्रमध्ये अगस्त्यस्थापितः महेन्द्रः पर्वतश्रेष्ठः, विविधशिखरयुक्तः तत्र शोभते। तत्र सुवर्णमयी रम्या द्वीपः सागरमध्ये स्थितः, विविधपुष्पितपर्वतलतायुक्तः। तत्र देवर्षियक्षाप्सरसां सन्निधिः, सिद्धचारणसमूहैः शोभितः, परममनोहरः। तं द्वीपं इन्द्रः सहस्राक्षः सर्वोत्सवे समागच्छति। तस्य पार्श्वे शतयोजनविस्तीर्णः द्वीपः अस्ति। मानुषैः दुर्गमः, तेजस्वी, सः प्रदेशः यथायत्नं अन्वेषणीयः; तत्र सर्वतः सीता अत्यन्तेन प्रयत्नेन अन्वेष्या। सः रावणस्य, दुष्टस्य राक्षसाधिपतेः, इन्द्रसमानतेजसः वासस्थानम्। दक्षिणसागरे अंगारका नाम्ना राक्षसी प्रसिद्धा, या छायां गृह्य भक्षयति। एवं संशयसमाप्त्याः, निश्चित्य, नरेन्द्रपत्नीं विचिन्वन्तु। तस्यातः परं शतयोजनदूरं सागरे पुष्पितकः नाम पर्वतः सिद्धचारणसेवितः शोभते। सः पर्वतः चन्द्रसूर्यरश्मिसदृशः, समुद्रजलैरालिङ्गितः, विशालशिखरैः आकाशं स्पृशति। तस्य सुवर्णशिखरं सूर्येण पूज्यते, श्वेतरजतमयं शिखरं चन्द्रेण पूज्यते; अकृतज्ञाः, क्रूराः, विश्वासहीनाः तं न पश्यन्ति। वृश्चिकाः वानराः तं पर्वतं प्रणम्य, तत्र अन्वेषणं कुर्युः; तस्यातः परं सौर्यवान् नाम दुर्गमः पर्वतः अस्ति। तस्य मार्गः चतुर्दशयोजनविस्तीर्णः, तस्मात् परं विद्युत् पर्वतः अस्ति। तत्र सर्वकामफलद्रुमाः, सर्वदा रम्याः; तत्र श्रेष्ठमूलफलानि भुञ्जीत। उत्तमं मधु पित्वा, तत्रातः परं गन्तव्यम्; तत्र कुञ्जरः पर्वतः मनःकान्तः अस्ति। तत्र अगस्त्यस्य निवासः, विश्वकर्मणा निर्मितः, दशयोजनः उच्चः, एकयोजनः विस्तीर्णः। तत्र दिव्यं सुवर्णमन्दिरं रत्नैः शोभितं, भोगवती नाम नागनगरं च अस्ति। तस्य नगरस्य विशालमार्गाः दुर्गाः, सर्वतः तीक्ष्णदंष्ट्रविषधरैः उग्रैः नागैः रक्षिताः। एवं सुग्रीवस्य आदेशानुसारं वानरवीराः दक्षिणदिशं प्रस्थिताः, सीतायाः अन्वेषणाय सर्वान् प्रदेशान् विचिन्वन्ति स्म।