हनुमन्तं प्रमुखीकृत्य सर्वान् वानरवीरान् प्रति सुग्रीवः सान्त्वपूर्वकं दिशं पूर्वां प्रति प्रेषयामास। तत्र पर्वतानां काननानां वनानां च मध्ये, जनकात्मजां सीतां रावणस्य च निवेशनं युष्माभिः अन्वेष्टव्यम्। पर्वतगुहासु, वनान्तरालेषु, नद्याः तटे तटे च विचिन्त्यताम् – रम्या भागीरथी, सरयू, कौशिकी च। सुन्दर्या कालिन्द्याः, यमुनायाः, यमुनापर्वतस्य, सरस्वत्याः, सिन्धोः, शोनायाः च जलानि मणिप्रभानि सन्ति, तत्रापि अन्वेषणं क्रियताम्। कलिङ्गदेशं, पर्वतवनशोभितं प्रदेशं, ब्रह्ममालं, विदेहं, मालवं, काशीं, कोशलं च विचिन्वन्तु। महाग्रामाः मगधस्य, पुन्द्राः, अङ्गाः, तन्तुवायिनां देशः, रौप्यखनीयुक्तः प्रदेशः च अपि अन्वेष्यः। एतेषु सर्वेषु स्थलेषु रामस्य प्रियतमा दाशरथ्या सीता सर्वतोमुखं विचिन्वन्तु। ये पर्वताः सागरं प्रति अवसन्ति, नगराणि, मन्दरशिखरस्थानी वासस्थानानि च अन्वेष्याणि। ये कर्णप्रावरणाः, कर्णोष्ठाः, लौहमुखाः भीषणा, शीघ्रपादा, एकपादाश्च, अपि च अन्वेषणीयाः। अक्षयबलाः, नरमांसभक्षकाः, किराताः तीक्ष्णचूडाः, सुवर्णवर्णाः, रम्यरूपिणश्च। कृशमीनभक्षकाः किराताः, द्वीपवासिनः, जलचरभीषणाः, नरव्याघ्राः च अन्वेष्याः। ये वनवासिनः एतेषां मध्ये शरणं प्राप्नुवन्ति, ये पर्वतैर्, प्लवनैः, नौभिः च गम्यन्ते, तेषामपि अन्वेषणं क्रियताम्। यत्नेन यावद्द्वीपं प्रति विचिन्वन्तु, सप्तराजोपशोभितं, सुवर्णरजतद्वीपं, सुवर्णखनीयुक्तं च। तस्मात् परं यावद्द्वीपात् शिशिराख्यः पर्वतः तिष्ठति, यस्य शिखरं दिवं स्पृशति, देवदानवसंश्रितः। एतेषु पर्वतदुर्गेषु, शिलासु, वनान्तरेषु च, सर्वे मिलित्वा रामपत्नीं विश्रुतां सीतां विचिन्वन्तु। ततः शोनानद्याः रक्तजलायाः तीरं गत्वा, सागरस्य पारं, सिद्धचारणसेवितं, लङ्घयन्तु। तत्र रम्येषु तीर्थेषु, अद्भुतवनान्तरेषु, रावणः वैदेह्या सहितः सर्वत्र अन्वेष्यः। ये नद्यः पर्वतसमुत्थाः, भीषणकन्दराः, पर्वतगुहाः, वनानि च अन्वेष्याणि। ततः सागरद्वीपानि, भीषणानि, लहर्यः, अतिभयंकराणि, गर्जमानानि, वातवेगविक्षोभितानि च पश्यन्तु। तत्र महाकायाः असुराः नित्यं छायाग्राही, ब्रह्मणानुज्ञया, चिरं क्षुधिताः तिष्ठन्ति। तं महान्तं सागरं, घननिलयं, नागसंवृतम्, गर्जन्तं समीपमुपगम्य, पुण्यजलानि प्राप्स्यथ। ततः रक्तवर्णजलस्य लोहितनाम्नः समुद्रस्य समीपे, महद् दीर्घं