ततः वानरवीराः रक्ताम्बुधारं भीषणं लोहितसागरं यायुः। तत्र ते महद्भयं कूटशाल्मलीनामा महावृक्षं दृष्टवन्तः, यः पर्वतसमुच्छ्रायः आसीत्। तस्य शाल्मलीवृक्षस्य समीपे मन्देहाख्याः भीमरूपाः राक्षसाः पर्वतशिखरेषु विविधानि विकृतस्वरूपाणि आसक्ताः दृश्यन्ते स्म। प्रतिदिनं सूर्यस्योदयकाले ते राक्षसाः सूर्यतेजसा दग्धाः सलिलं पतन्ति, पुनः पुनः शिखरेषु लम्बन्ते च। ब्रह्मतेजसा प्रतिदिनं ते नाशं यान्ति। ततः वानराः क्षीरोदाख्यं शुभ्रमेघसदृशं सागरं द्रक्ष्यन्ति। तं सागरं गत्वा, मुक्ताफलमालाविलसद्भिः तरङ्गैः भूषितं महान्तं क्षीरोदसागरं दृष्ट्वा, तस्य मध्ये महाश्वेतः ऋषभाख्यो गिरिः तिष्ठति। सः गिरिः दिव्यसुगन्धिपुष्पैः आच्छादितपर्वतः, तत्र दिव्यकान्तियुक्तैः सुवर्णकेशरैः पद्मैः पूर्णं सरः अस्ति। तत् सरः ‘सुदर्शन’ इति प्रसिद्धं, राजहंससंघैः आकीर्णं, यत्र देवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, किन्नराः, अप्सरसां गणाः च संहृष्टाः समागच्छन्ति। ते सर्वे तस्य पद्मसरसः सौन्दर्यकाङ्क्षिणः सन्तः, प्रमुदिताः तत्र आगच्छन्ति। क्षीरोदसागरं तीर्त्वा, हे वानराः, जालोदाख्यं शीघ्रं भीषणं सर्वभूतभीषणं सागरं द्रक्ष्यथ। तत्र महदग्नितेजः अश्वमुखरूपेण जातम्। तस्य ज्वलनस्य प्रचण्डवेगः चलाचलसहितं सर्वं जगत् मुखेन आकर्षति। तत्र सागरवासिनां चान्येषां च प्राणिनां विवशरूपेण वडवामुखदर्शनसमये हाहाकारः श्रूयते। तस्य मधुरसागरस्य उत्तरतीरे, त्रयोदशयोजनदूरे, जाटरूपशिलाख्यो महापर्वतः सुवर्णप्रभया दीप्तिमान् तिष्ठति। तत्र, हे वानराः, चन्द्रसदृशः पिङ्गलविसाललोचनः नागराजः तं पर्वतं शयानः दृश्यते। तस्य पर्वतस्य शिखरे, सर्वैर्देवैः पूजितः, दिव्यः अनन्तः सहस्रशीर्षा नीलाम्बरधारी विराजते। तस्य महात्मनः पर्वतस्य शिखरे त्रिशिरसः सुवर्णध्वजः पीठे स्थापितः दीप्तिमान् तिष्ठति। तस्य पूर्वदिशि, देवेश्वरैः निर्मितं दिव्यं वेदिकायुक्तं तत्त्वं अस्ति। तस्य परतः, उज्ज्वलः सुवर्णमयोदयगिरिः विराजते। तस्य शिखरं शतयोजनविस्तीर्णं दिवं स्पृशति, दिव्यं सुवर्णमयं तेजस्वि शिखरं तत्र दीप्तिमान्। सः गिरिः पुष्पितैः सालतालतामालकर्णिकारैः दिव्यसुवर्णमयैः वृक्षैः सूर्यसदृशैः शोभितः। तत्र सौमनसाख्यः शिखरः दशयोजनुच्छ्रायः, एकयोजनविस्तीर्णः, निष्कलुषसुवर्णमयः तिष्ठति। तत्रैव प्राचीनकाले विष्णुः त्रिविक्रमवपुषा प्रथमं पदं न्यस्य, द्वितीयं पदं मेरुशिखरे स्थापयामास। जम्बूद्वीपं दक्षिणतः परिक्रम्य, सूर्यः तस्मिन् महति शिखरे विशेषतः दृश्यते। तत्र वैखानसाः वालखिल्याख्याः मुनयः सूर्यसङ्काशदीप्तिमन्तः तपस्विनः शोभन्ते। एषा सुदर्शनद्वीपा भवतः पुरतः दीप्तिमती, यत्र सर्वप्राणिनां तेजः च दृष्टिः च दृश्यते। तस्य पर्वतस्य शृङ्गेषु, गुहासु, वनान्तरेषु च, रावणं सहितां वैदेहीं सम्यक् सर्वत्र अन्विष्यत। पूर्वसन्ध्या तत्र रक्तवर्णा, सुवर्णगिरिप्रभया महातेजसा च सूर्येण दीप्तिमती दृश्यते। एषा भूमेः च लोकस्य च पूर्वदिक् द्वारम्, सूर्यस्य च उदयस्थानम्, पूर्वदिशः इति ख्यातम्। तस्य पर्वतस्य शृङ्गेषु, निर्झरेषु, गुहासु च, रावणं सहितां वैदेहीं सम्यगन्विष्यत। ततः परं दुर्गमं प्रदेशं, देवैः परिवृतां पूर्वदिग्भागं, यत्र न चन्द्रः न सूर्यः, न दृश्यते, तमसा आवृतं, अस्ति। सर्वेषु तेषु पर्वतेषु, गुहासु, नद्यः च, ये च मया न कीर्तिताः स्थलानि, तत्र जानकीमपि अन्विष्यत। हे वानरश्रेष्ठाः, केवलं एतावत् एव गन्तुं शक्यते; तस्य परं सूर्यरहितं अनन्तं क्षेत्रं, यस्य न किंचित् ज्ञायते। वैदेहीं रावणनिलयं च दृष्ट्वा, मासपूर्णे काले, उदयाचलमुपगम्य, प्रत्यागन्तव्यम्। मासात् अधिकं न वसत; यदि तिष्ठथ, मम कोपं प्राप्स्यथ। कार्यसिद्धिं कृत्वा मैथिलीं दृष्ट्वा प्रत्यागच्छत। महेन्द्रगिरिसहितं तं प्रदेशं वनैः शोभितं अन्विष्य, रघुनन्दनप्रियां सीतां दृष्ट्वा, सुखेन प्रतिव्रजन्ति वानराः। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। तत्र सुग्रीवः महद्वानरसैन्यं प्रेषयामास, दक्षिणदिक्प्रयाणाय विशिष्टवानरान् समादिशत्। अग्निपुत्रं नीलं, वानरं हनुमन्तं, पितामहपुत्रं जाम्बवन्तं च प्रेषितवान्। तत्र सुहोत्रः, शररी, शरगुल्मः, गजः, गवाक्षः, गवयः, सुषेणः, वृषभः, मैनद्विविदौ, सुषेणः, गन्धमादनः, उल्कमुखः, अनङ्गः, हुताशनपुत्रौ च संप्रेषिताः। सः वानराधिपः, भेदज्ञः, तेजस्विनः, वेगप्रभावसम्पन्नान् अंगदप्रधानान् वीरवानरान् उपदिश्य, अंगदं महाबलिनं प्रमुखं कृत्वा, दक्षिणदिशं प्रेषयामास। तस्यां दिशि यानि दुष्कराणि स्थानानि आसन्, तानि सर्वाणि तैः प्रमुखवानरैः नामानि कथितानि।