सुग्रीवः रामस्य प्रियकार्यार्थं यथोचितं कर्तव्यं मम ज्ञातमस्ति, तथापि त्वं यथान्यायं आदेशं दातुमर्हसीति प्रतिपेदे। ततो दशरथात्मजः रामः स्नेहपूर्णाभ्यां बाहुभ्यां सुग्रीवं परिष्वज्य इदं मधुरं वचनं ब्रवीत्— “मृदुश्रवाः, जीवति वा न वा वैदेही, कुत्र च रावणः निवसति, तद्विज्ञातव्यं त्वया, बुद्धिमन्। यदा सीता च रावणनिलयश्च विज्ञायेतां, तदा त्वया सह यथाकालं कर्तव्यं करिष्यामि। एतस्मिन्नर्थे, कपिकुञ्जर, नाहं न लक्ष्मणो वा कर्ता, त्वमेव हेतुः, त्वमेव स्वामि, कपिसत्तम। त्वमेव वीर, मम कार्यसिद्ध्यर्थं आज्ञां दातुं अर्हसि; त्वं हि मम भावं जानासि, नात्र संशयः। त्वं हि सखा, अप्रतिमपराक्रमः, समयज्ञः, हितैषी, विश्वास्यः, लक्ष्यविदां श्रेष्ठः। एवं उक्ते रामेण, सुग्रीवः विनतं कपिसत्तमं रामस्य च धीरस्य लक्ष्मणस्य च सन्निधौ इदं वचनं अब्रवीत्— ‘कपिसत्तम, महाबलिनं विनतं आह्वय, यस्य निनादः मेघगर्जितसमः, पर्वतसन्निभः, शशिसूर्यसमप्रभैः कपिभिः सह। सः कालदेशयोजनकुशलः, कार्यनिश्चयविचक्षणः; तेन सह शतसहस्रं वेगशालीनां कपीनां गच्छतु। पूर्वदिग्भागे, पर्वतवनोपवनेषु, सीतां जनकात्मजां रावणनिलयं च विचिन्वन्तु। पर्वतदुर्गेषु, वनेषु, नद्यां च, शोभनां भागीरथीं, सरयूं, कौशिकीं च विचिन्वन्तु। कलिन्दीं, यमुनां, महायमुनपर्वतं, सरस्वतीं, सिन्धुं, शोनं रत्नमयानदीं च विचिन्वन्तु। कलिङ्गदेशं, पर्वतवनमण्डितं देशं, ब्रह्ममालं, विदेहं, मालवं, काशीं, कोशलं च विचिन्वन्तु। मगधस्य महाग्रामान्, पुनः पुण्ड्रान्, अङ्गांश्च, तन्तुवायिनां देशं, रजतसंपन्नदेशं च विचिन्वन्तु। एतानि सर्वाणि रामस्य प्रियतमा दारः दशरथस्य वधूः सीता यत्र तत्र विचिन्वन्तु। ये पर्वताः समुद्रं प्रति पतन्ति, नगराणि, मन्दरशिखरस्थानि वासस्थानि च विचिन्वन्तु। कर्णप्रावरणाः, कर्णोष्ठाः, लौहमुखाः, शीघ्रपादाः, एकपादाः च ये जनाः तानपि विचिन्वन्तु। अक्षयाः महाबलिनश्च, नरभक्षाः, किराताः तीक्ष्णशिखराः, सुवर्णवर्णाः रम्यरूपिणश्च। मांसमच्छभक्षकाः किराताः, द्वीपवासिनः, जलचराः भीमाः नरव्याघ्राः च। ये वनवासिनः तेषां मध्ये शरणं गच्छन्ति, ये पर्वतैः, प्रप्लवनैः, नौभिः च गम्यन्ते, तानपि विचिन्वन्तु। यवद्वीपपर्यन्तं, सप्तराजाभूषितं, सुवर्णरजतद्वीपं, सुवर्णखनिप्रभूषितं च परिश्रमेन विचिन्वन्तु। यवद्वीपस्य पार्श्वे शिशिर इति पर्वतः स्थितः, यस्य शिखरं दिवं स्पृशति, देवदानवसंवृतः। एतेषु पर्वतदुर्गेषु, गिरिपृष्ठेषु, वनेषु च, सर्वे मिलित्वा रामपत्नीं सीतां विचिन्वन्तु। ततः शोननदीं रक्तवारिणीं शीघ्रगामिनीं गत्वा, सिद्धचारणसेवितस्य सागरस्य पारं गच्छेयुः। तस्याः शोभनतीरदेशेषु, अद्भुतवनेषु, रावणः वैदेह्या सह यत्र तत्र अन्विष्यः। ये पर्वतसमुत्थिताः नद्यः, भयावहानि कन्दराणि, पर्वतगुहाः, वनानि च विचिन्वन्तु। ततः समुद्रस्य द्वीपान्, भीषणान्, तरङ्गितान्, अतिभयंकरान्, वातचञ्चलान्, गर्जितान् च पश्येयुः। तत्र महाकायाः असुराः सदा छायाहारिणः, ब्रह्मणा अनुज्ञाताः, दीर्घकालं क्षुधिताः संति। तं गम्भीरं नीलमघनसन्निभं, महोरगसेवितं सागरं समीपं गमिष्यथ, तत्र पुण्यसलिलानि प्राप्स्यथ। ततः रक्तसलिलं लोहिताख्यं भीषणं समुद्रं गत्वा, महदुच्चं कूटशाल्मलिं वृक्षं द्रक्ष्यथ। तत्र पर्वतशिखरेषु नानारूपधराः भीषणाः मन्देहानामकाः राक्षसाः लम्बन्ते। ते प्रतिदिनं सूर्यस्योदयकाले सलिलं पतन्ति, सूर्यतेजसा दग्धाः, पुनः पुनः लम्बन्ते। एते राक्षसाः ब्रह्मतेजसा प्रतिदिनं विनश्यन्ति; ततो दुग्धवर्णं क्षीरोदाख्यं सागरं द्रक्ष्यथ। तं प्राप्त्वा, मुक्ताफलमालाभिरलङ्कृततरङ्गं, महद् ऋषभाख्यं श्वेतपर्वतं मध्ये स्थितं द्रक्ष्यथ। सः दिव्यगन्धपुष्पाच्छादितपर्वतैः परिवृतः, तत्र हेमकेसरयुक्तपद्मरम्यं सरः अस्ति। सुधर्शनाख्यं तद् सरः राजहंससंकीर्णं; तत्र देवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, किन्नराः, अप्सरसां गणाश्च संत्युपविष्टाः। हृष्टाः ते तद् पद्मसरोवरं सौन्दर्यलालसा आगच्छन्ति; क्षीरोदसागरं तीर्त्वा, हे वानराः, ततो द्रक्ष्यथ— वेगवान्, भीषणः, सर्वभूतभयावहः जलोदाख्यः सागरः; तत्र महत्तेजः अश्वमुखरूपेण जातम्। तस्य महावीर्यम्, चराचरैः सह, मुखेन आकृष्यते; तत्र सागरवासिनां तथा अन्येषां प्रजाः करुणं क्रन्दन्ति, वडवामुखं निरीक्ष्य अशक्ताः।