कूटशाल्मलीवृक्षं द्रक्ष्यथ। तत्र भीषणाः मन्देहानामकाः राक्षसाः पर्वतसमाः, पर्वतशिखरात् नानारूपेण लम्बन्ते। ते प्रतिदिनं सूर्यस्योदयकाले, तस्य तेजसा दग्धाः, जलं पतन्ति, पुनः पुनः लम्बन्ते। एते राक्षसाः ब्रह्मतेजसा प्रतिदिनं नश्यन्ति; ततः क्षीरसमुद्रं श्वेतमेघसदृशं द्रक्ष्यथ। तत्र प्राप्ते, महद् लहरिमालाविलसितं, रम्यं क्षीरसागरं, मध्ये महाश्वेतं ऋषभपर्वतं द्रक्ष्यथ। सः दिव्यपुष्पविततानां पर्वतैः परिवृतः, तत्र काञ्चनकेशरैः पङ्कजैः शोभितं सरः। सः सुधर्शननामकः सरः, राजहंससमाकीर्णः; तत्र देवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, किन्नराः, अप्सरसां गणश्च सन्निपत्य रमन्ते। ते सर्वे तस्य सरसः सौन्दर्यकामिनः, हृष्टाः, तत्र आगच्छन्ति; क्षीरसमुद्रं लङ्घित्वा, हे वानराः, पश्चात्— वेगेन भीषणं जलोदाख्यं सागरं द्रक्ष्यथ, सर्वभूतभीषणं; तत्र महत्तेजो, अश्वमुखरूपेण निर्मितम्। तस्य महाबलस्य, चराचरैः सहितस्य, जिह्वया सर्वं आक्रम्य निग्रहीतं भवति; तत्र सागरवासिनां चान्येषां च प्राणिनां क्रन्दनं श्रूयते, वडवामुखं निरीक्ष्य अशक्ताः। तस्य मधुरसागरस्य उत्तरतीरे, त्रयोदशयोजनदूरे, जाटरूपशिलाख्यो महापर्वतः सुवर्णप्रभया दीप्तिमान् तिष्ठति। तत्र, हे वानराः, नागराजं चन्द्रसदृशं, पद्मपत्रविशालाक्षं, पर्वतशिखरे विश्रान्तं पश्यथ। तस्य शिखरे, सर्वैः देवैः पूजितः, दिव्यः अनन्तो, सहस्रशीर्षः, नीलवासाः उपविष्टः। तस्य महात्मनः पर्वतस्य शिखरे त्रिशिराः काञ्चनध्वजः, वेदिकायाम् अधिष्ठितः, दीप्तिमान् तिष्ठति। पूर्वदिकि सः देवेश्वरैः निर्मितः; तस्य पार्श्वे दिव्यः सुवर्णमयः उदयपर्वतः तिष्ठति। तस्य शिखरं शतयोजनविस्तीर्णं, दिवं स्पृशति; दिव्यं सुवर्णमयं, तेजस्वि, वेदिका च तत्र शोभते। सः सालयः, तालः, तमालः, कर्णिकारः च, सर्वे दिव्यसुवर्णमयाः, सूर्यसदृशप्रभासम्पन्नाः तेन शोभन्ते। तत्र सौमनसाख्यः शिखरः, दशयोजनः उन्नतः, एकयोजनविस्तीर्णः, शुद्धसुवर्णमयः तिष्ठति। तत्र प्राचीनकाले विष्णुना त्रैविक्रम्य प्रथमं पदं स्थापितम्, परमपुरुषेण द्वितीयं पदं मेरुशिखरे स्थाप्यते स्म। जम्बूद्वीपस्य उत्तरतः परिभ्रम्य, सूर्यः तस्य महतः उन्नतस्य शिखरस्य विशेषेण दृश्यते। एतेन प्रकारेण, हे वानराः, पूर्वदिशि सीतान्वेषणाय मार्गः विस्तृतः, यत्र यत्र सम्भाव्यं तत्र तत्र विचिन्वन्तु।