तत्र ब्रह्मणा अनुमोदिताः महाकायाः असुराः सततम् छायाग्राहिणः दीर्घकालं क्षुधिताः वर्तन्ते। ततः यूयं महद् गर्जद् अम्भोधिं वर्षमेखलाभं महोरगसेवितं सम्प्राप्य तत्र पवित्रं जलं प्राप्स्यथ। ततः भीमं लोहिताख्यं समुद्रं गत्वा, यस्य वारि रक्तं रुधिरोपमं, तत्र यूयं महद् उन्नतम् कूटशाल्मलिं द्रक्ष्यथ। तत्रैव भीषणा मन्देहा नाम राक्षसाः पर्वतसन्निभाः पर्वतानां शिखरेषु विविधरूपधारिणः तिष्ठन्ति। प्रतिदिनं सवितुः उदयकाले ते जलं पतन्ति, सूर्यतेजसा दग्धाः पुनः पुनः शिखरेषु लम्बन्ते। तान् राक्षसान् ब्रह्मतेजसा प्रतिदिनं विनश्यन्तः पश्यन्ति; ततः क्षीरोदाख्यं श्वेतमेघसदृशं समुद्रं द्रक्ष्यथ। तं सम्प्राप्य, तत्र महद् भीमं समुद्रं मणिमुक्तामालाविलसिततरङ्गं द्रक्ष्यथ; तस्य मध्ये ऋषभाख्यः महाश्वेतः पर्वतः तिष्ठति। सः दिव्यगन्धपुष्पविततान्तरितैः पर्वतैः परिवृतः अस्ति, तत्र च सुवर्णकेशरैः पद्मैः विभूषितं सरः दृश्यते। तद् सरः सुदर्शनं नाम, राजहंसैः सेवितं, यत्र देवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, किन्नराः, अप्सरसां गणाश्च समागताः सन्ति। ते हृष्टाः तस्य पद्मसरोवरस्य सौन्दर्यकाङ्क्षिणः आगच्छन्ति। क्षीरोदसमुद्रं तीर्त्वा, हे वानराः, ततः जलब्धाख्यं शीघ्रं भीमं सर्वभूतभीषणं समुद्रं द्रक्ष्यथ, यत्र महदग्नितेजः अश्वमुखरूपेण सृष्टम्। तस्य विकटशक्तिः सर्वचराचरैः सह तस्य मुखेन आकृष्यते; तत्र समुद्रवासिनां चान्येषां च प्राणिनां क्रन्दनानि श्रूयन्ते, ते वडवामुखं निरीक्ष्य शक्तिहीनाः भवन्ति। तस्य मधुरोदधेरुत्तरे तटे त्रयोदश योजनानि दूरे जातरूपशिलाख्यः महापर्वतः सुवर्णप्रभया दीप्यते। तत्र, हे वानराः, शशिसदृशं, पद्मपत्रविशाललोचनं सर्पपतिं पर्वतशिरसि शयनं द्रक्ष्यथ। तत्रैव पर्वताग्रे, सर्वैः देवैः पूजितः, दिव्यः अनन्तः सहस्रशीर्षा नीलाम्बरधरः उपविष्टः अस्ति। तस्य महात्मनः पर्वतस्य शिखरे त्रिमुखं सुवर्णध्वजं मञ्चोपस्थापितं दीप्तमानं दृश्यते। पूर्वदिशि सः महात्मभिः सुरेश्वरैः निर्मितः; तस्य परतः शोभनः सुवर्णमयः उदयपर्वतः अस्ति। तस्य शिखरं शतयोजनपरिमाणं दिवं स्पृशति; दिव्यं सुवर्णमयं तेजस्वि वेदिका तत्र दीप्त्यते। सः पुष्पितैः सालतालतमालकर्णिकारैः दिव्यसुवर्णमयैः वृक्षैः शोभितः, सूर्यसदृशः प्रकाशते। तत्र सौमनसाख्यः शिखरः, दशयोजनविस्तीर्णः, एकयोजनायामः, निखिलसुवर्णमयः तिष्ठति। तत्र प्राचीनकाले विष्णुः त्रिविक्रमे प्रथमं पदं न्यधात्; परमात्मा द्वितीयं पदं मेरुशिखरे स्थापयामास। जम्बूद्वीपं परितः उत्तरदिशं परिभ्रम्य, सूर्यः तस्मिन् महति उन्नते शिखरे विशेषतः दृश्यते। तत्र वैखानसाः वालखिल्याः मुनयः सूर्यसङ्काशरूपेण दीप्तिमन्तः तपस्विनः दृश्यन्ते। एषा सुदर्शनाख्या द्वीपः भवतः पुरतः प्रकाशते; तत्र सर्वभूतानां तेजः दृष्टिश्च सन्ति। तस्य पर्वतस्य शृङ्गेषु गुहासु वनान्तरेषु च, सर्वत्रैव रावणं जनकनन्दिनीं च विचिनुत। पूर्वसन्ध्या तत्र रक्तवर्णा, सुवर्णपर्वततेजसा महता सूर्येण च दीप्यते। एषा भूमेः लोकस्य च पूर्वदिक् द्वारमस्ति, अत्रैव सूर्यस्योदयस्थानम्, एषा पूर्वदिशि कथ्यते। तत्र पर्वतशृङ्गेषु, निर्झरेषु, गुहासु च, रावणं वैदेहीं च सर्वत्र सम्यग्विचिनुत। अतोऽन्यत् प्रदेशं दुर्गमं देवैः परिवृतं, चन्द्रसूर्यवर्जितं, अदृष्टमन्धकारमयं पूर्वदिक् अस्ति। सर्वेषु पर्वतेषु, गुहासु, नद्यः च यत्र मया न कीर्तितं, तत्रापि जानकीं विचिनुत। हे वानरश्रेष्ठाः, एतावत् एव गन्तुं शक्यते; अतोऽन्यं सूर्यरहितं अनन्तमपरिचितं क्षेत्रं विद्यते। वैदेहीं रावणनिवासं च सम्प्राप्य, मासपर्यन्तं स्थित्वा, उदयपर्वतं सम्प्राप्य निवर्तध्वम्। मासात् अधिकं न स्थेयम्; यदि स्थास्यथ, मम कोपं प्राप्स्यथ। कार्यसिद्धिं मैथिलीं च सम्प्राप्य शीघ्रं प्रतिनिवर्तध्वम्। महेन्द्रपर्वतविततान्तरितं प्रदेशं सम्यक् विचित्य, रघुकुलप्रियां सीतां सम्प्राप्य, हृष्टाः प्रतिनिवर्तध्वम्। इदानीं एकचत्वारिंशोऽध्यायः शृणु। श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिये किष्किन्धाकाण्डे एकचत्वारिंशोऽध्यायः अयं। ततः सुग्रीवः तं महद्वानरबलं दक्षिणदिशं प्रति प्रेषयामास। सः नीलं वह्निपुत्रं, हनुमन्तं वानरं, जाम्बवन्तं च महाबलम् प्रेषयामास। सुहोत्रः शररी शरगुल्मः गजः गवाक्षः गवयः सुषेणः वृशभश्च, तद्वत्, मैन्दः द्विविदः सुषेणः गन्धमादनः उल्कामुखः अनङ्गः हुताशनपुत्रौ च, एतान् सर्वान् सत्त्ववन्तः वेगवान् पराक्रमवन्तः अंगदप्रमुखान् वीरान् सुग्रीवः वानराधिपः विभागज्ञः उपदिश्य प्रेषयामास।