तत्र वैखानसाः ऋषयः वालखिल्याः सूर्यवर्णाः तपस्विनः दीप्तिमन्तः दृश्यन्ते, सूर्यस्य प्रभया शोभमानाः। एषा सुदर्शनद्वीपः भवतः पुरतः प्रकाशते, तत्र सर्वभूतानां तेजः दृष्टिः च विद्यमानम्। तस्य पर्वतस्य शिखरेषु गुहासु वनान्तरेषु च, यूयं रावणं सह वैदेह्याः सम्यक् सर्वत्र अन्वेष्टव्या। पूर्वस्यां संध्यायां रक्तवर्णः प्रकाशते, सुवर्णपर्वतस्य महतः सूर्यस्य च तेजसा दीप्तः। एषा भूमेः जगतः च पूर्वद्वारम्, सूर्यस्य उदयस्थानम्, पूर्वदिशः नाम। तस्य पर्वतस्य शिखरेषु, जलप्रपातेषु गुहासु च, रावणं सह वैदेह्याः सम्यक् सर्वत्र अन्वेष्टव्या। तस्यातः परं दुर्गमं देशं अस्ति, देवैः परिवृतः पूर्वदिक्, यत्र न चन्द्रः न सूर्यः, अदृष्टं तमसि आवृतम्। सर्वेषु तेषु पर्वतेषु गुहासु नदीषु च, ये च मया न उल्लिखिताः स्थलानि, तत्र जानकीम् अन्वेष्टव्या। हे कपिश्रेष्ठ, केवलं इदं पर्यन्तं गन्तुं शक्यं; तस्यातः परं सूर्यरहितम् अनन्तम् प्रदेशम्, यत्र किमपि न ज्ञायते। वैदेह्याः रावणनिवासस्य च प्राप्त्वा, मासपर्यन्तम् सूर्यस्य पर्वतम् आगत्य, प्रत्यागन्तव्या। मासात् अधिकं न स्थातव्यम्; यदि तिष्ठसि, मम कोपं प्राप्स्यसि। कार्यसिद्धिं मैथिलीं च प्राप्त्वा, प्रत्यागन्तव्या। महेन्द्रपर्वतवनयुक्तं प्रदेशम् अन्वेष्य, रघुवंशप्रियां सीतां प्राप्त्वा, हर्षेण प्रत्यागन्तव्या। शृणु अधुना एकचत्वारिंशत्तमं सर्गम्। श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे किष्किन्धाकाण्डे एकचत्वारिंशत्तमः सर्गः इति। ततः सुग्रीवः कपिसेनां महतीं दक्षिणदिशं प्रेषितवान्, विशिष्टान् कपिं दक्षिणदिशि प्रस्थापितवान्। नीलं अग्निसुतं, हनुमन्तं कपिं, जाम्बवन्तं महाबलम् प्रजापतेः पुत्रं च प्रेषितवान्। सुहोत्रः शररीः शरगुल्मः गजः गवाक्षः गवयः सुशेनः वृशभः च, मैन्दः द्विविदः च, सुशेनः गंधमदनः उल्कामुखः अनंगः हुताशनपुत्रौ च, वीरः कपिपतिः शास्त्रज्ञः, तेजस्विनः वेगवन्तः अंगदप्रमुखान् शूरान् उपदिश्य, अंगदं महाबलिनं कपिवीराणां प्रमुखं नियुक्त्य दक्षिणदिशं प्रेषितवान्। तस्य दिशि यानि दुर्गाणि स्थलानि, तानि सर्वाणि कपिप्रधानान् नामानि उक्तवान्। विन्ध्यः सहस्रशिखरः, विविधवृक्षलतायुतः, रम्या नर्मदा नदी महाशर्पसंकुला च, ततः रम्या गोदावरी, महती कृष्णवेणी, कीर्तिमती वरदा, महाशर्पसमाकीर्णा, मेखला उत्कला दशार्णा नगराणि च। आब्रवन्तिः अवन्तिः सर्वाणि द्रष्टव्यानि; विदर्भाः ऋष्टिकाः रम्याः महिषकाः च। वंगाः कलिंगाः कौसिकाः सर्वतः; दंडकवनं पर्वतानदीगुहासहितम् अन्वेष्टव्यम्। गोदावरी नदीं अपि सर्वां द्रष्टव्या; आन्ध्राः पुण्ड्राः चोलाः पाण्ड्याः केरलाः च। अयमुखं पर्वतं रत्नमण्डितम् विविधशिखरवनयुक्तं विविधपुष्पसंपन्नम् गन्तव्यम्। तत्र चन्दनवनयुक्तं महापर्वतं अन्वेष्टव्यम्; ततः दिव्यं शान्तजलयुक्तं नदीं द्रष्टव्या। तत्र कावेरी नदीं द्रक्ष्यथ, यत्र अप्सरसः क्रीडन्ति; मलयपर्वतस्य अग्रे, महातेजस्विनम्। तत्र अगस्त्यः ऋषिसर्वश्रेष्ठः सूर्यवर्णः दृष्टः; तेन महात्मना अनुमत्य प्राप्त्य। तत्र ताम्रपर्णी नदीं महतीं ग्राहसंकुलां, द्वीपच्छन्नां चन्दनवनयुक्तां च तरिष्यथ। सा रम्या युवतिः प्रियं आलिङ्ग्य इव समुद्रं प्रविशति; ततः दिव्यं सुवर्णद्वारं मुक्तामणिसंयुतं द्रक्ष्यथ। पाण्ड्यद्वारयुक्तं तं प्राप्त्वा, समुद्रं आगत्य, कार्यं विचारयित्वा। तत्र समुद्रमध्ये अगस्त्येन प्रतिष्ठितः महेन्द्रः पर्वतः विविधशिखरः शोभते। तत्र सुवर्णमयी रम्या द्वीपः गम्भीरसमुद्रे, विविधपुष्पपर्वतलतायुतः। सा देवर्षियक्षअप्सरसां सन्निधिना दीप्तिमती, सिद्धचारणसमूहैः रम्या। इन्द्रः सहस्राक्षः तत्र सर्वेषु उत्सवेषु आगच्छति; तस्य पार्श्वे शतयोजनविस्तीर्णा द्वीपः अस्ति। मनुष्यैः दुर्गमं तेजोमयम्, तत्र सर्वत्र अन्वेष्टव्यम्; तत्र विशेषतः सीता अत्यन्तेन प्रयत्नेन अन्वेष्टव्या। तत्र रावणः पापात्मा राक्षसाधिपः, इन्द्रतेजसमानः, निवसति। दक्षिणसमुद्रे अङ्गारका नाम्ना राक्षसी वसति, या छायां गृह्य भक्षयति। एवं सर्वसन्देहाः समाधान्य, निश्चित्य, कीर्तिमतः नृपतेः पत्नीं अन्वेष्टव्या।